به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، پایتخت فرانسه به جای تکیه بر میلیونها دستگاه کولر مستقل، از شبکهای عظیم و زیرزمینی بهره میبرد که آب خنک رود سن را در سراسر شهر توزیع میکند و اکنون برنامهریزی شده است تا طی دو دهه آینده سه برابر گسترش یابد.
ایده این پروژه به دهه ۱۹۹۰ بازمیگردد؛ زمانی که یکی از زیرمجموعههای شرکت انرژی فرانسوی «انژی» (Engie) طراحی و ساخت یکی از بزرگترین شبکههای سرمایش منطقهای جهان را آغاز کرد. هدف اصلی این طرح، مقابله با پدیده «جزیره گرمایی شهری» و افزایش بهرهوری انرژی بود؛ پدیدهای که در آن مناطق متراکم شهری به دلیل ساختمانها، آسفالت و فعالیتهای انسانی، گرمای بیشتری نسبت به مناطق اطراف خود جذب و ذخیره میکنند.
امروزه این سامانه شامل حدود ۱۲۰ کیلومتر لولهکشی زیرزمینی است که آب سرد را به موزهها، ادارات، بیمارستانها، مدارس، هتلهای لوکس و سایر ساختمانهای عمومی منتقل میکند. بعضی از مشهورترین بناهای پاریس از جمله موزه لوور، گراند پله، مراکز اداری و هتلهای بزرگ به این شبکه متصل هستند.
شیوه عملکرد این سیستم نسبتاً ساده اما بسیار کارآمد است. آب خنک رود سن از طریق شبکهای از لولهها پمپ میشود. این لولهها در کنار لولههای دیگری قرار دارند که آب گرم برگشتی از ساختمانهای شهر را حمل میکنند. میان این دو جریان، دیوارهای فلزی و بسیار نازک قرار دارد که به وسیله یک مبدل حرارتی، گرمای آب ساختمانها را به آب سرد رودخانه منتقل میکند؛ بدون آنکه دو جریان آب با یکدیگر تماس مستقیم داشته باشند.
کارشناسان این فرایند را به قرار دادن یک فنجان چای داغ درون ظرفی از آب سرد تشبیه میکنند؛ جایی که گرما منتقل میشود اما مایعات با هم مخلوط نمیشوند. پس از جذب گرما، آب خنکشده مجدداً در ساختمانها به گردش درمیآید و آب رود سن نیز با اندکی افزایش دما به رودخانه بازگردانده میشود.
در سال ۲۰۲۲، شرکت «فرشور دو پاری» (Fraîcheur de Paris) که نام آن به معنای «طراوت پاریس» است، با حمایت شهرداری پاریس مدیریت این شبکه را بر عهده گرفت و پروژهای گسترده برای توسعه زیرساختهای موجود آغاز شد. مالکیت شبکه همچنان در اختیار شهرداری پاریس باقی مانده و بهرهبرداری از آن از طریق قراردادی ۲۰ ساله میان شرکت حملونقل عمومی پاریس (RATP) و شرکت انژی انجام میشود؛ قراردادی که در سال ۲۰۲۲ تمدید شد.
بر اساس برنامههای اعلامشده، تا سال ۲۰۴۲ ابعاد این شبکه سه برابر خواهد شد و تمامی مناطق بیستگانه پاریس را پوشش خواهد داد. انتظار میرود بیش از سه هزار ساختمان، از جمله زیرساختهای حیاتی نظیر بیمارستانها، مدارس، مهدکودکها و خانههای سالمندان، به این سامانه متصل شوند.
مسئولان پروژه معتقدند که همه ساختمانها الزاماً نیاز یکسانی به سرمایش ندارند و بعضی نیز از نظر فنی برای اتصال به شبکه مناسب نیستند. با این حال، هدف آن است که شبکهای که در گذشته عمدتاً بر ساختمانهای بزرگ اداری متمرکز بود، به زیرساختی شهری و فراگیر تبدیل شود.
یکی از مهمترین مزایای این طرح، کاهش نیاز شهروندان به خرید و استفاده از کولرهای گازی خانگی است. کولرهای متعارف، گرمای داخل ساختمان را به فضای بیرون منتقل میکنند و همین امر سبب افزایش بیشتر دمای خیابانها میشود. پژوهشگران حوزه اقلیم شهری تأکید میکنند که هر وسیلهای که انرژی مصرف میکند، در نهایت گرما تولید میکند و این گرما باید به محیطی دیگر منتقل شود.
هرچند سامانه سرمایش پاریس نیز آب نسبتاً گرمتری را به رود سن بازمیگرداند، اما مطالعات و پایشهای زیستمحیطی تاکنون هیچ شواهد روشنی مبنی بر آسیب به اکوسیستم رودخانه نشان ندادهاند. بررسیها حاکی از آن است که تغییرات دمایی ایجادشده بسیار محدود، کنترلشده و در چارچوب استانداردهای زیستمحیطی قرار دارد.
مقامات شهری پاریس تأکید میکنند که این شبکه در مقایسه با سیستمهای سرمایشی مستقل، عملکردی بهمراتب بهتر از نظر مصرف انرژی و آثار زیستمحیطی دارد. کارشناسان مستقل نیز این ارزیابی را تأیید میکنند و معتقدند میزان انرژی مورد نیاز برای تولید حجم مشابهی از سرمایش از طریق شبکه مرکزی، به مراتب کمتر از استفاده از هزاران دستگاه کولر مجزا است.
پاریس تنها شهری نیست که از چنین فناوریای استفاده میکند. استکهلم از آب دریای بالتیک برای کاهش مصرف برق در روزهای گرم بهره میبرد و تورنتو نیز سامانهای مشابه را با استفاده از آب دریاچه انتاریو راهاندازی کرده است. با این حال، متخصصان هشدار میدهند که این الگو را نمیتوان بدون در نظر گرفتن شرایط محلی، مستقیماً در سایر شهرها اجرا کرد.
هزینه، یکی از مهمترین موانع توسعه چنین پروژههایی است. ارزش قرارداد ۲۰ ساله شرکت «فرشور دو پاری» حدود ۲.۴ میلیارد یورو برآورد شده است و اجرای پروژهای مشابه در شهری مانند لندن دستکم به سرمایهگذاری مشابهی نیاز خواهد داشت.
علاوه بر مسائل مالی، شرایط جغرافیایی نیز اهمیت زیادی دارد. برای مثال، رود تیمز در لندن از نظر دما و میزان جریان آب، شرایط ایدهآلی برای اجرای چنین طرحی ندارد و زیرساختهای زیرزمینی این شهر نیز به دلیل وجود خطوط مترو و تأسیسات متعدد بسیار متراکم است.
کارشناسان همچنین معتقدند که در کشورهای در حال توسعه، بهویژه در جنوب جهانی، سیستمهای سرمایش منطقهای میتوانند تحولآفرین باشند، اما نرخ بالای بهره، کمبود سرمایه و زیرساختهای شهری نامنظم، اجرای پروژههای گسترده بازسازی شهری را دشوار و پرهزینه میکند.
متخصصان محیط زیست تأکید دارند که راهحلهای سازگاری با تغییرات اقلیمی باید متناسب با ویژگیهای هر شهر طراحی شوند و نمیتوان راهکاری را که در یک شهر موفق بوده، بدون تغییر در شهر دیگری به کار گرفت. با این حال، تجربه پاریس نشان میدهد که استفاده هوشمندانه از منابع طبیعی موجود میتواند به کاهش مصرف انرژی، مقابله با گرمایش شهری و افزایش تابآوری شهرها در برابر تغییرات اقلیمی کمک کند.
نظر شما