به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، افزایش دما، موجهای گرمای طولانیتر و فشار بیشتر بر فضاهای عمومی سبب شده است که برنامهریزان شهری، مدیران گردشگری و نهادهای محلی، رویکردی تازه برای رونق گردشگری پیش بگیرند. این رویکرد بر این فرض استوار است که اگر شهر نتواند شرایط آسایش حرارتی را برای بازدیدکننده فراهم کند، بهترین جاذبهها نیز بخشی از جذابیت خود را از دست میدهند. به همین دلیل، موضوع گردشگری در شهرهای گرم امروز دیگر یک مسئله تبلیغاتی یا بازاریابی نیست، بلکه به حوزهای از سیاستگذاری شهری، سلامت عمومی و تابآوری اقلیمی تبدیل شده است.
شهرهای گرم با چالشی دوگانه روبهرو هستند؛ از یکسو باید تصویر خود را بهعنوان مقصدی جذاب حفظ کنند و از سوی دیگر باید با شرایط سخت اقلیمی سازگار شوند. در تابستانهای بسیار گرم، گردشگر ممکن است بهجای قدمزدن در مرکز تاریخی، از ماندن در فضای باز خسته شود، برنامه بازدید خود را کوتاه کند یا حتی مقصد دیگری را انتخاب کند. در چنین شرایطی، موفقترین شهرها آنهایی هستند که گرما را تهدید نمیبینند، بلکه آن را به فرصتی برای بازآفرینی تجربه گردشگری تبدیل میکنند.
برقراری تعادل میان گردشگران و ساکنان
یکی از بحثهای مهم در این زمینه، حفظ تعادل میان منافع گردشگران و نیازهای ساکنان است. اگر تمام مداخلات فقط برای جذب بازدیدکننده باشد، ممکن است فشار بیشتری بر محلههای مسکونی، قیمت خدمات و کیفیت زندگی محلی وارد شود. اگر سیاست گردشگری در کنار آسایش گردشگر، رفاه ساکن را نیز هدف قرار دهد، نتیجه پایدارتر خواهد بود. به همین دلیل، بسیاری از شهرها اکنون توسعه گردشگری را با برنامههای عمومیتر از جمله افزایش فضای سبز، راهکارهای خنکسازی، ارتقای حملونقل عمومی و بهبود کیفیت هوای شهری پیوند میزنند.
این نگاه گردشگری را از یک فعالیت اقتصادی به یک ابزار توسعه شهری تبدیل میکند. در چنین رویکردی، خیابان خنکتر، پیادهروی راحتتر، فضای عمومی قابلاستفادهتر و دسترسی بهتر به خدمات، بخشهایی از زیرساخت گردشگری بهشمار میروند. همین همپوشانی میان نیاز شهروند و نیاز گردشگر است که میتواند شهرهای گرم را به مقصدهایی رقابتیتر و انسانیتر بدل کند.
سیهنا و منطق تعادل گردشگری
سیهنا شهری تاریخی در توسکانی ایتالیاست که یکی از نمونههای موفق شهرهایی به شمار میرود که تلاش میکنند میان جذابیت گردشگری و کیفیت زندگی ساکنان تعادل برقرار کنند. هسته تاریخی این شهر با بافت فشرده، کوچههای باریک، میدانهای سنگفرش و میراث معماری ارزشمند، آن را به مقصدی بسیار پرطرفدار تبدیل کرده است، اما همین ویژگیها اگر بدون مدیریت باشند، میتوانند به ازدحام، فشار بر زیرساختها، افزایش قیمت خدمات و کاهش آسایش روزمره شهروندان منجر شوند.
سیهنا گردشگری را فقط بهعنوان منبع درآمد ندیده، بلکه آن را به مسئلهای شهری و اجتماعی تبدیل کرده است. در این رویکرد حفاظت از بافت تاریخی، مدیریت تردد، کنترل فشار جمعیتی در فصلهای اوج سفر و تقویت کیفیت فضاهای عمومی در کنار هم قرار میگیرند. هدف فقط افزایش تعداد بازدیدکننده نیست، بلکه حفظ قابلیت زیستپذیری شهر برای کسانی است که هر روز در آن زندگی میکنند.
در سیهنا که تابستانهای گرم و بافت تاریخی متراکم دارد، خنکسازی فقط به کولر و ساختمان محدود نمیشود، بلکه بیشتر به طراحی شهری مربوط است. استفاده از سایهبانها، افزایش پوشش گیاهی، تقویت درختکاری در مسیرهای پیاده، بهبود مصالح کفسازی برای کاهش جذب گرما و ایجاد فضاهای نیمهسایهدار از اقدامهای رایج و مؤثر در این شهر است. این نوع مداخلهها موجب میشود دمای ادراکشده پایینتر بیاید و پیادهروی در مرکز تاریخی قابلتحملتر شود.
در کنار این موارد، مدیریت آب و فضاهای باز هم نقش مهمی دارد؛ برای مثال بازآرایی میدانها و فضاهای عمومی بهگونهای انجام شده است که تهویه طبیعی بهتر شود و گردش هوا در معابر حفظ شود. چنین اقدامهایی هم برای گردشگران مفیدند و هم برای ساکنان، چراکه کیفیت حضور در فضای عمومی را بالا میبرند. نکته قابلتوجه در شهرهای میراثی این است که خنکسازی هوشمند باید با حفاظت از ارزش تاریخی هماهنگ باشد تا مداخلهها به اصالت فضا آسیب نزنند.
کوالالامپور؛ خنکای شهر از دل طراحی
کوالالامپور یکی از گرمترین شهرهای جنوبشرق آسیاست که نشان داده است مقابله با گرما فقط با «خنک کردن ساختمانها» حل نمیشود، بلکه به سازمان فضایی شهر وابسته است. پژوهشهای اخیر نشان میدهند که در بخشهای متراکم شهر، دمای هوا بالاتر و تهویه ضعیفتر است، اما نواحی دارای پوشش گیاهی و آببدنه شهری، شرایط حرارتی بهتری ایجاد میکنند. بنابراین شکل شهر، تراکم، مصالح و نسبت سطح سخت به سطح سبز بهطور مستقیم بر آسایش حرارتی اثر میگذارند.
اقدام اصلی در کوالالامپور، تقویت زیرساختهای سبز از جمله پارکها، درختکاری خیابانها، بام سبز، نمای سبز و فضاهای باز سایهدار در ناحیه مرکزی است. بررسیها نشان میدهد که گسترش سبزینگی در این منطقه شدت جزیره حرارتی را کم کرده و دمای هوا و دمای تابشی متوسط را تا چند درجه پایین آورده است. پارکهای شهری و فضاهای باز این محدوده نقش «تنفسگاه حرارتی» دارند و تجربه گردشگری را از فضای تجاری صرف به فضای ماندگارتر شهری تبدیل میکنند. در کنار آن، استفاده از مصالح با بازتاب بیشتر و طراحی غیرفعال ساختمانها نیز بهعنوان راهکارهای مکمل مطرح شدهاند.
نتیجه این سیاستها برای شهروند و گردشگر یکسان است: خیابانها و فضاهای عمومی قابلاستفادهتر و پیادهروی در مرکز شهر راحتتر شده و فضاهای گردشگری فقط به فضاهای بسته و تهویهمکانیکی وابسته نمانده است. در شهر گرم و مرطوب کوالالامپور، همین افزایش آسایش بیرونی میتواند مدتزمان ماندگاری گردشگر را بیشتر کند و در عین حال فشار گرمایی را از دوش ساکنان بردارد. کوالالامپور نمونه موفقی از پیوند میان تابآوری اقلیمی و رونق تجربه گردشگری است و تصویر آن در ذهن گردشگران بهعنوان شهری پیشرو و قابلزندگی ثبت میشود.
بوسان؛ مدیریت گرما با شبکه حمایتی
پاسخ به گرما در بوسان کره جنوبی با یک شبکه اجرایی و مدیریتی بسیار گسترده پیش میرود. این شهر در سال 2026 اعلام کرده که چهار هزار و 200 تأسیسات و ابزار کاهش گرما را فعال کرده است؛ از جمله پناهگاههای خنک، سایهبانهای هوشمند، مهپاشها و سقفهای خنک. شهرداری همچنین نظام هشدار «گرمای شدید» را راهاندازی کرده و یک اتاق وضعیت سیار برای پایش لحظهای شرایط دما و سلامت ساخته است.
تمرکز مسئولان شهری بوسان بر این است که سواحل، فضاهای رویدادی، ایستگاههای حملونقل و فضاهای باز شهری در تابستان هم قابل استفاده بمانند. وقتی پناهگاه خنک، سایهبان و سامانه هشدار در کل شهر گسترده میشود، گردشگر و ساکن هر دو از آن سود میبرند: یکی تجربه راحتتر و امنتر دارد، دیگری اضطراب و ریسک کمتری را تحمل میکند. به همین دلیل بوسان یک نمونه موفق از مدیریت عملیاتی گرما است که مستقیم به کیفیت مقصد گردشگری کمک میکند.
جاکارتا: تابآوری اقلیمی در کلانشهر گرممرطوب
جاکارتا مرکز گرم و بسیار مرطوب اندونزی در بیشتر ماههای سال با دمای بالا، رطوبت سنگین و فشار حرارتی در فضاهای بیرونی روبهروست. همین شرایط موجب میشود گردشگری در این شهر بدون تدابیر خنکسازی، دشوار و گاهی فرساینده باشد. از اینرو، جاکارتا برای حفظ جذابیت گردشگری و در عین حال ارتقای آسایش شهری، نیاز به راهکارهای کارآمد دارد و در این مسیر با مسئلهای ساختاری روبهروست: تراکم بالا، کمبود سبزینگی در بعضی نواحی، جزیره حرارتی شهری و فشار همزمان گرما و رطوبت.
در این شرایط خنکسازی یک پروژه تکاقدامی نیست، بلکه مجموعهای از مداخلات در مقیاس محله، خیابان و ساختمان میخواهد. به همین دلیل، راهکارهایی مثل افزایش سایه، توسعه درختکاری، اتصال فضاهای باز به شبکه سبز و استفاده از راهبردهای مبتنی بر طبیعت در اولویت قرار گرفتهاند. در چنین شهرهایی، آسایش حرارتی فقط برای رفاه نیست، بلکه شرط ماندگاری فعالیت شهری و گردشگری است. اگر پیادهراهها، بازارهای محلی، فضاهای فرهنگی و محوطههای گردشگری بیش از حد داغ شوند، استفادهپذیری آنها کاهش پیدا میکند و شهر به فضاهای بسته وابستهتر میشود. بنابراین هر اقدامی که شدت گرما را پایین بیاورد، بهطور غیرمستقیم به اقتصاد محلی و ملی کمک میکند.
جاکارتا از راهبرد سبز-آبی یعنی استفاده همزمان از سبزینگی شهری و عناصر آبی برای کاهش گرما، بهبود آسایش بیرونی و بالا بردن کیفیت فضاهای عمومی بهره برده و از بهسازی پارکهای شهری و فضاهای عمومی کنار آب، بازآرایی مسیرهای پیاده و تقویت پوشش گیاهی در معابر پرتردد استفاده کرده است. این مداخلات با هدف کاهش جزیره حرارتی و بهتر کردن تجربه فضای باز انجام میشوند و بخشهایی که گردشگری، خرید، یا فعالیت روزمرهی شهری بیشتری دارند، بیشترین سود را از این نوع بهسازی میبرند.
چرا گردشگری شبانه برای شهرهای گرم ؟
شهرهای گرم در سالهای اخیر که پدیده افزایش دمای جهانی شدت گرفته است، برای حفظ جذابیت خود در گرمای شدید روز، به گردشگری شبانه روی آوردهاند. شهرهایی که با روشنسازی فضاهای عمومی، فعالکردن جاذبهها تا ساعات دیرتر شب، برپایی بازارهای شبانه و توسعه فضاهای ساحلی و فرهنگی، فعالیت گردشگری را به ساعات خنکتر منتقل کردهاند.
گردشگری شبانه در اقلیمهای گرم بسیار کارآمد است، چراکه از داغترین ساعات روز عبور میکند و پیادهروی، غذاخوری و بازدید شهری را راحتتر میسازد. گزارشها نشان میدهد که شهرهای گرم در کنار ساخت و توسعه سایهبانها، سامانههای مهپاش و برنامههای عصرگاهی، جاذبههای شبانه خود را نیز گسترش میدهند. گردشگری شبانه در این شهرها فقط یک برنامه تفریحی نیست، بلکه به یک ابزار سازگاری با اقلیم هم تبدیل شده است.
برای مثال، قاهره به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در حاشیه صحرای بزرگ، تابستانهای بسیار گرم و خشکی را تجربه میکند. صنعت گردشگری این شهر بر پایه بازدید از آثار باستانی و تجربه فرهنگ مصری استوار است، اما گرمای روز بسیاری از گردشگران را به سمت فعالیتها و جاذبههای شبانه سوق داده است. در همین راستا، قاهره به توسعه فعالیتهای شبانه پرداخته است.
یکی از مهمترین فعالیتهای گردشگری شبانه قاهره، نمایش نور و صدا در محوطه اهرام جیزه است که گردشگران زیادی را در شب جذب میکند. علاوه بر آن، کروزهای شبانه رود نیل با شام و برنامههای هنری، بازارهای شبانه همچون خان الخلیلی و مناطق تفریحی اطراف رودخانه، از جاذبههای اصلی گردشگری شبانه این شهر محسوب میشوند. در سالهای اخیر، مقامات مصری تلاش کردهاند با بهبود روشنایی معابر، افزایش امنیت شبانه و برگزاری رویدادهای فرهنگی، گردشگری شبانه را تقویت کنند.
نظر شما