به گزارش خبرگزاری ایمنا، رشد شهرنشینی و گسترش ساختوساز در دهههای اخیر، مفهوم ایمنی ساختمان را از یک موضوع صرفاً مهندسی به یک مسئله چندبعدی شهری تبدیل کرده است. امروز دیگر کیفیت ساختمان تنها به مصالح یا طراحی محدود نمیشود بلکه مجموعهای از عوامل مدیریتی، نظارتی، حقوقی و فناورانه در شکلگیری یک سازه ایمن نقش دارند و همین موضوع اهمیت بازنگری در شیوههای سنتی ساختوساز را دوچندان کرده است.
در کلانشهرهایی که با تراکم جمعیتی بالا و تنوع کاربری روبهرو هستند، هر ساختمان بخشی از یک شبکه بزرگتر شهری محسوب میشود. در چنین شرایطی، ضعف در یک سازه میتواند پیامدهایی فراتر از محدوده همان بنا داشته باشد و امنیت محله یا حتی بخشی از شهر را تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع نشان میدهد که ایمنی ساختمانها تنها یک مسئله فردی نیست بلکه بخشی از امنیت جمعی شهر به شمار میرود.
اصفهان به عنوان یکی از شهرهای مهم کشور، ترکیبی از بافت تاریخی، مناطق نوساز و پروژههای عمرانی گسترده را در خود جای داده است. این تنوع کالبدی، ضرورت توجه همزمان به حفاظت از میراث معماری و رعایت استانداردهای نوین ساختوساز را ایجاد کرده و مدیریت شهری را با چالشی چندلایه در حوزه ایمنی روبهرو ساخته است.
در گذشته، رویکردهای ساختوساز بیشتر بر پایه تجربههای سنتی و نظارت محدود شکل میگرفت اما با گسترش شهرها و افزایش پیچیدگی پروژهها، این شیوهها دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیستند. تغییرات اقلیمی، افزایش خطرات طبیعی و رشد فناوریهای ساختمانی، ضرورت تحول در نظام نظارت و اجرای مقررات ایمنی را به یک الزام جدی تبدیل کرده است.
یکی از مهمترین ارکان ایمنی ساختمان، نظام نظارت مهندسی است که نقش کلیدی در کنترل کیفیت ساخت دارد. حضور ناظران متخصص در مراحل مختلف ساختوساز میتواند از بروز بسیاری از خطاهای فنی جلوگیری کند و سطح ایمنی سازهها را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. این نظارت زمانی اثربخشتر خواهد بود که با ابزارهای دقیق و دادهمحور همراه شود.
در سالهای اخیر، فناوریهای نوین وارد حوزه ساختوساز شدهاند و مفهوم نظارت هوشمند را به ادبیات مدیریت شهری اضافه کردهاند. استفاده از سامانههای دیجیتال، مدلسازی اطلاعات ساختمان و ابزارهای پایش لحظهای، امکان کنترل دقیقتر پروژهها را فراهم کرده و به کاهش خطاهای انسانی کمک میکند. این تحول میتواند نقطه عطفی در ارتقای ایمنی شهری باشد.
بافتهای فرسوده یکی از مهمترین چالشهای ایمنی در شهرهای تاریخی مانند اصفهان هستند. این مناطق به دلیل قدمت بالا، ضعف زیرساختها و عدم انطباق با استانداردهای جدید، در برابر حوادث مختلف آسیبپذیرترند. نوسازی و مقاومسازی این بافتها نه تنها یک ضرورت عمرانی بلکه اقدامی حیاتی برای حفاظت از جان شهروندان محسوب میشود.
از سوی دیگر، توسعه سریع شهرسازی در مناطق جدید نیز چالشهای خاص خود را دارد. گاهی سرعت ساختوساز از کیفیت نظارت پیشی میگیرد و همین موضوع میتواند در بلندمدت مشکلات ایمنی ایجاد کند. ایجاد تعادل میان سرعت توسعه و کیفیت ساخت یکی از مهمترین وظایف مدیریت شهری در مسیر آینده است.
تابآوری شهری در برابر بحرانها ارتباط مستقیم با کیفیت ساختمانها دارد. ساختمانهای مقاوم میتوانند در زمان وقوع حوادث طبیعی یا غیرمترقبه، خسارات جانی و مالی را به حداقل برسانند و روند بازگشت شهر به شرایط عادی را تسریع کنند. از این منظر، ایمنی ساختمان بخشی جداییناپذیر از مدیریت بحران شهری است.
استانداردهای ساختوساز نیز در طول زمان دستخوش تغییر شدهاند و هرچه دانش مهندسی پیشرفت کرده، الزامات ایمنی نیز سختگیرانهتر شده است. رعایت این استانداردها نه تنها تضمینکننده کیفیت سازههاست بلکه به افزایش اعتماد عمومی نسبت به نظام ساختوساز نیز کمک میکند و زمینهساز توسعه پایدار شهری میشود.
یکی دیگر از عوامل مؤثر در ارتقای ایمنی ساختمانها، آموزش و آگاهی فعالان حوزه ساختوساز است. مهندسان، پیمانکاران و کارگران ساختمانی در صورتی میتوانند نقش مؤثری در افزایش ایمنی ایفا کنند که بهروزترین دانش فنی و مقررات را در اختیار داشته باشند. آموزش مستمر در این حوزه یک ضرورت انکارناپذیر است.
نقش شهروندان نیز در این میان قابل توجه است. آگاهی عمومی نسبت به اهمیت استانداردهای ساختمانی میتواند به افزایش مطالبهگری اجتماعی منجر شود و زمینه نظارت غیرمستقیم بر کیفیت ساختوساز را فراهم آورد. جامعهای که نسبت به ایمنی حساس باشد، خود به عامل مهمی در ارتقای کیفیت شهری تبدیل میشود.
در کنار همه این عوامل، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و نهادهای نظارتی اهمیت ویژهای دارد. نبود هماهنگی میتواند موجب ضعف در اجرای مقررات و کاهش اثربخشی نظارتها شود. ایجاد یک ساختار منسجم و یکپارچه در حوزه ایمنی ساختمانها میتواند بسیاری از مشکلات موجود را برطرف کند.
تجربه شهرهای پیشرو نشان میدهد که سرمایهگذاری در ایمنی ساختمانها در بلندمدت هزینههای شهری را کاهش میدهد. جلوگیری از خسارات احتمالی، کاهش نیاز به بازسازیهای گسترده و افزایش عمر مفید ساختمانها از جمله مزایای این رویکرد است که آن را به یک سرمایهگذاری راهبردی تبدیل میکند.
اصفهان با توجه به جایگاه تاریخی و شهری خود، نیازمند نگاهی جامع به مسئله ایمنی ساختمان است. این نگاه باید هم گذشته را در قالب حفاظت از بافتهای تاریخی در نظر بگیرد و هم آینده را با استفاده از فناوریهای نوین و استانداردهای پیشرفته ترسیم کند.
ایمنی ساختمان یک پروژه مقطعی نیست، یک فرهنگ و مسئولیت جمعی است
محمدرضا فلاح، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به تحول مفهوم ایمنی ساختمان در جهان امروز به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: واقعیت این است که مفهوم ایمنی ساختمان در جهان امروز دچار تحول شده و اگر در گذشته تمرکز اصلی بر مقاومت در برابر زلزله و حوادث طبیعی بود، امروز موضوع تابآوری شهری در برابر طیف متنوعی از بحرانها، تهدیدهای نوظهور و درگیریهای نظامی مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری مستمر مقررات ملی ساختمان ادامه میدهد: از نگاه ما در شورای اسلامی شهر اصفهان و همچنین در شورای عالی استانها، ضروری است که مقررات ملی ساختمان، ضوابط شهرسازی و الزامات مدیریت بحران بهصورت مستمر و مبتنی بر تجارب جهانی بازنگری شوند.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با تاکید بر نقش مدیریت شهری در ارتقای ایمنی تاکید میکند: تدوین استانداردهای فنی در حیطه اختیارات دستگاههای ملی است، اما مدیریت شهری میتواند از طریق نظام نظارتی، پایش مستمر ساختمانهای حساس و همکاری با مراکز علمی و تخصصی، نقش مؤثری در ارتقای ایمنی ایفا کند.
فلاح با اشاره به تغییر رویکرد مدیریت بحران میگوید: اعتقاد ما این است که باید از رویکرد «واکنش پس از بحران» به سمت «پیشگیری و تابآورسازی پیش از بحران» حرکت کنیم و این موضوع یکی از ضرورتهای حکمرانی شهری در دهههای آینده خواهد بود.
وی با اشاره به چالش بافتهای فرسوده اضافه میکند: بافتهای فرسوده یکی از مهمترین چالشهای کلانشهرهای کشور محسوب میشوند و اصفهان نیز از این قاعده مستثنی نیست و بخشی از ساختمانهای موجود در این محدودهها بر اساس استانداردهای امروز طراحی و اجرا نشدهاند و طبیعتاً در برابر برخی مخاطرات آسیبپذیری بیشتری دارند.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با تاکید بر اولویتبخشی به نوسازی بافتهای فرسوده خاطرنشان میکند: معتقدیم مقاومسازی و نوسازی بافتهای فرسوده باید به یک اولویت ملی تبدیل شود و شورا و شهرداری اصفهان در سالهای اخیر تلاش کردهاند از طریق مشوقهای شهرسازی، تسهیل صدور مجوزها و حمایت از پروژههای بازآفرینی شهری، روند نوسازی را تقویت کنند، اما واقعیت این است که حل این مسئله نیازمند حمایت جدی دولت، نظام بانکی و تأمین منابع مالی پایدار است.
فلاح با اشاره به ظرفیت شورای عالی استانها میگوید: در شورای عالی استانها نیز میتوان پیشنهادهایی برای تقویت مشوقهای قانونی و اقتصادی نوسازی بافتهای فرسوده ارائه کرد تا فرآیند مقاومسازی با سرعت بیشتری انجام شود.
وی با اشاره به فرآیندهای قانونی ساختوساز ادامه میدهد: در حال حاضر فرآیندهای قانونی مشخصی شامل طراحی توسط مهندسان ذیصلاح، کنترل نقشهها، نظارت فنی، اجرای مقررات ملی ساختمان و صدور پایانکار وجود دارد که چارچوب اصلی تضمین کیفیت ساختوساز را تشکیل میدهد.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با تاکید بر ضرورت حرکت به سمت نظارت هوشمند تاکید میکند: شرایط امروز کشور ایجاب میکند که به سمت نظامهای نظارتی هوشمندتر حرکت کنیم و استفاده از سامانههای یکپارچه کنترل ساختوساز، ثبت دیجیتال مراحل اجرا، افزایش مسئولیت حرفهای عوامل فنی، ارتقای کیفیت نظارتهای میدانی و بهرهگیری از فناوریهای نوین ارزیابی سازه میتواند ضریب اطمینان ساختمانها را به شکل محسوسی افزایش دهد.
فلاح با اشاره به ضرورت بازنگری قوانین میگوید: بازنگری برخی قوانین برای جلوگیری از تعارض منافع و تقویت پاسخگویی در چرخه ساختوساز میتواند به ارتقای اعتماد عمومی و افزایش کیفیت ساختمانها کمک کند.
وی با برشمردن پنج اقدام اساسی در اولویت اضافه میکند: به اعتقاد من پنج اقدام اساسی باید در اولویت قرار گیرد؛ نخست، تشکیل بانک جامع اطلاعات ایمنی ساختمانها و زیرساختهای شهری و انجام ارزیابی مستمر میزان آسیبپذیری آنها.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به دومین اولویت خاطرنشان میکند: دوم، اصلاح قوانین و ایجاد مشوقهای مؤثر برای نوسازی و مقاومسازی ساختمانهای فرسوده و سوم، توسعه فناوریهای هوشمند در حوزه نظارت ساختمانی و مدیریت بحران.
فلاح با تاکید بر اولویتهای چهارم و پنجم میگوید: چهارم، افزایش اختیارات و مسئولیتپذیری مدیریت شهری در حوزه ایمنی و تابآوری و پنجم، نهادینهسازی فرهنگ ایمنی در جامعه از طریق آموزش عمومی، مدارس، رسانهها و مشارکت شهروندان.
وی با اشاره به ظرفیت اصفهان برای الگوشدن در سطح ملی ادامه میدهد: اصفهان به دلیل برخورداری از ظرفیتهای دانشگاهی، فنی، مهندسی و مدیریتی این توانایی را دارد که به پایلوت ملی تابآوری شهری تبدیل شود و تجربیات آن در سطح کشور مورد استفاده قرار گیرد.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به مهمترین دغدغه مدیریت شهری تاکید میکند: مهمترین دغدغه ما فرسودگی بخشی از ساختمانها و زیرساختهای شهری است که نیازمند نوسازی، مقاومسازی و سرمایهگذاری بیشتر هستند و هر میزان که امروز در حوزه پیشگیری هزینه کنیم، در آینده از خسارات جانی و مالی بسیار بیشتری جلوگیری خواهیم کرد.
فلاح با اشاره به مهمترین نقطه قوت اصفهان میگوید: مهمترین نقطه قوت اصفهان سرمایه انسانی آن است و وجود مهندسان توانمند، دانشگاههای معتبر، تجربه ارزشمند مدیریت شهری و مشارکت مسئولانه شهروندان ظرفیت بزرگی برای ارتقای تابآوری شهر محسوب میشود.
وی در خطاب به شهروندان اصفهانی خاطرنشان میکند: پیام من به مردم اصفهان این است که ایمنی یک پروژه مقطعی نیست، یک فرهنگ و یک مسئولیت جمعی است و همانگونه که مدیریت شهری خود را موظف به ارتقای ایمنی و آمادگی شهر میداند، مشارکت شهروندان در نگهداری اصولی ساختمانها، توجه به هشدارهای ایمنی و همکاری در برنامههای مدیریت بحران نیز نقشی تعیینکننده در آینده شهر خواهد داشت و اطمینان دارم با همدلی و برنامهریزی علمی میتوانیم اصفهان را به یکی از ایمنترین و تابآورترین شهرهای کشور تبدیل کنیم.
بازدید و اعطای پلاک ایمنی به ساختمانها در اصفهان
آتشپاد امید باقری، مدیرعامل سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری اصفهان به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: یکی از مسائل با اهمیت در برنامهریزی سازمان آتشنشانی، آتشسوزیهایی است که خسارات جانی و مالی زیادی برجای میگذارد و یکی از شاخصترین این موارد، بحث حریق منازل مسکونی است.
وی با تاکید بر سادگی پیشگیری از این حوادث ادامه میدهد: این حوادث با هزینه کم و رعایت نکات بسیار ساده و داشتن آگاهی و دانش لازم از بین میروند و در نتیجه از بهوجود آمدن حریق سنگین با خسارت زیاد جلوگیری میشود.
مدیرعامل سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری اصفهان با اشاره به نحوه ثبتنام برای دریافت پلاک ایمنی تاکید میکند: شهروندان میتوانند با مراجعه به سایت my.isfahan.ir در بستر اپلیکیشن «اصفهان من» وارد شوند و در قسمت پلاک ایمنی، ثبت درخواست داشته باشند.
باقری با تشریح مزایای این طرح میگوید: این پروژه کمک شایانی در راستای تحقق شهری ایمن میکند و به علت بالارفتن ارزش ملکی که دارای پلاک ایمنی است، یک فضای پویا و رقابتی بین مالکان و سازندگان ساختمانها ایجاد میشود.
وی با ارائه توصیه به شهروندان اضافه میکند: به شهروندان توصیه میشود قبل از رخداد حریق و حادثهای، درخواست ثبت پلاک ایمنی را با دعوت آتشنشان به منزل انجام دهند تا بعد از این بازدید، ثبت پلاک ایمنی برای شهروند انجام گیرد و این درخواست توسط مالک یا نماینده حقوقی او ثبت میشود.
مدیرعامل سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری اصفهان با تشریح فرایند اجرایی خاطرنشان میکند: در فاز نخست مالک یا نماینده قانونی میتواند با تکمیل فرم خوداظهاری به ثبت پلاک ایمنی بپردازد و پس از آن مسئولان در معاونت آموزش و پیشگیری سازمان با بررسی این موارد و اولویتبندی، بازدیدها را انجام میدهند و در نهایت پلاک ایمنی به آن ساختمان ارائه میشود.
باقری با اشاره به رایگانبودن این خدمت میگوید: بازدیدهای این سازمان و فرایند اعطای پلاک ایمنی در سال جاری بهصورت رایگان انجام میگیرد و این یک فرصت خوب برای شهروندان است که نسبت به ایمنبودن ساختمانها اقدام کنند.
مدیریت شهری اصفهان باید استانداردهای ایمنی ساختمانها را برای شرایط جنگی بازبینی کند
علیمحمد ظهرابی، دکترای برنامهریزی و تابآوری شهری با اشاره به ضرورت بازنگری در استانداردهای ایمنی ساختمانها به خبرنگار ایمنا میگوید: با توجه به خسارتهای وارده به ساختمانها در شرایط جنگی، توجه به ایمنی و مقاومت سازهها اهمیت بیشتری پیدا کرده و مدیریت شهری باید با همکاری نهادهای مرتبط، دستورالعملهای موجود را بازبینی و بهروزرسانی کند.
وی با اشاره به نقش فناوریهای نوین در شناسایی آسیبهای سازهای ادامه میدهد: استفاده از فناوریهای نوین میتواند سرعت و دقت شناسایی آسیبهای سازهای را نسبت به روشهای سنتی افزایش دهد و نرمافزارهای تخصصی قادرند ناپایداریهای سازهای را با دقت بالا شناسایی و به تصمیمگیری سریعتر کمک کنند.
دکترای برنامهریزی و تابآوری شهری با اشاره به بیشترین نوع آسیبها در حملات تاکید میکند: بیشترین آسیب در ساختمانهای مجاور حملات، مربوط به اجزای غیرسازهای مانند نما، پنجره و تأسیسات است و تدوین استانداردهای بومی برای کاهش خسارات و پایش سازهها با توجه به شرایط کشور ضروری است.
به گزارش ایمنا، ایمنی ساختمانها یکی از ارکان اصلی توسعه شهری پایدار است که بدون توجه به آن، هیچ برنامه عمرانی نمیتواند به موفقیت کامل دست یابد. ترکیب نظارت دقیق، فناوریهای نوین و رعایت استانداردها میتواند مسیر ساختوساز ایمنتر را هموار کند.
حرکت به سمت نظارت هوشمند و تقویت تابآوری شهری، آیندهای ایمنتر برای شهرها رقم خواهد زد. شهری مانند اصفهان با بهرهگیری از ظرفیتهای فنی، مدیریتی و انسانی خود میتواند الگویی موفق در ارتقای ایمنی ساختمانها باشد و زمینهساز توسعهای پایدار و مطمئن برای نسلهای آینده شود.
نظر شما