به گزارش خبرگزاری ایمنا، همزمان با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در جهان موضوع توسعه سرویسهای بومی و نحوه حمایت از شرکتهای فعال در این حوزه به یکی از مهمترین مباحث سیاستگذاری فناوری در کشور تبدیل شده است.
رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی از یک سو فرصتهای تازهای برای توسعه اقتصاد دیجیتال، آموزش، پژوهش و خدمات عمومی ایجاد کرده و از سوی دیگر، دغدغههایی همچون امنیت دادهها، وابستگی فناوری، حفظ حریم خصوصی و نحوه مدیریت سرمایهگذاریهای دولتی را پررنگتر کرده است.
در سالهای اخیر شرکتهای مختلفی با بهرهگیری از مدلهای زبانی خارجی، خدماتی با رابط کاربری فارسی یا امکانات بومی ارائه کردهاند؛ موضوعی که موافقان آن را گامی برای توسعه اکوسیستم فناوری کشور میدانند و منتقدان معتقدند چنین اقداماتی، بدون حرکت به سمت تولید فناوری پایه، نمیتواند کشور را به استقلال در حوزه هوش مصنوعی برساند.
کارشناسان بر این باورند که فاصله فناوری ایران با شرکتهای بزرگ بینالمللی در حوزه مدلهای زبانی و هوش مصنوعی، ناشی از اختلاف چشمگیر در زیرساختهای پردازشی، توان محاسباتی، حجم دادههای آموزشی و سرمایهگذاریهای کلان است؛ موضوعی که موجب میشود رقابت مستقیم با غولهای جهانی در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد.
در چنین شرایطی آنچه بیش از هر عامل دیگری اهمیت پیدا میکند، طراحی سیاستهایی است که ضمن حفظ امکان استفاده از فناوریهای روز دنیا، انگیزه لازم برای توسعه محصولات بومی را نیز ایجاد کند؛ تجربه سالهای گذشته نشان داده است که حمایت هدفمند از زیرساختها، ایجاد مزیت رقابتی و ارتقای کیفیت خدمات، میتواند زمینه استقبال کاربران از محصولات داخلی را فراهم کند.
در کنار این موضوع، مسئله امنیت اطلاعات کاربران نیز به یکی از دغدغههای اصلی تبدیل شده است؛ با افزایش استفاده از سرویسهای هوش مصنوعی، حجم عظیمی از دادههای کاربران در این سامانهها پردازش میشود و همین مسئله، ضرورت تدوین قوانین مشخص برای حفاظت از دادهها، نحوه استفاده از اطلاعات و استانداردهای امنیتی را دوچندان کرده است.
از سوی دیگر، افزایش مصرف انرژی و منابع پردازشی توسط مدلهای هوش مصنوعی، به یکی از چالشهای جهانی تبدیل شده است؛ بسیاری از کشورها در کنار توسعه این فناوری، بهدنبال مدیریت مصرف انرژی و استفاده بهینه از ظرفیتهای پردازشی هستند؛ موضوعی که در طراحی سیاستهای ملی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
متخصصان معتقدند توسعه هوش مصنوعی تنها به زیرساخت و فناوری محدود نمیشود و بدون ارتقای سواد عمومی در استفاده از این ابزارها، بخش مهمی از ظرفیتهای آن مغفول خواهد ماند؛ آموزش صحیح کاربران و آشنایی آنها با فرصتها، محدودیتها و مخاطرات هوش مصنوعی میتواند نقش مهمی در استفاده مسئولانه از این فناوری ایفا کند.
سند آموزش کار با ابزارهای هوش مصنوعی تدوین شود
مصطفی ضابط، رئیس انجمن سینمای هوش مصنوعی جهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با تأکید بر ضرورت سیاستگذاری در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: توسعه سرویسهای بومی ضرورتی انکارناپذیر است، اما نباید تصور کرد که این سرویسها در شرایط فعلی میتوانند از نظر توان پردازشی، کیفیت خروجی یا حجم دادههای آموزشی با نمونههای مطرح جهانی رقابت کنند.
وی با اشاره به شکلگیری بعضی شرکتها که تنها با استفاده از رابطهای فارسی روی سرویسهای خارجی فعالیت میکنند، افزود: اگر سیاست دولت تنها اعطای تسهیلات و حمایت مالی از چنین پوستههایی باشد، شرکتها به جای سرمایهگذاری برای تولید فناوری و توسعه مدلهای بومی به استفاده از زیرساختهای خارجی روی خواهند آورد.
رئیس انجمن سینمای هوش مصنوعی جهان با بیان اینکه سیاستگذاری باید شرکتها را به سمت تولید فناوری سوق دهد، تصریح کرد: تجربه شبکههای اجتماعی داخلی نشان داد هر جا حمایت اصولی، زیرساخت مناسب و کیفیت مطلوب وجود داشته، امکان جذب مخاطب نیز فراهم شده است.
ضابط در ادامه گفت: در سیاستگذاری میتوان شرایطی ایجاد کرد که در کنار دسترسی به اینترنت بینالملل، خدمات داخلی از مزیتهایی مانند سرعت بیشتر و هزینه کمتر برخوردار باشند تا کاربران به صورت طبیعی استفاده از سرویسهای بومی را ترجیح دهند؛ چنین رویکردی علاوه بر حفظ حق انتخاب کاربران، انگیزه لازم را برای شرکتها ایجاد میکند تا به جای توسعه پوستههای ساده، روی تولید محصولات واقعی و ارتقای کیفیت خدمات سرمایهگذاری کنند.
وی با اشاره به مصرف بالای منابع پردازشی در هوش مصنوعی افزود: امروز در سطح جهان یکی از مهمترین دغدغهها، مصرف گسترده آب، برق و انرژی توسط مراکز پردازشی هوش مصنوعی است؛ به همین دلیل باید استفاده از این فناوری نیز هدفمند باشد.
کشور به گواهینامه مهارت کار با هوش مصنوعی نیاز دارد
رئیس انجمن سینمای هوش مصنوعی جهان گفت: بسیاری از کاربران پرسشهایی از هوش مصنوعی مطرح میکنند که با یک جستوجوی ساده اینترنتی نیز قابل پاسخ است، در حالی که استفاده از مدلهای بزرگ زبانی برای چنین درخواستهایی، منابع پردازشی و انرژی قابل توجهی مصرف میکند.
ضابط تصریح کرد: سرویسهای داخلی میتوانند بخش قابل توجهی از نیازهای آموزشی، اداری و خدمات عمومی را پاسخ دهند و ضرورتی ندارد همه کاربران برای هر نوع استفادهای به سراغ مدلهای بسیار بزرگ خارجی بروند.
وی گفت: اگر کیفیت، سرعت و خدمات این سامانهها با حمایت دولت ارتقا پیدا کند، بخش عمدهای از نیازهای عمومی از طریق همین بسترها قابل تأمین خواهد بود و تنها کاربران حرفهای، پژوهشگران و مراکز علمی برای فعالیتهای تخصصی از سرویسهای پیشرفته جهانی استفاده خواهند کرد.
رئیس انجمن سینمای هوش مصنوعی جهان با تأکید بر اهمیت آموزش عمومی در حوزه هوش مصنوعی بیان کرد: همانگونه که سالها قبل آموزش مهارتهای رایانهای به یک استاندارد عمومی تبدیل شد، امروز نیز کشور به «گواهینامه مهارت کار با هوش مصنوعی» نیاز دارد.
ضابط ادامه داد: لازم است استاندارد مشخصی برای آموزش کار با ابزارهای هوش مصنوعی تدوین شود تا کارکنان دستگاههای اجرایی، معلمان، دانشآموزان و سایر اقشار جامعه علاوه بر آشنایی با قابلیتهای این فناوری، مخاطرات امنیتی، نحوه حفاظت از اطلاعات و شیوه استفاده صحیح از آن را نیز فراگیرند.
به گزارش ایمنا، آینده هوش مصنوعی در کشور بیش از هر چیز به معماری دقیق سیاستگذاری، جهتدهی هوشمندانه منابع و سرمایهگذاری در لایههای بنیادین زیرساخت وابسته است؛ حمایت مالی از شرکتها تنها زمانی اثربخش خواهد بود که به تقویت زنجیره ارزش فناوری، توسعه مدلهای بومی، افزایش توان پردازشی، ارتقای امنیت داده و بهبود کیفیت خروجیهای کاربردی منجر شود، نه اینکه فقط به بازتولید پوستههایی بر بستر سرویسهای خارجی بینجامد.
از این منظر، شکلگیری یک زیستبوم پایدار در حوزه هوش مصنوعی مستلزم تدوین استانداردهای ملی، تنظیمگری دادهمحور، ارتقای سواد عمومی و ایجاد مشوقهای واقعی برای تولید فناوری اصیل و رقابتپذیر است؛ مسیری که میتواند هم وابستگی فناورانه را کاهش دهد و هم زمینه استفاده ایمن، هدفمند و متناسب با نیازهای کشور را فراهم کند.
نظر شما