به گزارش خبرگزاری ایمنا، فناوری اطلاعات دیگر یک واژه تخصصی یا محدود به اتاقهای سرور و مراکز داده نیست؛ امروز در سادهترین بخشهای زندگی روزمره شهروندان جریان دارد؛ از پرداخت یک عوارض شهری با تلفن همراه گرفته تا اطلاع از وضعیت ترافیک، ثبت درخواستهای شهری، دریافت خدمات غیرحضوری و تصمیمهایی که مدیران شهر بر پایه دادهها برای آینده اصفهان میگیرند.
۲۲ تیر «روز ملی فناوری اطلاعات» تنها یک مناسبت در تقویم نیست؛ یادآور مسیری است که کشور برای حرکت به سوی حکمرانی هوشمند، توسعه خدمات دیجیتال و بهرهگیری از فناوری در حل مسائل شهری طی کرده است.
روزی که بهمناسبت سالروز تولد «محمدبن موسی خوارزمی» دانشمند نامدار ایرانی و از بنیانگذاران علم الگوریتم، در تقویم رسمی کشور ثبت شده است تا اهمیت فناوری اطلاعات در توسعه امروز و آینده ایران بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
در سالهای اخیر، «اصفهان هوشمند» نیز از یک چشمانداز بلندمدت به مجموعهای از پروژهها و خدماتی تبدیل شده است که شهروندان هر روز بخشی از آن را تجربه میکنند؛ از توسعه خدمات الکترونیکی و مدیریت بر پایه داده تا گسترش زیرساختهای ارتباطی، فیبر نوری، اینترنت اشیا و حرکت به سمت شهرداری هوشمند، اما اصفهان امروز در این مسیر کجا ایستاده است؟ شهر هوشمند تا چه اندازه از مرحله شعار عبور کرده و به زندگی روزمره مردم رسیده است؟ آینده این مسیر چگونه ترسیم میشود و شهروندان در سالهای پیش رو چه خدماتی را تجربه خواهند کرد؟
آنچه در ادامه میخوانید، حاصل گفتوگوی خبرنگار ایمنا با سعید فردانی، دستیار ویژه شهردار در امور هوشمندسازی و مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری اصفهان درباره وضعیت کنونی اصفهان در مسیر تحقق شهر هوشمند، دستاوردهای عینی در حوزه خدمات الکترونیک و زیرساختهای دیجیتال، چالشهای پیشرو از جمله شکاف دیجیتال و امنیت دادهها و چشمانداز خدماتی است که شهروندان در سالهای آینده با آن روبهرو خواهند شد.
حکمرانی دیجیتال، الزام اداره شهرهای آینده است
ایمنا: طی سالهای اخیر بارها از «اصفهان هوشمند» سخن گفته شده است؛ اگر بخواهیم این مفهوم را از سطح شعار به زندگی روزمره شهروندان ترجمه کنیم، امروز یک شهروند اصفهانی چه تفاوت ملموسی را به واسطه هوشمندسازی نسبت به سالهای پیش تجربه میکند؟
فردانی: اگر قرار باشد این مفهوم از سطح شعار به زندگی روزمره شهروندان ترجمه شود، میتوان آن را از دو منظر بررسی کرد؛ نخست، نقشی که فناوری در زندگی مردم پیدا کرده و دوم، بازتاب و جایگاه فناوری در خدمات مدیریت شهری. در بعد نخست، فناوری امروز بخش جداییناپذیر زندگی شهروندان شده است، بهگونهای که بسیاری از رفتارهای روزمره تحت تأثیر آن قرار گرفته و حتی مفاهیمی همچون خرید نیز دستخوش تغییر شده است.
اگر تا چهار یا پنج سال قبل خرید برای بسیاری از افراد نوعی تفریح محسوب میشد، امروز بخش عمدهای از خریدها بر بستر زیرساختهای فناورانه انجام میشود، زیرا این زیرساختها با ارائه دادهها و اطلاعات مناسب، امکان انتخاب آگاهانهتر را برای مردم فراهم میکنند.
در تعریف شهرهای هوشمند نیز دو کلیدواژه «داده» و «فناوری» نقش اساسی دارد و همین دو مؤلفه زمینهساز شکلگیری شهر هوشمند هستند؛ در بعد دوم، فضای ارتباطی میان مردم و مدیریت شهری نیز دستخوش تحول شده و فناوری اطلاعات و ارتباطات به راهبردی اجتنابناپذیر برای شهرها تبدیل شده است.
این مسیر دیگر از مرحله ایده، انتخاب و حتی الزام عبور کرده و اکنون به ضرورتی از نگاه شهروندان تبدیل شده است، بهگونهای که بخش عمدهای از مردم انتظار دارند خدمات مدیریت شهری را از طریق بسترهای دیجیتال و فناوری اطلاعات دریافت کنند.
امنیت دادهها مهمترین چالش توسعه شهر هوشمند است
نتیجه این روند، تغییر تدریجی سبک زندگی و افزایش نقشآفرینی فناوری در زندگی روزمره است؛ با این حال پرسشهای مهمی نیز در این مسیر مطرح میشود، اینکه آیا جامعه برای این حرکت آماده است، آیا این مسیر بهصورت آگاهانه طی میشود یا خیر، آیا سواد دیجیتال شهروندان برای استفاده صحیح از فناوری کافی است و آیا امنیت دادهها و حریم خصوصی بهدرستی رعایت میشود؟
این موضوعات از نکاتی است که کمتر از خودِ استفاده از فناوری مورد توجه قرار گرفته و در بسیاری از موارد، استفاده از فناوری با سرعتی بیش از آگاهی نسبت به آن در حال گسترش است.
برآوردها نشان میدهد کسبوکارهایی که در این عصر، هویت و ساختار خود را بر پایه فناوری ارتقا ندهند، در آینده نزدیک با چالشهای جدی روبهرو خواهند شد.
تحول در آموزش، خرید، بانکداری، تأسیسات و تجهیزات، تبلیغات و بسیاری از حوزههای دیگر، همگی نشاندهنده تغییرات بنیادینی هستند که بر پایه فناوری شکل گرفتهاند و بر همین اساس، فناوری دیگر تنها یک ابزار نیست، بلکه به راهبرد تبدیل شده است و امروز اگر دولتها، مدیران و نظامهای حکمرانی به دنبال ارائه خدمات کارآمد هستند، ناگزیر باید حکمرانی دیجیتال را بهعنوان یکی از مهمترین الزامات اداره شهرها و جوامع مدنظر قرار دهند.
شهرداری اصفهان تا سال ۱۴۰۷ یک گام بهسوی دادهمحوری برمیدارد
ایمنا: یکی از چالشهای شهرهای هوشمند در دنیا، استفاده از دادهها برای تصمیمسازی است. شهرداری اصفهان تا چه اندازه به سمت «مدیریت بر پایه داده» حرکت کرده و دادههای تولیدشده در سامانههای شهری چگونه به بهبود تصمیمهای مدیریتی کمک میکند؟
فردانی: شهرداری اصفهان در مسیر تحقق مدیریت بر پایه داده، از دو سال پیش سند طرح مدیریت داده را بر اساس استانداردهای جهانی تدوین و آماده کرده است؛ در این چارچوب، پنج سطح برای بلوغ مدیریت داده تعریف شده که مبنای حرکت مدیریت شهری قرار گرفته است.
بر این اساس، نخستین گام، پذیرش اهمیت داده و عبور از مقاومت در برابر دادهمحوری بوده که این مرحله در شهرداری اصفهان پشتسر گذاشته شده است و اکنون مدیریت شهری در مرحله آگاهی نسبت به داده قرار دارد.
در برنامهریزیهای انجامشده، هدفگذاری شده است که تا سال ۱۴۰۷، مدیریت شهری به سطح «هدایتشده توسط داده» برسد؛ هدفی که تحقق آن از طریق آموزش، ساختارسازی، بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی، همکاری با استادان دانشگاه و یکپارچهسازی سامانههای داخلی شهرداری دنبال میشود.
در این مسیر، یکپارچهسازی سامانهها بهعنوان پیشنیاز یکپارچهسازی دادهها مورد توجه قرار گرفته است، زیرا بدون یکپارچگی فرایندها و سیستمها، دستیابی به دادههای دقیق و قابل اتکا امکانپذیر نخواهد بود، بهعنوان نمونه، اگر سامانههای ثبت اطلاعات منابع انسانی یکپارچه نباشند، آمار متفاوتی از تعداد کارکنان شهرداری ارائه خواهد شد و نبود تعاریف مشترک نیز موجب بروز اختلاف در دادهها میشود، از همینرو یکپارچهسازی سامانهها و پس از آن یکپارچهسازی دادهها با جدیت در دستور کار قرار گرفته است.
از منظر فناورانه نیز سال گذشته در نمایشگاه فننما، سامانه «سراج» با عنوان «سامانه رابط اطلاعات جامع شهری» راهاندازی شد که نقش API Manager را ایفا میکند و امکان تجمیع اطلاعات با تعاریف مشخص و کیفیت مناسب را در یک بستر واحد فراهم میسازد تا دادههای مورد نیاز با ساختاری استاندارد در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد.
در ادامه این روند، استفاده از دادههای باکیفیت، دقیق و بهموقع برای تصمیمگیری مدیران شهری نیز مورد توجه قرار گرفته است و در همین راستا، ربات هوشمند مدیریت شهری «اصبات» راهاندازی و سامانه آن به همراه اطلاعات پشتیبان تکمیل شده است و بهزودی در اختیار مدیران ارشد شهری قرار خواهد گرفت.
نخستین اطلاعات بارگذاریشده در این سامانه، آمارنامههای سالانه شهرداری است تا دسترسی به دادهها برای مدیران آسان شود؛ شهرداری اصفهان بیش از ۱۵ سال است که آمارنامههای سالانه تهیه میکند، اما تاکنون مدیران برای دستیابی به روند یک شاخص در سالهای مختلف ناچار بودند اطلاعات را بهصورت دستی بررسی کنند، در حالی که «اصبات» این امکان را فراهم میکند که تنها با یک پرسش متنی یا صوتی، پاسخ مورد نیاز در کوتاهترین زمان در اختیار مدیران قرار گیرد و دادهها به شکل تسهیلشده در فرایند تصمیمگیری مورد استفاده قرار گیرد.
همزمان با این اقدامات، سامانه «رصا» نیز در مدیریت شهری مورد استفاده گسترده قرار گرفته است و این سامانه که روی تلفن همراه بیشتر مدیران شهری فعال است، با سطوح دسترسی مشخص، امکان مشاهده اطلاعات و داشبوردهای مدیریتی را متناسب با نیاز هر مدیر فراهم میکند و به یکی از ابزارهای اصلی حرکت مدیریت شهری اصفهان به سمت دادهمحوری و تصمیمسازی هوشمند تبدیل شده است.
«اصفهانمن» به ۲۳۰ خدمت غیرحضوری رسید
ایمنا: امروز بسیاری از شهروندان از خدمات غیرحضوری استفاده میکنند، اما همچنان بعضی فرایندها نیازمند مراجعه حضوری است. چه موانع فنی، حقوقی یا ساختاری برای حذف کامل مراجعه حضوری وجود دارد و شهرداری اصفهان چه برنامهای برای تحقق «شهرداری بدون کاغذ و بدون صف» دارد؟
فردانی: تحقق کامل خدمات غیرحضوری و حذف مراجعه حضوری شهروندان به شهرداری، ابعاد مختلفی دارد که بخشی از آن به رفتار و نگرش شهروندان و بخشی دیگر به اعتمادسازی و زیرساختهای اجرایی بازمیگردد و در تجربه اجرای خدمات غیرحضوری، مشاهده شد که با وجود فراهمشدن بسترهای دیجیتال، برخی شهروندان همچنان پس از انجام پرداختهای الکترونیکی، از صفحه تلفن همراه خود تصویر (اسکرینشات) تهیه میکردند، در حالی که چنین اقدامی ضرورتی نداشت.
این موضوع نشان میدهد یکی از مهمترین الزامات توسعه خدمات غیرحضوری، اعتمادسازی متقابل میان شهروندان و مدیریت شهری است تا مردم اطمینان داشته باشند خدمات، پرداختها و فرایندهای انجامشده در بستر اپلیکیشنها و سامانههای دارای اعتبار حقوقی و مالی معتبر و قابل استناد است.
در کنار این موضوع، توسعه خدمات غیرحضوری تنها به الکترونیکی کردن فرایندها محدود نمیشود، بلکه لازم است خدمات از نگاه شهروند طراحی و بازآفرینی شود و بر همین اساس سال گذشته دوره تخصصی «تجربه مشتری» با حضور یکی از استادان برجسته این حوزه برگزار شد که شعار آن «با کفشهای مشتری در سازمان قدم بزنیم» بود؛ رویکردی که بر شناخت گلوگاهها و مشکلات خدمات از زاویه دید شهروند تأکید دارد.
این نگاه به یکی از محورهای اصلی فعالیت مدیریت شهری تبدیل شده است و بههمین دلیل در سال ۱۴۰۴ بیش از آنکه توسعه کمی خدمات مورد توجه باشد، تمرکز بر ارتقای کیفیت خدمات قرار گرفت.
در همین بازه زمانی، تعداد خدمات ارائهشده در سامانه «اصفهان من» از ۲۰۳ خدمت در تیر ۱۴۰۴ به ۲۳۰ خدمت در تیر ۱۴۰۵ افزایش یافت و ۲۷ خدمت جدید به این مجموعه اضافه شد، اما سیاست اصلی، کیفیسازی خدمات با محوریت تجربه واقعی شهروندان بوده است.
شهرداری هوشمند بدون ارتباط سیستمی دستگاهها محقق نمیشود
یکی دیگر از مهمترین پیشنیازهای تحقق کامل «شهرداری بدون کاغذ و بدون صف»، ایجاد ارتباطات سیستمی میان شهرداری و سایر دستگاههای اجرایی است.
تحقق خدمات غیرحضوری تنها زمانی امکانپذیر خواهد بود که دادهها میان سازمانها جابهجا شوند، نه شهروندان، با توجه به ساختار حکمرانی شهری، شهرداری بهتنهایی متولی همه خدمات نیست و بسیاری از فرایندها نیازمند تعامل و تبادل اطلاعات با سایر دستگاههای اجرایی هستند.
ارتباطات سیستمی با برخی دستگاهها برقرار شده و با جابهجایی دادهها میان سازمانها، میزان مراجعه حضوری شهروندان برای دریافت خدمات به شکل قابل توجهی کاهش یافته است؛ مسیری که همچنان با هدف حذف کامل مراجعات غیرضروری و تحقق شهرداری هوشمند ادامه دارد.
اصفهان برای «شهر متصل» به بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر فیبر نوری نیاز دارد
ایمنا: پروژه توسعه فیبر نوری در اصفهان یکی از زیرساختهای مهم شهر هوشمند محسوب میشود. این شبکه قرار است فراتر از اینترنت پرسرعت، چه نقشی در توسعه خدمات شهری، حملونقل هوشمند، مدیریت انرژی و اینترنت اشیا ایفا کند؟
فردانی: فیبر نوری بهعنوان یکی از مهمترین زیرساختهای شبکه ارتباطی شهر، نقشی اساسی در جابهجایی دادهها و شکلگیری خدمات هوشمند شهری ایفا میکند. همانگونه که رگها در بدن وظیفه انتقال خون و حفظ حیات اندامها را بر عهده دارند، شبکه ارتباطی نیز بستر انتقال دادهها و پایداری خدمات دیجیتال در شهر محسوب میشود و فیبر نوری یکی از مهمترین اجزای این شبکه ارتباطی بهشمار میرود.
در این دوره مدیریت شهری، توسعه شبکه فیبر نوری با رشد قابل توجهی همراه بوده است، بهگونهای که طول این شبکه از حدود ۱۷۵ کیلومتر به حدود ۳۸۰ کیلومتر رسیده و نزدیک به ۱۰۰ درصد توسعه را تجربه کرده است.
با این حال این میزان توسعه هنوز پاسخگوی نیاز کامل شهر نیست و بخش عمده آن نیازهای ارتباطی شهرداری را پوشش میدهد، در حالی که برای پوشش کامل شهر و تحقق شاخص «شهر متصل» به بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر شبکه فیبر نوری نیاز است.
شبکه فیبر نوری اصفهان در دوره ششم مدیریت شهری ۲ برابر شد
بر همین اساس، مذاکرات گستردهای با اپراتورهای مربوط انجام شده است، اما وقوع جنگ اخیر، افزایش چشمگیر قیمت متریال و مواد اولیه و تغییر سیاستهای بالادستی، موجب شد اپراتورها نتوانند برنامههای پیشبینیشده را با سرعت مورد انتظار اجرا کنند، با این وجود، طی حدود یک ماه گذشته فعالیت اپراتورها از سر گرفته شده و روند توسعه شبکه دوباره آغاز شده است، هرچند سرعت اجرای آن نسبت به برنامههای اولیه کمتر است.
در حوزه مسئولیت شهرداری، توسعه شبکه فیبر نوری با جدیت دنبال میشود و روند اجرای آن مناسب ارزیابی میشود، اما در بخش توسعه شبکه شهری که با همکاری اپراتورهای معرفیشده از سوی نهادهای بالادستی و وزارت ارتباطات انجام میشود، ظرفیت دستیابی به سرعت بیشتر وجود دارد.
با وجود این، مجموعهای از عوامل از جمله شرایط ناشی از جنگ و تغییر سیاستهای کلان، روند توسعه این زیرساخت را با کُندی روبهرو کرده است، هرچند اکنون اجرای پروژهها بار دیگر در مسیر ادامه فعالیت قرار گرفته است.
امتیاز امنیت سایبری شهرداری اصفهان ۵ برابر افزایش یافت
ایمنا: با گسترش خدمات دیجیتال، موضوع امنیت اطلاعات و حریم خصوصی شهروندان بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. شهرداری اصفهان برای صیانت از دادههای شهروندان و افزایش اعتماد عمومی به سامانههای هوشمند چه تدابیری اندیشیده است؟
فردانی: با گسترش خدمات دیجیتال و افزایش اهمیت صیانت از اطلاعات شهروندان، امنیت اطلاعات و حفاظت از حریم خصوصی به یکی از مهمترین اولویتهای مدیریت شهری تبدیل شده است و در همین راستا اقدامات گستردهای در دو حوزه سامانهها و شبکههای ارتباطی دنبال شده است.
هرچند امنیت موضوعی نسبی است و دستیابی به امنیت صددرصدی امکانپذیر نیست، اما ارتقای مستمر زیرساختهای امنیتی و بهروزرسانی سازوکارهای حفاظتی بهصورت جدی در دستور کار قرار دارد و آمارهای نهادهای بالادستی نیز از رشد قابل توجه شاخصهای امنیت اطلاعات در شهرداری اصفهان حکایت دارد.
در این مسیر، راهاندازی و برگزاری منظم کمیته راهبردی امنیت سایبری با حضور شخص شهردار بهعنوان یکی از مهمترین اقدامات انجام شده است؛ کمیتهای که طی سه سال گذشته، حداقل هر ماه یک جلسه ثابت برگزار کرده و سیاستها و راهبردهای امنیتی را مستمر بررسی کرده است.
بیش از ۱۰ دستورالعمل تخصصی در حوزه امنیت سایبری تدوین شده تا تمام کارکنان شهرداری و فعالان این حوزه بتوانند بر اساس ضوابط مشخص از آنها استفاده کنند و سطح امنیت سامانهها به شکل یکپارچه ارتقا یابد. همزمان، سه دوره ممیزی گسترده و تخصصی امنیت اطلاعات در ۱۵ سازمان، ۱۵ منطقه، معاونتها، ادارات کل و بخشی از شرکتهایی که بیش از ۵۰ درصد سهام آنها متعلق به شهرداری است، اجرا شده است.
این ممیزیهای سنگین که هر سال حدود دو ماه از ظرفیت اجرایی مجموعه را به خود اختصاص میدهد، در کنار ارتقای زیرساختها متناسب با فناوریهای روز، موجب شده است خدمات و سرویسهای الکترونیکی شهرداری بهصورت پایدار، پویا و ایمن در اختیار شهروندان قرار گیرد.
مجموعه این اقدامات سبب شده است شهرداری اصفهان در حوزه امنیت سایبری طی سه سال گذشته رشد پنجبرابری در امتیازهای ارزیابی امنیتی را تجربه کند و در همین راستا همزمان با حضور نیروهای عملیاتی در میدان جنگ فیزیکی، متخصصان حوزه فناوری اطلاعات و امنیت سایبری نیز بهصورت تماموقت در میدان جنگ سایبری حضور دارند تا ضمن حفاظت از زیرساختهای دیجیتال، امنیت دادهها و تداوم ارائه خدمات هوشمند به شهروندان را تضمین کنند.
اصفهان ۱۴۱۰ با خدمات هوشمند و دیجیتال شناخته میشود
ایمنا: اگر بخواهید در آستانه روز ملی فناوری اطلاعات، تصویری از «اصفهان ۱۴۱۰» ترسیم کنید، شهروندان در آن زمان چه خدمات هوشمندی را دریافت خواهند کرد که امروز هنوز در مرحله ایده یا برنامهریزی قرار دارد؟
فردانی: چشمانداز شهر هوشمند، دیگر تنها به توسعه خدمات الکترونیکی محدود نمیشود و حرکت بهسمت تحول دیجیتال به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است؛ بر این اساس اگر تا سال ۱۴۰۷ خدمات الکترونیکی، مجازی و هوشمند به شکل کامل توسعه پیدا نکند، بسیاری از مدلهای سنتی ارائه خدمات دیگر توان ادامه فعالیت نخواهند داشت.
سرعت پیشرفت فناوری به اندازهای بالاست که اگر مجموعهها با آن همراه، هماهنگ و همسو نشوند، طی دو سال آینده بسیاری از کسبوکارها دیگر امکان رقابت و عرضاندام در فضای جدید را از دست خواهند داد.
در این مسیر، تفاوت میان «بهبود» و «تحول» اهمیت ویژهای دارد؛ تجربه سال ۱۳۹۴ در حوزه تاکسیرانی نمونهای از تلاش برای بهبود خدمات از طریق ابزارهای فناورانه، همکاری با بانک رسالت، حذف پول خرد و استفاده از نمایشگرهای داخل تاکسیها بود، اما ظهور پلتفرمهایی همچون اسنپ مفهوم «تحول» را به نمایش گذاشت؛ تغییری بنیادین که بر پایه فناوریهای دیجیتال شکل گرفت و الگوی سنتی ارائه خدمات را بهطور کامل دگرگون کرد.
تحول دیجیتال دیگر بهمعنای بهبود یک کسبوکار موجود نیست، بلکه بهمعنای شکلگیری مدلهای جدیدی از خدمات است که قواعد گذشته را تغییر میدهند.
نمونههای متعددی از این تغییرات در سالهای اخیر قابل مشاهده است؛ از جایگزین شدن شبکههای اجتماعی به جای انحصار رسانههای سنتی در انتشار اخبار گرفته تا حذف تدریجی تلفنهای همگانی با گسترش تلفن همراه، همچنین تجربه شرکت کداک نشان داد که حتی برخورداری از توان تحقیق و توسعه نیز بدون پذیرش تحول کافی نیست، زیرا این شرکت با وجود آنکه نخستین ایدههای ورود به فناوری دیجیتال را در اختیار داشت، بهدلیل تکیه بر ساختارهای سنتی و نپذیرفتن تغییر، جایگاه خود را از دست داد و در حوزه هوشمندسازی نیز مطالبات شهروندان در زمینه شفافیت، بهینهسازی و چابکی خدمات، تنها از مسیر تحول دیجیتال محقق خواهد شد.
هوشمندسازی ۳۶۰ درجه، ضرورت مدیریت شهری آینده است
در افق اصفهان ۱۴۱۰، رضایت شهروندان بیش از هر چیز به کیفیت خدمات دیجیتال وابسته خواهد بود و توسعه زیرگذرها یا پروژههای فقط کالبدی و فیزیکی، به تنهایی پاسخگوی انتظارات آینده نخواهد بود.
اگرچه شهرداری اصفهان در ارائه خدمات الکترونیکی نسبت به بسیاری از دستگاهها پیشرو است، اما همچنان در مقایسه با بخش خصوصی و نظام بانکی، به چابکی بیشتری نیاز دارد. بخشی از این موضوع ناشی از غفلتهای گذشته و بخش دیگر حاصل تعدد وظایف، پیچیدگی مأموریتها و وجود قوانین و تبصرههای متعدد است که قاعدهمند کردن فرایندها را دشوار میکند.
حرکت به سوی هوشمندسازی ۳۶۰ درجه، با در نظر گرفتن تمام ابعاد از جمله امنیت، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده مدیریت شهری محسوب میشود. تحقق این تحول نیازمند زمان، برنامهریزی و همراهی مستمر با روند پیشرفت فناوری است و اگر این قطار تحول در زمان مناسب مورد توجه قرار نگیرد، ادامه مسیر با شیوههای گذشته دیگر امکانپذیر نخواهد بود.
معماری شهر هوشمند اصفهان، الگوی ملی شهرهای هوشمند ایران شد
ایمنا: اگر قرار باشد تنها یک پروژه هوشمندسازی را بهعنوان مهمترین میراث دیجیتال مدیریت شهری اصفهان برای نسل آینده نام ببرید، آن پروژه چیست و چرا؟
فردانی: هوشمندسازی در مدیریت شهری بر دو محور اصلی استوار است؛ هوشمندسازی سازمان شهرداری و هوشمندسازی شهر. هوشمندسازی سازمان با هدف ارتقای کیفیت خدمات به شهروندان و گردشگران دنبال میشود و در این مسیر، برنامه کاربردی «اصفهان من» و سکوی «اصفهان من» نقش محوری دارند.
در کنار آن، هوشمندسازی شهر نیز بر پایه سکوی «اصفهان هوشمند» در حال توسعه است؛ بر اساس تجربههای جهانی و روند طی شده در سالهای اخیر، این دو زیرساخت، ستونهای راهبردی تحقق شهر هوشمند اصفهان بهشمار میروند.
آمار عملکرد نیز نشاندهنده استقبال گسترده شهروندان از این زیرساختها است. سال گذشته تعداد کاربران برنامه کاربردی «اصفهان من» به ۶۹۰ هزار نفر رسیده بود که این رقم در سال جاری به ۹۵۱ هزار نفر افزایش یافته است.
با توجه به جمعیت حدود دو میلیون و ۷۰ هزار نفری اصفهان، ضریب نفوذ این برنامه به حدود ۴۶ درصد رسیده و به این معنا است که نزدیک به نیمی از شهروندان اصفهانی نسخه بومی این برنامه را روی تلفن همراه خود نصب کردهاند.
روند توسعه این برنامه تنها به افزایش کاربران محدود نبوده است. تعداد نصبهای جدید از ۱۵۰ هزار مورد در سال گذشته به ۳۱۰ هزار مورد در سال جاری رسیده و میزان رضایت شهروندان نیز از ۶۶ درصد به ۶۹ درصد افزایش یافته است.
این شاخص بهصورت هفتگی رصد میشود و حتی نوساناتی همچون اختلال در اینترنت نیز بهصورت مستقیم بر میزان رضایت کاربران اثرگذار است؛ موضوعی که نشاندهنده حساسیت مدیریت شهری نسبت به تجربه کاربری و کیفیت خدمات دیجیتال است.
تعداد خدمات ارائهشده در «اصفهان من» نیز توسعه یافته است؛ بهطوری که خدمات وبگاه از ۲۰۳ خدمت به ۲۳۰ خدمت و خدمات قابل ارائه در برنامه کاربردی از ۶۶ خدمت به ۸۴ خدمت افزایش یافته است.
تعداد درخواستهای ثبتشده شهروندان نیز از ۳۲۵ هزار درخواست در تیر ۱۴۰۴ به ۴۶۷ هزار درخواست در مدت مشابه سال جاری رسیده که بیانگر افزایش اعتماد شهروندان به خدمات غیرحضوری و پذیرش روزافزون بسترهای دیجیتال مدیریت شهری است.
سند شهر هوشمند اصفهان مرجع ۳۱ مرکز استان شد
در حوزه خدمات مالی نیز توسعه زیرساخت پرداخت الکترونیکی نتایج قابل توجهی به همراه داشته است. ارزش تراکنشهای ریالی انجامشده از طریق «اصفهان من» از ۵۴ میلیارد تومان در سال گذشته به ۱۲۰ میلیارد تومان در سال جاری رسیده که پس از رشد تعداد نصب، بیشترین میزان رشد با افزایش ۱۲۱ درصدی را به خود اختصاص داده است. این آمار نشان میدهد شهروندان استفاده از زیرساختهای پرداخت الکترونیکی مدیریت شهری را بیش از گذشته پذیرفتهاند.
در کنار «اصفهان من»، سکوی «اصفهان هوشمند» دومین زیرساخت راهبردی مدیریت شهری محسوب میشود. اگرچه این سکو سال گذشته راهاندازی شد، اما توسعه معماری آن و گسترش خدماتش اکنون با جدیت در حال اجراست.
این بستر امکان رصد یکپارچه محیط شهری را فراهم میکند و حوزههایی همچون روشنایی شهری، پارکینگها، تابلوهای اطلاعرسانی، سامانههای اعلان صوتی، مخازن آب و سایر تجهیزات هوشمند شهری را بهصورت یکپارچه مدیریت میکند.
ارزیابی شاخصهای هوشمندسازی نیز نشان میدهد مدیریت شهری تاکنون حدود ۲۵ درصد مسیر هوشمندسازی سازمان و حدود ۶ درصد مسیر هوشمندسازی محیط شهری را طی کرده است.
بر اساس امتیاز این دو بخش، میزان پیشرفت کلی شهر در مسیر هوشمندسازی به حدود ۱۶ درصد رسیده است. این ارزیابی برای نخستینبار با بررسی بیش از ۳۸ شاخص و بیش از ۲۰۰ داده انجام شده است و تجربهای نو در سطح کشور محسوب میشود.
یکی از مهمترین دستاوردهای این مسیر، تصویب تجربه اصفهان در حوزه معماری تحول دیجیتال و شهر هوشمند بهعنوان سند مرجع و پایه معماری شهرهای هوشمند ایران است.
این مصوبه پس از شش ماه بررسی، در نهمین کارگروه هوشمندسازی نظام اداری کشور با حضور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور، رئیس سازمان فناوری اطلاعات، رئیس سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور و نمایندگان شورای عالی فضای مجازی به تصویب رسید.
اهمیت این موضوع از آن جهت است که تاکنون معماری بومی شهر هوشمند در کشور وجود نداشت و الگوهای مورد استفاده عمدتاً از نمونههای خارجی اقتباس میشد؛ الگوهایی که با ساختار حکمرانی شهری ایران و نیازهای بومی انطباق کامل نداشتند.
بر پایه این سند، اکنون هر ۳۱ مرکز استان کشور با استفاده از همین مدل، وضعیت هوشمندسازی خود را ارزیابی و برای توسعه سالهای آینده هدفگذاری میکنند.
این اتفاق، علاوه بر شکلگیری گفتمان مشترک در سطوح ملی، استانی و شهری، از آن جهت نیز اهمیت دارد که برای نخستینبار یک تصمیم ملی بر اساس تجربه موفق مدیریت شهری در سطح محلی شکل گرفته و با حمایت مدیریت شهری اصفهان، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، سازمان فناوری اطلاعات ایران، سازمان اداری و استخدامی کشور و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به مرحله اجرا رسیده است.
نظر شما