به گزارش خبرگزاری ایمنا، محفل انس با قرآن کریم و آیین رونمایی از جدیدترین ترجمه قرآن کریم که حاصل سالها تلاش، پژوهش و اهتمام علمی استاد علیرضا برازش در حوزه ترجمه و معارف قرآنی است، با حضور قاریان و اساتید برجسته قرآن کریم، پژوهشگران و همچنین فعالان فرهنگی در سالن مهر حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد.
قرآن؛ شریفترین محصول فرهنگی است
در ابتدای این مراسم میثم نیلی مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی اظهار کرد: معمولا در این مکان، رونماییهای مختلفی از انواع و اقسام محصولات فرهنگی و هنری برگزار میشود که شریفترین این محصولات فرهنگی از نظر ما کتاب است و شریفترین کتاب نیز نزد ما قرآن کریم است. امروز در این جلسه ما افتخار داریم که در محضر آن باشیم. جلسه امروز برای ما توفیقی است، چرا که شاهد رونمایی از ترجمهای جدید و نوآورانه از قرآن کریم، از استاد برازش هستیم؛ استادی که عمر خود را در نسبت با معارف اهلبیت علیهمالسلام، ائمه هدی، معجمهای متنوع و گوناگون، تفاسیر و آثار مختلف و ارزشمندی که هر یک از دیگری ارزشمندتر است، صرف کردهاند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به نکتهای از آقای علیرضا مختارپور قهرودی رئیس سابق سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد و افزود: آقای مختارپور که امروز در جلسه حضور دارند، اما به دلیل کسالت توفیق بهرهمندی از بیاناتشان را نداریم، نکتهای فرمودند که من آن را بیان میکنم. ایشان با اشاره به کلام حضرت رسول «افضل الاعمال احمزها» فرمودند این ترجمه را که درنسبت با خیرالکلام است استاد برازش در شرایط سخت زندگی و بیماری انجام دادند چه بسا که این افضل اعمال جناب آقای برازش باشد. انشاءالله جلسه ما جلسهای پربرکت باشد و به برکت حضور قرآن، این محفل سبب شفاعت ما در روز جزا شود.
ترجمه استاد برازش، مایه افتخار نظام جمهوری اسلامی است
حجت الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی؛ معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان داشت:شخصیتهای برجستهای در حوزه ترجمه قرآن درخشیدند و امروز شاهد یکی از ستارگان درخشانی هستیم که در حوزه ترجمه قرآن افتخار آفریدند. در روزهای آغازین امسال همراه با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عیادت آقای برازش رفتیم و در یک دیدار صمیمی چند ساعتی را در محضر ایشان بودیم و از نکات ارزشمندی که در خصوص ترجمهای که به جامعه اسلامی هدیه کردند، بهرهمند شدیم. استاد برازش عمر خودشان را در حوزه مکتوبات علمی و پژوهشی و ساخت فیلم و سریال صرف کردند و یادگاریهایی را برجای گذاشتند.
وی در خصوص تفاوت ترجمه و تفسیر نکاتی را ایراد کرد و گفت: ترجمه بازگرداندن از زبانی به زبان دیگر است و نیازمند کسی است که بتواند مراد متکلم را بی کم و کاست عرضه کند و به مخاطب ارائه کند. در متون ترجمه زبانهای دیگر، شاهد سختی این مسئله هستیم؛ باتوجه به اینکه متن قدسی و آسمانی قرآن کریم است پیش رو باشد، کار سختتر است. قرآن سبقه اعجاز دارد و جهانی و جاودانه است که مترجم باید تمرکز تسلط داشته باشد. آشنایی با زبان مبدأ و مقصد به تنهایی کافی نیست و مترجم قرآن باید با این کتاب آسمانی انس و اشراف کامل داشته باشد. نقش مترجم بسیار فوقالعاده است؛ چراکه یک حلقه وصل و پل ارتباطی میان مخاطبی است که به دنبال دریافت سخنانی از زبان و بیان دیگر است. درباره ترجمه قرآن بحثهای زیادی وجود دارد و سوالات متعددی مطرح است که مجاز هستیم قرآن را ترجمه کنیم؟ ترجمه لازم و واجب است به دلیل اینکه در برخی از منابع تاریخی صدر اسلام ذکر شده که مردم خواستار ترجمه بخشی از قرآن نازل شده بودند. مأموریت قرآن، هدایت همه جامع بشریت و جهانی است و برای بهرهمندی همه جوامع، باید ترجمه شود تا از معارف قرآن استفاده کنند.
معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه خاطرنشان کرد: تلاش استاد برازش نیز بر این بود که جملات قرآن را با زبانی شیوا، زیبا و روان بیان کنند. مترجم باید با ادبیات مبدأ و مقصد آشنایی داشته باشد و زبان را به خوبی متوجه شود و همچنین اسلوبهای هنری علم معانی بیان و علم بدیع و علومی که در این جهت لازم است را باید بداند. زبان معارف اهل بیت باید در دستان مترجم باشد که بحمدلله این ویژگیها در استاد عزیزمان آقای علیرضا برازش مشهود است و در همه جای اثر، استاد به خوبی توانستند نقشآفرینی کنند و مطالب را منعکس کنند. اثر ایشان، مایه افتخار جمهوری اسلامی ایران است.
ترجمه قرآن، مسیری ضروری برای فهم کلام وحی
حجتالاسلام و المسلمین مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، ضمن تقدیر از تلاشهای علمی استاد برازش، به اهمیت ترجمه قرآن پرداخت و گفت: غرض از تشکیل این محفل و این گفتوگو، عرض ادب به ساحت مقدس قرآن کریم و تقدیر و تشکر از مترجم فاضل و پرکار، استاد برازش، در مسیر نشر معارف قرآنی است؛ شخصیتی که ما شاید از ابتدای دوران طلبگی از معجمهای ایشان بهره میبردیم. کارهای تفسیری و ارزشمند ایشان در حوزه قرآن و اهلبیت (ع)، دلیل اصلی این حضور است.
وی در ادامه با اشاره به جایگاه قرآن کریم بیان کرد: از حضرت امام صادق (ع) درباره قرآن پرسیده میشود که این قرآن چیست که هر بار به آن مراجعه میشود، تازگی دارد؟ امام (ع) میفرمایند ما قرآن را برای زمانی مخصوص یا زمانهای دیگر نازل نکردیم؛ این قرآن برای همه زمانهاست و در هر مراجعهای، پاسخی که شفا و رحمت در آن است برای همه مراجعهکنندگان وجود دارد.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها تصریح کرد: طبیعتاً ترجمه، کاری بشری در مسیر دسترسی به این معارف وحیانی است؛ ترجمه، وحی نیست، اما به جز این مسیرِ غیروحیانی و بشری، راهی برای راه یافتن به این گنج مقدس، بهویژه برای غیرعربزبانها، وجود ندارد. ترجمه، یکی از سنن و سیره اهلبیت (ع) است و ما ایرانیها به این مفتخریم که اولین ترجمههای سورهای و همچنین ترجمههای کامل قرآن به زبان فارسی توسط ایرانیان انجام شده است. ترجمه قرآن دریچهای است برای مراجعه بندگان خداوند جهت فهم کلام الهی. چه بسیار کسانی که با ترجمه و انتقال مفاهیم وحی به زبان خودشان، دل در گرو وحی بستند، عاشق این کلام شدند و مسیر اثرپذیری و هدایتپذیری از قرآن را پیدا کردند.
رستمی در پایان خاطرنشان کرد: طبیعتاً کاری که اساتید حوزه ترجمه انجام میدهند و اثری که امروز توفیق داریم در محضر آن و شاهد رونماییاش باشیم، گامهای خادمان قرآن برای رساندن پیام خداوند به بندگان است که این یک کار رسولانه است. برای استاد عزیز آرزوی صحت، سلامت و توفیق روزافزون برای چنین خدماتی به قرآن و اسلام داریم.
ترجمههای کهن، سدی میان نسل جوان و قرآن کریم
علی اکبر اشعری؛ رییس اسبق سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اظهار داشت: بنده، سه دهه با آقای برازش به شکلهای مختلف ارتباط دارم؛ گاهی با ایشان همکاری بودم و گاهی ارتباط دوستانه داشتیم.
وی در ادامه نکاتی را بیان داشت و افزود: قرآن کریم معجزه جاوید الهی است. ما در دوران انقلاب اسلامی، روز به روز بیشتر شاهد اعجاز قرآن هستیم که پیروزی انقلاب اسلامی نیز از تجلیات اعجاز قرآن است. مردم باید این کتاب با این اهمیت را بخوانند و آشنا شوند و فرمانها و آیات الهی را بفهمند. یکی از مشکلاتی که در متون دینی داریم، ترجمه قرآن برای نسل جدید ملموس و قابل استفاده نیست و با ادبیات قدیمی و کهن نزدیکتر است. استاد برازش تلاش کردند که ترجمه قرآن با حفظ و امانت داری متن و عبارات به زبان امروزی و برای جوانان نوشته شود. امیدواریم در سایر متون دینی نیز این اتفاق رخ دهد کمااینکه در خصوص آشنایی با سیره پیامبر اکرم (ص) نیز این مشکل را داریم؛ ما در جشنواره خاتم که حدود ده سال از برگزاری آن میگذرد، با مشکل مواجه هستیم و متن با ادبیات امروزی در این خصوص به ندرت پیدا میشود. آقای برازش زحمت کشیدند و برای ترجمه قرآن این زحمت را کشیدند.
علی اکبر اشعری در ادامه افزود: تصور بنده این است که آقای برازش، یک انسان مومن و خداباور واقعی هستند و زندگی ایشان بدلیل انس با کلام وحی یک زندگی قرآنی است. آنچه بر قلب ایشان وارد شده است عنایت الهی بوده است. خلوص و پاکدامنی ایشان با قرآن و اهل بیت علیهم السلام در ایشان به خوبی دیده میشود. ادب قرآنی و فراگرفته از سیره اهل بیت ایشان است که برای به اتقان رسیدن ترجمه، با افراد صاحبنظر در این حوزه و حتی مخاطبان آثارشان مشورت میکنند که کار ایشان برای ما بسیار ارزشمند و آموزنده است. بنده به سهم خودم از ایشان تشکر میکنم. ایشان در اوج بیماریشان که حرکت برایشان سخت بود، در محضر اسلام و قرآن و معارف دینی بودند و این کار ارزشمند را پیش بردند. برای ایشان آرزوی سلامتی عاجل و عافیت و عاقبتبخیری دارم.
ترجمه دقیق استاد برازش، راهگشای هدایت نسل جوان به قرآن
در بخش دیگری از این محفل حجتالاسلام والمسلمین غلامرضا عادل، معاون فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه، ضمن قدردانی از استاد علیرضا برازش، این اثر را خدمتی ماندگار در حوزه قرآن و عترت دانست و گفت: الحمدالله این کار نیز در کنار سایر کارهای فاخر ایشان در حوزه قرآن و عترت، انشاءالله مایه خیر و برکت برای همه ما، بهویژه نسل جوان باشد. کار ترجمه، زحمتی است که خود استاد برازش انجام دادهاند و ما فقط در سازمان اوقاف این اثر را چاپ کردهایم. معمولاً اینگونه آثار دارای حقوق معنوی و حق تألیف هستند، اما ایشان همین حق را نیز وقف قرآن کردهاند.
معاون فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف افزود: بنده اینجا هستم تا پیامی را از آقای خاموشی به اطلاع دوستان برسانم. در ادامه، پیام سیدمهدی خاموشی، نماینده ولیفقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، قرائت شد. در این پیام آمده است: بسم الله الرحمن الرحیم؛ «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ» قرآن کریم، بزرگترین موهبت الهی برای هدایت بشر و معجزه جاودانه حضرت خاتم الانبیاء صلی الله علیه و آله و سلم است؛ کتابی که از سرچشمه علم بیپایان الهی نازل شده و عالیترین معارف توحیدی، اخلاقی، اجتماعی، تربیتی و راهنمای سعادت دنیا و آخرت انسان را در خود جای داده است. این کتاب نورانی به زبان عربی مبین نازل گردیده تا در اوج فصاحت و بلاغت، پیام هدایت الهی را به بشر ابلاغ نماید و تا قیامت چراغ راه انسانها باشد.
بیتردید بهرهمندی ملتهای گوناگون از معارف بلند قرآن کریم، نیازمند ترجمههایی دقیق، عالمانه، روان و در عین حال وفادار به متن وحی است. هرچند گنجینه عظیم تفاسیر قرآن کریم در طول قرون متمادی توسط دانشمندان و مفسران بزرگ اسلام پدید آمده است، اما عموم مخاطبان برای انس روزانه با کلام الهی بیش از هر چیز به ترجمهای گویا و قابل فهم نیازمندند تا بتوانند با پیام آیات الهی ارتباطی نزدیکتر برقرار کنند.
در این میان، ترجمه ارزشمند استاد فرهیخته جناب آقای علیرضا برازش، حاصل سالها انس، تدبر و ممارست در معارف قرآن و آموزههای نورانی اهلبیت علیهم السلام است. از ویژگیهای برجسته این اثر، تلاش در انتقال دقیق مفاهیم قرآنی به زبان فارسی روان و بهرهگیری سنجیده از معارف روایی اهلبیت علیهم السلام در تبیین برخی از ظرائف و دقایق آیات است؛ امری که میتواند در فهم بهتر مراد الهی برای مخاطبان فارسیزبان بسیار راهگشا باشد.
سازمان اوقاف و امور خیریه که نشر فرهنگ قرآن و عترت را از رسالتهای اصلی خود میداند، توفیق یافت این اثر ارزشمند را در آستانه ماه مبارک رمضان به زیور طبع بیاراید. اگرچه به دلیل حوادث تلخ و جانکاه ناشی از تجاوز دشمنان اسلام و شهادت رهبر عظیم الشان انقلاب و جمعی از فرماندهان سرافراز، شخصیتهای برجسته و هممیهنان عزیزمان، امکان برگزاری آیین رونمایی در زمان مقرر فراهم نگردید، اما امروز در فضایی آمیخته با یاد شهیدان و عطر قرآن کریم، از این خدمت فرهنگی ماندگار تجلیل میشود.
اینجانب ضمن قدردانی از تلاشهای علمی و خالصانه مترجم محترم، همه دستاندرکاران تهیه، تدوین، چاپ و انتشار این اثر را ارج مینهم و امیدوارم این ترجمه ارزشمند زمینه انس بیشتر جامعه، بهویژه نسل جوان، با کلام وحی را فراهم ساخته و گامی مؤثر در جهت تحقق مطالبه قائد شهید امت مبنی بر گسترش فرهنگ تدبر و فهم قرآن کریم باشد. از خداوند متعال مسئلت دارم که همگان را از اهل قرآن و عاملان به قرآن قرار دهد و بر توفیقات خادمان قرآن و عترت روزافزون بیفزاید.
غرق در نعمت؛ شکرانه استاد برازش برای توفیق ترجمه قرآن و لطف الهی
علیرضا برازش مترجم قرآن کریم، طی سخنانی ضمن تشکر از همه حضار گفت: از همه شما تشکر میکنم که در این هوای گرم آمدید، البته برای قرآن آمدهاید و اجرتان محفوظ است.
وی در ابتدای سخنان خود در راستای نحوه بیان حدیث گفت: باید کلام معصومین به درستی بیان شود. مهم درست بیان کردن حدیث است نه اینکه این حدیث برای کدام معصوم است.
استاد علیرضا برازش، درباره چرایی پرداختن به ترجمه قرآن کریم اظهار داشت: وقتی ترجمه قرآن را آغاز کردم، برای نشر آن این کار را نکردم برای شناخت بهتر قرآن این کار را کردم؛ اینکه سراغ ترجمه قرآن رفتم، برای این بود که قرآن فردای قیامت از من شکایت نکنند، زیرا احساس میکردم که بیشتر در حوزه حدیث کار میکردم و کمتر به قرآن پرداختم، در حالی که قرآن ثقل اکبر است.
برازش با تقدیر از افرادی که در امر ترجمه یاریاش کردند، گفت: باید از کسانی که در این ایام بیماری به من سر زدند و روحیه دادند، تشکر کنم، همچنین از کسانی که ترجمه را خواندند و نظر دادند و به من انرژی دادند. اساتید ادبیات و اساتید تاریخ هم کمک کردند. بنده این ترجمه را دوبار با تفسیر آقای مکارم که فقیه هستند و صاحب تفسیر هستند، تطبیق دادم. آقای دولتی خیلی زحمت کشیدند، غلطهای زیادی گرفتند و اصلاحات خوبی انجام شد. البته آن زمان من مدام ناراحت بودم که چرا تایید نمیکنند و مجوز چاپ نمیدهند، اما الان میگویم سختگیریها و اغلاط گرفتنها خیلی کمک کرد و این عزیزان ترجمه را دقیق تطبیق دادند. البته در برخی موارد هم سلیقه نبودیم.
وی گفت: دوستان در اوقاف و مرکز طبع و نشر قرآن پای کار آمدند و با کلی هزینه و وقت و انرژی کار را به پایان رساندند، البته نام من روی کار است، اما کار من نیست، کار همه دوستان است.
برازش درباره موضوعات اتفاق افتاده هنگام ترجمه گفت: یکی از دوستان به من گفت که صفات منفی را نباید به خدا نسبت داد، درست است که خدا خودش در قرآن این صفات را گفته است، مثلا موضوع مکر که خدا خودش گفته، اما نمیتوان به خدا چنین نسبتهایی داد، اینگونه وقتی عادی ترجمه کنیم کارمان بوی جبر میدهد.
وی ادامه داد: در ابتدا من به این موضوعات وارد نشدم، زیرا حوصله نداشتم، اما در دوران بیماری تکانی خوردم و تصمیم گرفتم که اصلاحات انجام دهم، اینگونه کار را شخم زدم و تصحیح آغاز شد و دوستان را خیلی اذیت کردم، اما انگار یکی در گوش من گفت تو نمیتوانی بگویی دیگران این کار را نکردند و منم نمیکنم، برو و کار را درست کن و نسبتهای منفی به خدا را اصلاح کن.
این استاد قرآن با بیان اینکه توان شکرگزاری به درگاه خدا را ندارم گفت: باید از خدا تشکر کنم، البته از خدا نمیتوان تشکر کرد، ما غرق نعمت هستیم و نمیتوانیم شکر نعمتها را به جا آوریم، بیماری که خدا به من داده هم لطف است، من کسی نبودم و نیستم که خدا لطف کند به من که قرآن ترجمه کنم، چه نعمتی است که خدا به من عنایت کرده که قرآن را ترجمه کنم.
برازش ادامه داد: در دعای عرفه یک قلهای وجود دارد که در آن امام حسین (ع) ۳۱ عضو بدن را نام میبرد، حتی ریشههای دندان را نام میبرد که معجزه عجیبی است، در ریشه دندان خدا کمک فنر گذاشته و واقعاً معجزه است. حال امام حسین (ع) ۳۱ عضو بدن را به عنوان معجزات و نعمتهای بزرگ خدا نام میبرد و شکر میکند، اما در ادامه میفرماید که شکر بر بلاهایی که رفع کردی، بسیاری از دردها را متوجه نمیشویم و خدا دفع میکند و نعمت برای بلاهایی که از من دور کردی خیلی بیشتر از نعمتهایی است که به من دادی.
خدمت به مادر؛ درس بزرگ استاد برازش به عمو پورنگ
داریوش فرضیایی از شاگران استاد علیرضا برازش در ادامه این مراسم اظهار داشت: بنده ایشان را بسیار دوست دارم چراکه ایشان ردپای بسیار موثری در زندگی و روحیات و عقاید من دارند. ایشان یک مدیر موفق درجایگاه اجتماعی و انسانی وارسته هستند که به بنده یاد دادند درخدمت مادر باشم. ایشان تنها مدیری بودند که اگر سالها بگذرد و بنده در هر نقطه از کشور باشم با جان و دل انجام خواهم داد و دست ایشان را میبوسم. ایشان به قدری خوب هستند که من همیشه از خدا میخواهم ک ایشان همیشه سلامت باشند. باعث افتخار بنده است که ایشان در منزلشان این کتاب ترجمه ارزشمند قرآن کریم را به بنده هدیه دادند، هروقت قرآن را باز میکنم برای ایشان آرزوی شفای عاجل دارم.
ترجمه قرآن کریم؛ پاداش الهی مجاهدتهای علمی استاد برازش در ۷۰ سالگی
دکتر محمدمهدی اسماعیلی؛ وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز سخنانی را در خصوص استاد برازش بیان داشت: استاد برازش یکی از چهرهها و شخصیتهای ممتاز فرهنگی کشور ما هستند و بنده نیز همچون دیگران، از ارادتمندان سالهای دور ایشان هستم و توفیق آشنایی با آثارشان را بهدست آوردم و استفاده کردم و در جایگاههای مختلف خدمت ایشان رسیدم.
وی در ادامه افزود: امروز که ایشان در سن هفتاد سالگی علیرغم شرایط سخت بیماری، توفیق ترجمه گرانقدر از قرآن کریم را بهدست آوردند، پاداشی برای مجاهدت علمی و فرهنگی ایشان است. بنده این موفقیت به دست آمده و پاداش الهی مجاهدت سالهای عمر ایشان را تبریک میگویم و امیدوارم جامعه علمی و علاقهمندان به حوزه قرآن از این اثر استفاده کنند و وجود ایشان در عافیت کامل باشد و سالها بدرخشند.
اسماعیلی در پایان سخنان خود گفت: آثار کمنظیر استاد برازش در حوزه علم حدیث برای جامعه ما بسیار ارزنده است. ایشان در کنار تلاشهای علمی، یک مدیر برجسته فرهنگی در وزارت ارشاد و سازمان صداوسیما هستند و در کنار مجموعههای نمایشی همچون اغما ایستادند. ایشان از شاگردان حضرت آقا بودند و مورد تحسین امام شهیدمان شدند.
نظر شما