به گزارش خبرگزاری ایمنا، آینده شهرها بیش از هر زمان دیگری با مسئله انرژی گره خورده است و در جهان امروز، توسعه شهری بدون توجه به منابع پاک و پایدار دیگر قابل تصور نیست. افزایش مصرف انرژی، چالشهای زیستمحیطی و ضرورت کاهش انتشار آلایندهها، مدیران شهری را به سمت راهکارهایی سوق داده است که بتوانند ضمن تأمین نیازهای شهروندان، کمترین آسیب را به محیط زیست وارد کنند و زمینهساز توسعهای ماندگار باشند.
در این میان، انرژی خورشیدی به عنوان یکی از مهمترین منابع تجدیدپذیر، جایگاه ویژهای در برنامههای توسعه شهری پیدا کرده است. این منبع پاک، علاوه بر کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، میتواند به افزایش تابآوری شهرها در برابر بحرانهای انرژی کمک کند و زمینه شکلگیری اقتصادی سبز و پایدار را فراهم آورد.
شهرهای پیشرو جهان سالها است که سرمایهگذاری گستردهای در حوزه انرژی خورشیدی انجام دادهاند و نتایج این رویکرد در کاهش هزینههای عمومی، بهبود کیفیت محیط زیست و افزایش بهرهوری شهری بهخوبی نمایان شده است. تجربه این شهرها نشان میدهد که حرکت به سوی انرژی پاک نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده شهرها محسوب میشود.
اصفهان نیز به عنوان یکی از مهمترین کلانشهرهای کشور، ظرفیتهای قابل توجهی برای بهرهگیری از انرژی خورشیدی در اختیار دارد. تعداد بالای روزهای آفتابی در طول سال، شرایط اقلیمی مناسب و وجود زیرساختهای گسترده شهری، فرصت ارزشمندی را برای توسعه این نوع انرژی فراهم کرده است و میتواند زمینهساز تحولی بزرگ در نظام تأمین انرژی شهری باشد.
امروزه مفهوم شهر پایدار تنها به توسعه فضای سبز یا کاهش آلودگی محدود نمیشود بلکه مدیریت هوشمند منابع انرژی نیز بخش مهمی از آن را تشکیل میدهد. شهری موفق خواهد بود که بتواند نیازهای امروز شهروندان را تأمین کند و در عین حال منابع طبیعی و ظرفیتهای زیستمحیطی را برای نسلهای آینده حفظ نماید.
حرکت به سمت استفاده گسترده از انرژی خورشیدی میتواند تأثیرات مثبت متعددی بر مدیریت شهری داشته باشد. کاهش هزینههای بهرهبرداری از تأسیسات عمومی، افزایش استقلال انرژی، کاهش فشار بر شبکههای توزیع و کاهش انتشار آلایندههای زیستمحیطی تنها بخشی از مزایای این تحول به شمار میرود.
یکی از مهمترین ویژگیهای توسعه انرژی خورشیدی، امکان مشارکت مستقیم شهروندان در این فرآیند است. برخلاف بسیاری از پروژههای زیرساختی که تنها توسط نهادهای اجرایی دنبال میشوند، انرژی خورشیدی این قابلیت را دارد که به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود و هر شهروند سهمی در تولید انرژی پاک داشته باشد.
مشارکت مردمی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر میتواند مفهوم تازهای از مسئولیتپذیری اجتماعی را شکل دهد. زمانی که خانوادهها، مجتمعهای مسکونی و واحدهای خدماتی در تولید انرژی پاک نقشآفرینی کنند، فرهنگ حفاظت از محیط زیست نیز بیش از گذشته در جامعه نهادینه خواهد شد و شهروندان ارتباط ملموستری با مفهوم توسعه پایدار پیدا میکنند.
از سوی دیگر، توسعه انرژی خورشیدی میتواند فرصتهای اقتصادی جدیدی نیز ایجاد کند. گسترش صنایع مرتبط، توسعه فناوریهای نوین، ایجاد مشاغل تخصصی و جذب سرمایهگذاری در حوزه انرژی پاک، از جمله پیامدهای مثبت این رویکرد محسوب میشود که میتواند به رشد اقتصادی شهری کمک کند.
جهان امروز در حال تجربه نوعی انقلاب انرژی است و شهرها به بازیگران اصلی این تحول تبدیل شدهاند. رقابت برای دستیابی به الگوهای نوین تولید و مصرف انرژی، چهره شهرها را دگرگون کرده و معیارهای تازهای برای ارزیابی میزان توسعهیافتگی و پایداری آنها به وجود آورده است.
در چنین شرایطی، نگاه آیندهنگر به مدیریت انرژی میتواند نقش مهمی در ارتقای جایگاه شهرها ایفا کند. برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری هدفمند و بهرهگیری از فناوریهای نوین، سه ضلع اصلی موفقیت در این مسیر به شمار میروند و میتوانند زمینه تحقق اهداف کلان زیستمحیطی را فراهم آورند.
توسعه انرژیهای پاک همچنین با بهبود کیفیت زندگی شهروندان ارتباط مستقیمی دارد. کاهش آلودگی هوا، بهبود شرایط زیستمحیطی و کاهش اثرات تغییرات اقلیمی از جمله دستاوردهایی است که در بلندمدت سلامت عمومی جامعه را ارتقا میدهد و هزینههای اجتماعی و اقتصادی را کاهش میدهد.
نکته مهم آن است که موفقیت در این مسیر تنها با اجرای پروژههای عمرانی محقق نمیشود بلکه نیازمند شکلگیری یک فرهنگ عمومی جدید است. فرهنگ صرفهجویی، استفاده بهینه از منابع و حمایت از فناوریهای پاک باید به بخشی از سبک زندگی شهری تبدیل شود تا نتایج این تحول به صورت پایدار در جامعه تثبیت شود.
شهرهای آینده، شهرهایی خواهند بود که بتوانند میان توسعه اقتصادی، حفاظت از محیط زیست و رفاه اجتماعی تعادل برقرار کنند. انرژی خورشیدی یکی از ابزارهای مهم تحقق این تعادل است و میتواند مسیر دستیابی به توسعهای متوازن و پایدار را هموار سازد.
اصفهان با پیشینه تاریخی ارزشمند و جایگاه مهم خود در عرصه مدیریت شهری، این ظرفیت را دارد که در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر نیز به الگویی ملی تبدیل شود. بهرهگیری از ظرفیتهای طبیعی و انسانی موجود میتواند این شهر را در جایگاهی قرار دهد که نه تنها پاسخگوی نیازهای امروز باشد بلکه آیندهای مطمئنتر برای نسلهای بعدی رقم بزند.
افق پیش روی شهرهای هوشمند، افقی مبتنی بر استفاده حداکثری از منابع پاک و تجدیدپذیر است. هر گام در مسیر توسعه انرژی خورشیدی، گامی در جهت کاهش وابستگی به منابع محدود، افزایش امنیت انرژی و حفاظت از محیط زیست محسوب میشود و میتواند کیفیت زندگی شهری را ارتقا دهد.
تجربه جهانی نشان داده است که تحولهای بزرگ از تصمیمهای جسورانه آغاز میشوند. انتخاب مسیر انرژی پاک نیز یکی از همین تصمیمهاست که میتواند آثار آن برای دههها در کالبد شهر، اقتصاد شهری و سلامت جامعه باقی بماند و زمینهساز شکلگیری نسلی جدید از شهرهای پایدار شود.
تحقق «اصفهان شهر خورشیدی» بدون مشارکت مردم و بخش خصوصی امکانپذیر نیست
محمدرضا فلاح، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به راهبرد بلندمدت توسعه پایدار شهری به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: در شورای اسلامی شهر اصفهان موضوع «اصفهان شهر خورشیدی» بهعنوان یک راهبرد بلندمدت توسعه پایدار شهری دنبال میشود و شورای شهر در حوزه سیاستگذاری و نظارت، بر تدوین برنامه زمانبندی مرحلهای، تعیین شاخصهای کمّی و ارائه گزارشهای دورهای از سوی شهرداری تأکید دارد.
وی با اشاره به هدفگذاری افق ۱۴۱۰ ادامه میدهد: هدفگذاری ما این است که تا افق ۱۴۱۰، بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز زیرساختهای شهری از منابع تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی تأمین شود.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با تشریح شاخصهای پایش این طرح تاکید میکند: برای تحقق این هدف، شاخصهایی مانند ظرفیت نصبشده نیروگاههای خورشیدی، تعداد ساختمانهای مجهز به پنل، سهم انرژی پاک در مصرف شهری و میزان کاهش آلایندهها مورد پایش قرار میگیرد.
فلاح با اشاره به ابزارهای نظارتی شورا میگوید: شورای شهر با استفاده از ابزارهای نظارتی، روند اجرای پروژهها را بهصورت مستمر ارزیابی خواهد کرد تا از انحراف برنامهها جلوگیری شود.
وی با تاکید بر ضرورت مشارکت مردمی اضافه میکند: بدون مشارکت مردم و بخش خصوصی، تحقق اصفهانِ خورشیدی امکانپذیر نیست و به همین دلیل، شورای شهر بهدنبال طراحی مدلهای اقتصادی جذاب و پایدار برای سرمایهگذاری در حوزه انرژی خورشیدی است.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با برشمردن مشوقهای در نظر گرفتهشده خاطرنشان میکند: استفاده از ظرفیت خرید تضمینی برق، ارائه تسهیلات تشویقی، کاهش عوارض برای ساختمانهای مجهز به انرژی خورشیدی و حمایت از نصب پنل در مدارس، مساجد و مجتمعهای مسکونی در دستور کار قرار دارد.
فلاح با اشاره به نقش شرکتهای دانشبنیان میگوید: تلاش کردهایم زمینه مشارکت شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاران بخش خصوصی را فراهم کنیم تا توسعه انرژی پاک به یک فرصت اقتصادی برای شهر تبدیل شود، نه صرفاً یک هزینه.
وی با تبیین نگاه مدیریت شهری ادامه میدهد: نگاه ما این است که شهروندان احساس کنند ورود به حوزه انرژی خورشیدی، هم به نفع اقتصاد خانواده است و هم به نفع آینده محیطزیست شهر.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به ضرورت هماهنگی ملی تاکید میکند: توسعه انرژی خورشیدی نیازمند هماهنگی ملی است و طبیعتاً بخشی از موانع در سطح اختیارات مدیریت شهری نیست و به همین دلیل، شورای اسلامی شهر اصفهان در تعامل مستمر با دولت، مجلس و دستگاههای مرتبط، پیگیر تسهیل قوانین و رفع موانع اجرایی است.
فلاح با تشریح موضوعات در حال پیگیری میگوید: تسهیل اتصال نیروگاههای کوچک خورشیدی به شبکه برق، حمایت از تولید و تأمین تجهیزات داخلی، رفع بروکراسیهای اداری و ایجاد مشوقهای ملی برای انرژیهای تجدیدپذیر از جمله موضوعاتی است که دنبال میشود.
وی با اشاره به ظرفیتهای داخلی اضافه میکند: با وجود محدودیتها و تحریمها، اعتقاد داریم اتکا به ظرفیت شرکتهای داخلی و دانش بومی میتواند بخش مهمی از نیاز کشور را تأمین کند و اصفهان نیز در این زمینه ظرفیت علمی و صنعتی قابل توجهی دارد.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با تاکید بر ضرورت تبدیل این موضوع به فرهنگ عمومی خاطرنشان میکند: اگر موضوع شهر خورشیدی صرفاً در سطح پروژههای شهرداری باقی بماند، موفقیت آن محدود خواهد بود و ما نیاز داریم این موضوع به یک فرهنگ عمومی و یک مشارکت اجتماعی تبدیل شود.
فلاح با اشاره به برنامههای آموزشی پیشبینیشده میگوید: برنامههایی در حوزه آموزش شهروندی، آگاهیبخشی عمومی، همکاری با مدارس، دانشگاهها، مساجد و رسانهها پیشبینی شده است تا مردم با مزایای اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی انرژی خورشیدی آشنا شوند.
وی با تاکید بر معرفی نمونههای موفق محلی ادامه میدهد: تلاش میکنیم نمونههای موفق محلی در محلات مختلف معرفی شوند تا شهروندان بهصورت ملموس آثار این تحول را مشاهده کنند و باور ما این است که «اصفهان شهر خورشیدی» زمانی محقق میشود که هر شهروند خود را بخشی از این حرکت بداند.
عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اصل عدالت شهری در این طرح تاکید میکند: عدالت شهری یکی از اصول مهم در سیاستگذاریهای مدیریت شهری است و طبیعتاً در پروژه شهر خورشیدی نیز این موضوع مورد توجه قرار دارد و ما معتقدیم نباید مزایای انرژی پاک فقط محدود به مناطق برخوردار یا ساختمانهای بزرگ باشد.
فلاح با تشریح رویکرد عدالتمحور در این طرح میگوید: در برنامهریزیها تلاش میشود مناطق کمبرخوردار، پرتراکم و دارای آسیبپذیری زیستمحیطی نیز از منافع این طرح بهرهمند شوند، چه از طریق کاهش آلودگی هوا، چه کاهش هزینههای انرژی و چه اجرای پروژههای عمومی خورشیدی در فضاهای شهری.
وی با اشاره به الگوی توسعه متوازن خاطرنشان میکند: الگوی توسعه نیروگاههای خورشیدی نیز باید متوازن باشد، یعنی علاوه بر ساختمانهای اداری و پروژههای بزرگ، از ظرفیت مدارس، فرهنگسراها، مساجد، پارکینگها و فضاهای عمومی در نقاط مختلف شهر استفاده شود تا توزیع خدمات و منافع به شکل عادلانهتری انجام گیرد.
اصفهان با هدفگذاری ۱۰۰ درصدی، ۴ سال زودتر از برنامه به تأمین انرژی خورشیدی میرسد
سیدمهدی حسینی، مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با اشاره به پیشتازی این کلانشهر در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر به خبرنگار ایمنا میگوید: شهرداری اصفهان نخستین و تنها شهری است که برنامه بلندمدت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را مصوب کرده و مقرر شده در بازه ۱۰ ساله از ۱۴۰۱ تا ۱۴۱۰، به میزان مصرف خود نیروگاه و پنل خورشیدی احداث کند؛ برنامهای منحصربهفرد که در حالی اجرا میشود که تکلیف دولت برای نهادها ۲۵ درصد بوده اما هدفگذاری ما ۱۰۰ درصد است.
وی با اشاره به حمایتهای مدیریت شهری و شورای شهر ادامه میدهد: با این حمایتها، بسیار جلوتر از برنامه در حال حرکت هستیم و برآورد ما این است که تا سال ۱۴۰۶ به ۱۰۰ درصد تأمین انرژی از محل خورشیدی خواهیم رسید.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با تأکید بر تقدم مدیریت مصرف بر توسعه تولید انرژی تجدیدپذیر تاکید میکند: نخست کاهش و بهینهسازی مصرف را در دستور کار قرار دادهایم و سپس به سمت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر حرکت میکنیم و این برنامه اکنون جلوتر از زمانبندی پیش میرود.
حسینی با اشاره به روند رشد این طرح از آغاز تاکنون میگوید: در سال نخست اجرای طرح، کمتر از یک درصد بودیم، اما تا پایان همان سال به حدود پنج تا شش درصد رسیدیم و سال دوم جشن ۱۰ درصد را برگزار کردیم؛ در حالی که سایر نهادهای مسئول هنوز اقدام مؤثری آغاز نکرده بودند.
وی با بیان اینکه سال جاری طبق برنامه باید به ۲۰ تا ۲۵ درصد میرسیدیم، اضافه میکند: جلوتر از برنامه به ۲۵ درصد رسیدیم و حدود پنج مگاوات نیروگاه نیز تا پایان سال به بهرهبرداری میرسد و هماکنون تعدادی از نیروگاهها در حال احداث، بهرهبرداری و اتصال به شبکه هستند.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با اشاره به اهمیت کیفیت تجهیزات خاطرنشان میکند: همواره اولویت ما استفاده از تجهیزات با بهرهوری بالا بوده و تمامی تجهیزات بهصورت مستمر پایش میشوند و نگهداری و تعمیرات آنها در اولویت قرار دارد و هرگاه تجهیزی دچار آسیب شود، بهسرعت تعمیرات انجام میشود.
حسینی با بیان اینکه پس از احداث هر نیروگاه، بلافاصله درخواست اتصال به شبکه ارائه میشود، میگوید: با اتصال به شبکه، درآمد ریالی ایجاد میشود و طبق برنامه، این درآمدها به توسعه انرژیهای تجدیدپذیر اختصاص مییابد.
وی با اشاره به سازوکار مالی این طرح ادامه میدهد: در سالهای نخست شهرداری حمایت مالی انجام میدهد و در سالهای بعد، درآمد نیروگاهها صرف تعمیرات و توسعه همان نیروگاهها میشود و هرچند افزایش قیمت تجهیزات بر بازگشت سرمایه اثر گذاشته، اما اجرای پروژهها با توجه به برنامه مصوب ادامه دارد.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان درباره نگهداری و پایش نیروگاهها تاکید میکند: تمامی این موارد در قرارداد جامع نگهداری و تعمیرات پیشبینی شده و تکنسینها آموزش دیدهاند و براساس برنامه زمانبندی PM اقدام میکنند.
حسینی با اشاره به سامانه مانیتورینگ میگوید: این سامانه اجرا شده و در حال تکمیل و ارتقاست تا دادهها و بهرهوری نیروگاهها در حداکثر سطح رصد شود و نظافت، پایش مستمر و رفع سریع اشکالات از الزامات بهرهبرداری است.
وی یکی از چالشهای مسیر دستیابی به ۲۵ درصد را برگزاری مناقصه و انتخاب پیمانکار میداند و اضافه میکند: با اجرای این برنامه در اصفهان، شرکتهای توانمند و معتبری در شهر شکل گرفتهاند که علاوه بر همکاری با شهرداری، در سطح کشور نیز فعال هستند، اما چالشهای مالی و تأمین تجهیزات همچنان وجود دارد.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با اشاره به اهمیت اتصال به شبکه خاطرنشان میکند: هدف از اتصال نیروگاهها به شبکه، کمک به جبران بخشی از ناترازی برق و ایجاد درآمد برای شهرداری است و اتصال به شبکه وظیفه شرکت توزیع برق و زیرمجموعه وزارت نیرو بوده و ضوابط خاص خود را دارد.
حسینی با بیان اینکه تعامل مناسبی با شرکت توزیع برق برقرار است، میگوید: کار در حال پیشرفت است، اما هرچه مقیاس نیروگاهها بزرگتر میشود، مسائل فنی اتصال پیچیدهتر و پرهزینهتر خواهد بود، بنابراین تلاش میکنیم از زیرساختهای شهرداری و مکانهایی با هزینه اتصال کمتر استفاده کنیم.
وی با اشاره به اجرای همزمان طرح «شهر خورشیدی» ادامه میدهد: همزمان با برنامه «شهرداری خورشیدی»، طرح «شهر خورشیدی» از طریق استانداری و میز انرژی استان پیگیری و با محوریت شهرداری تصویب شد و دبیرخانه این ستاد در شهرداری اصفهان مستقر شده است تا منازل مسکونی به نیروگاههای کوچکمقیاس پنج تا ۱۰ کیلوواتی تجهیز شوند.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با تشریح سازوکار تأمین مالی این طرح تاکید میکند: مقرر شده از طریق سازوکارهای بانکی، صنایع بزرگ و استانداری تأمین مالی انجام شود و این طرح بهصورت پایلوت در منطقه ۵ و سپاهانشهر با هدف تجهیز ۱۵۰ واحد مسکونی آغاز شده است.
حسینی با اشاره به همکاریهای شکلگرفته میگوید: همکاری میان شهرداری، شرکت توزیع برق، بانکها و شرکتهای دانشبنیان شکل گرفته و تأمین مالی نیز انجام شده و تبلیغات شهری صورت گرفته و در انتظار تکمیل ثبتنام داوطلبان هستیم تا اجرای طرح آغاز شود.
وی با تأکید بر بینظیر بودن این طرح در کشور اضافه میکند: اکنون در سال چهارم برنامه هستیم و به ۲۵ درصد رسیدهایم و مناقصهها و سازوکار اجرایی برای تحقق ۵۰ درصد نیز انجام شده و تأمین اعتبار آن صورت گرفته است و پیشبینی میشود ابتدای سال آینده به ۵۰ درصد برسیم.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با اشاره به دریافت جایزه ملی خاطرنشان میکند: شهرداری اصفهان در این حوزه پیشتاز است و تنها شهرداری شرکتکننده در جایزه ملی انرژیهای تجدیدپذیر بوده که در میان صنایع بزرگ و دستگاههای متولی حضور یافته و سال گذشته از ریاست جمهوری جایزه بهترین شهر و بهترین دستگاه اجرایی را دریافت کرده است.
حسینی این موفقیت را افتخاری بزرگ برای اصفهان میداند و میگوید: این جایزه نشاندهنده پیشتازی اصفهان در عرصه انرژیهای تجدیدپذیر است.
وی درباره تأثیر این اقدامات بر کاهش آلودگی هوا ادامه میدهد: این اقدامات هرچند کمککننده است، اما کاهش مؤثر آلودگی در گرو انجام وظایف سایر دستگاههاست و اگر سایر نهادها همچون شهرداری پیشتاز باشند و وظایف خود را بهدرستی انجام دهند، کاهش مصرف سوختهای فسیلی و گازهای گلخانهای محقق خواهد شد.
مدیر بهینهسازی، تعمیرات و نگهداری تأسیسات شهری شهرداری اصفهان با ابراز انتظار از سایر دستگاهها تاکید میکند: انتظار ما این است که شرکت برق، شرکت گاز، استانداری و سایر دستگاههای مرتبط به وظایف خود عمل کنند تا این اقدامات به کاهش واقعی آلودگی هوا منجر شود.
حسینی با اشاره به جایگاه این برنامه در مدیریت شهری سبز اضافه میکند: برنامه «شهر خورشیدی» و «شهرداری خورشیدی» طرحی مدرن و پیشرفته است که میتواند برند اصفهان را در حوزه مدیریت شهری سبز تثبیت کند و به الگویی برای سایر شهرهای کشور تبدیل شود.
به گزارش ایمنا، حرکت به سوی انرژی خورشیدی، تنها یک پروژه فنی یا عمرانی نیست بلکه بخشی از یک تحول عمیق در نگرش به توسعه شهری است. این رویکرد میتواند ضمن کاهش فشار بر منابع طبیعی، زمینه ارتقای کیفیت زندگی، حفاظت از محیط زیست و افزایش تابآوری شهر را فراهم کند.
آینده پایدار شهرها در گرو بهرهگیری هوشمندانه از انرژیهای پاک و مشارکت فعال شهروندان در این مسیر است. هرچه سهم منابع تجدیدپذیر در مدیریت شهری افزایش یابد، چشمانداز دستیابی به شهری سالمتر، پاکتر و پایدارتر نیز روشنتر خواهد شد و مسیر توسعه نسلهای آینده با اطمینان بیشتری ادامه خواهد یافت.
نظر شما