به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، ایستگاههای حملونقل عمومی بزرگترین سرمایه زیرساختی شهرها هستند که نادیده گرفته میشوند، اما با درک پتانسیل آنها میتوان تغییراتی اساسی در این شرایط ایجاد کرد، همانگونه که در دهه اخیر، رویکرد طراحی این ایستگاهها دستخوش تحولی بنیادین شده است. این فضاها دیگر تأسیساتی تنها کاربردی و گذرا نیستند، بلکه به مقاصدی پویا، اجتماعی و اقتصادی تبدیل شدهاند. موفقترین پروژهها به نیازهای قابل لمس روزمره جامعه پاسخ میدهند. در اصل موفقترین پروژهها آنهایی هستند که طراحی مشارکتی و محلی را در اولویت قرار میدهند، نیازهای گروههای آسیبپذیر را هدف میگیرند و منافع اقتصادی ملموسی برای جامعه محلی ایجاد میکنند.
یافتهها حاکی از آن است که تحول از سکون به پویایی زمانی رخ میدهد که برنامهریزان بهجای تمرکز صرف بر جابهجایی مسافران، این پرسش را مطرح کنند که ایستگاه چه خدمتی به زندگی مردم در محدوده ۱۵ دقیقه اطراف خود میتواند ارائه دهد. به این ترتیب نقشهراه سه مرحلهای این تغییر شامل تشخیص پتانسیلهای پنهان، مشارکت اجتماعی پیش از طراحی و اجرای چابک با سنجش مستمر است.
ایستگاه در حکم قلب تپنده شهر
تصور رایج از ایستگاههای مترو، اتوبوس و قطار، فضایی شلوغ، بیهویت و تنها عملکردی است؛ محلی برای انتظار و عبور. با این وجود رویکرد نوین برنامهریزی شهری این فضاها را ظرفهایی از پتانسیل میداند که میتوانند موتور محرک تعاملات اجتماعی، نشاط اقتصادی و حتی ارتقای سلامت عمومی باشند. بعضی عوامل یک ایستگاه تنها حملونقلی را به قطب پویای زندگی شهری تبدیل میکنند. در وضعیت سکون، کارکرد ایستگاه تنها حملونقل است، تعامل اجتماعی در حداقل خود قرار دارد و حس تعلق با گمنامی همراه است، اما در وضعیت پویایی، کارکردها چندبعدی میشوند، تعامل اجتماعی به شکلی فعال درمیآید و حس تعلق به هویت محلی تبدیل میشود.
کائوسیونگ، تایوان/ شادی مشترک در مناطق روستایی
شهر کائوسیونگ در تایوان با تناقضی آشکار روبهرو بود. مناطق مرکزی این شهر از تراکم جمعیتی بسیار بالا و حملونقل عمومی عالی برخوردارند، اما نواحی روستایی شرقی و شمال شرقی همچون مینونگ و نیمن بهشدت از نظر پوشش حملونقل محروم بودند. جمعیت سالمند این مناطق برای دسترسی به خدمات درمانی و مراقبتهای روزانه با مشکل جدی روبهرو بودند. تجربیات پیشین نشان داده بود که طرحهای حملونقل طراحیشده از بالا به پایین، بدون مشارکت ساکنان، محکوم به شکست هستند.
کائوسیونگ در سال ۲۰۲۲ سیستم نوآورانهای از حملونقل پاسخگو به تقاضا با نام «شادی مشترک کائوسیونگ» راهاندازی کرد که سرویس درببهدرب ارائه میدهد. رزرو از طریق خط تلفن یا شبکههای محلی انجام میشود و از تاکسیباسهای (taxibus) اشتراکی استفاده میکند. نوآوری کلیدی این پروژه در توانمندسازی سازمانهای مردمنهاد نهفته بود. هنگامی که شرکتهای خصوصی اتوبوس از ارائه خدمات در مسیرهای غیرسودآور سرباز زدند، شهر به سازمانهای مردمنهاد محلی مجوز بهرهبرداری از حملونقل اعطا کرد. این سازمانها از قبل مراکز سالمندان و برنامههای اجتماعی را اداره میکردند، بنابراین حملونقل بهطور مستقیم به مراقبت اجتماعی متصل شد.
در بازه ژانویه ۲۰۲۲ تا آوریل ۲۰۲۵، این پروژه به دستاوردهای قابلتوجهی رسید. ۷۳ درصد کاربران را سالمندان تشکیل میدادند و ۷۲ درصد سفرها مرتبط با درمان و مراقبت بهداشتی بود. بسیاری از مسافران از شادی گفتوگو با همسفران سخن گفتند و این سرویس به کاهش انزوای اجتماعی سالمندان کمک کرد. این طرح همچنین برای جوانان محلی شغلهای پارهوقت رانندگی ایجاد کرد و از طریق مشارکت با وزارت امور پزشکی به پایداری مالی رسید.
سئول، کرهجنوبی/ ایستگاههای دونده و تناسباندام
شهرداری سئول در سال ۲۰۲۴ پروژه «ایستگاه مفرح» را بهعنوان راهکاری برای تبدیل فضاهای کماستفاده و راکد درون ایستگاههای مترو به فضاهای جذاب و تعاملی تعریف کرد. در کلانشهری همچون سئول، کمبود فضاهای ورزشی رایگان یا کمهزینه یک مشکل جدی است و ایستگاههای مترو میتوانند این شکاف را پر کنند.
در ماه مه ۲۰۲۴، در ایستگاه یئونینارو، فضایی مجهز به تمام امکانات دویدن طراحی شد. این پایگاه دونده شامل کمدهای تعویض لباس، اتاق استراحت، استریلکننده کفش، تختههای یوگا و باندهای کششی است. همچنین دستگاه آنالیز ترکیب بدن در آن نصبشده و صفحههای رسانهای به آموزش حرکتهای صحیح و معرفی مسیرهای دویدن اختصاص پیدا کردهاند. در دسامبر ۲۰۲۴، در ایستگاه توکسئوم، مرکز تناسباندام با امکانات دوش، کرایه لباس ورزشی، کلاسهای دویدن و سمینارهای سلامت راهاندازی شد. بهرهبرداری از این ایستگاه به یک برند تخصصی سپرده شد که نشاندهنده اهمیت مدیریت حرفهای این فضاهاست. ایستگاههای مترو دارای فضاهای مرده متعددی شامل راهروهای کمتردد و طبقات زیرین هستند که با سرمایهگذاری اندک قابل تبدیل به فضاهای ورزشی است.
استکهلم، سوئد/ سبزترین قطب حملونقل اسکاندیناوی
ایستگاه مرکزی استکهلم که در سال ۱۸۷۱ افتتاح شده است، روزانه ۲۳۰هزار نفر را جابهجا و سالانه ۲۰۰ میلیون سفر را میزبانی میکند. پیشبینیها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۳۰ خطوط و سکوها با ظرفیت کامل خود خواهند رسید و تا ۲۰۴۵ تقاضا ۵۰ درصد دیگر افزایش خواهد داشت. نواحی اطراف ایستگاه در گذشته بدنام و نادیده گرفته شده بودند و نیاز مبرمی به بازآفرینی داشتند.
پروژه ایستگاه مرکزی (Centralstaden) با سرمایهگذاری حدود ۲۵ میلیارد کرون سوئد در دست اجرا قرار گرفت که بهجای توسعه تنها ایستگاهی، ناحیهای با کاربری مختلط را روی محوطه ریلها و سقف سکوها احداث، ظرفیت مسافر را دو برابر، محورهای جدیدی برای اتصال به خیابانهای خرید ایجاد و پارک ریلی دوطبقه با چمن، گل و صندلی احداث میکند.
برنامه بر «ایجاد ارتباط معنادار بین شهر و ناحیه ایستگاه مرکزی» متمرکز است. به این ترتیب نواحیای که زمانی ناامن بودند به واحهای سبز با کافهها و رستورانها تبدیل میشوند. همزمان با این پروژه، متروی استکهلم ۲۰ کیلومتر توسعه پیدا میکند و ۱۸ ایستگاه جدید و ۱۳۰ هزار و ۵۰۰ واحد مسکونی اضافه میشود که نمونهای از هماهنگی بینبخشی در مقیاس کلان است.
کالفیلد، استرالیا/ ایستگاه در حکم قلب منطقه
کالفیلد در ملبورن استرالیا یکی از مراکز اصلی فعالیت این شهر است. استراتژی محوری احیای این منطقه «اتصال مجدد ایستگاه کالفیلد بهعنوان قلب منطقه» تعریف شده است. اقدامات کلیدی شامل تعریف دو خیابان اصلی متمایز، ایجاد حلقه بیرونی برای دوچرخهسواران و عابران، توسعه فضاهای تجاری شبانه، ساخت ۱۹ هزار و ۶۰۰ متر مربع فضای اداری جدید برای اشتغال محلی و پیشبینی ۵۳۵۰ نفر جمعیت جدید تا سال ۲۰۳۶ میشود. این مورد نشان میدهد که چگونه یک ایستگاه میتواند کاتالیزور توسعه اقتصادی و مسکونی در مقیاس منطقهای باشد.
بررسی نمونههای بالا با شناسایی موانع مشترکی همراه است. نخستین مانع، شکست طرحهای پیشین بهدلیل طراحی از بالا به پایین است که راهکار اثربخش برای آن، طراحی مشارکتی با جامعه محلی محسوب میشود. دومین مانع، تمایل نداشتن بخش خصوصی به سرمایهگذاری در مناطق کمسود است که راهکار اثربخش برای آن توانمندسازی سازمانهای مردمنهاد محلی برای دریافت مجوز بهرهبرداری است. سومین مانع، امنیت و حس ناامنی در فضاهای عمومی ایستگاه محسوب میشود که راهکار اثربخش برای آن تبدیل فضاهای تاریک به فضاهای پررفتوآمد با کافهها و روشنایی است.
نظر شما