به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶، دولتهای بسیاری در سراسر جهان گامی فراتر از کمپینهای داوطلبانه صرفهجویی برداشتند و به اعمال قطعیهای اجباری و دولتی برق روی آوردهاند تا از این طریق مصرف انرژی را کاهش دهند. این اقدامات طیف گستردهای از خاموشیهای چرخشی در زمان کمبود عرضه تا تعطیلی کامل کارخانهها برای تحقق اهداف کربنی و حتی قطعیهای از راه دور دستگاههای خانگی را در بر میگیرد.
اهداف اعلامشده برای این اقدام شامل تثبیت شبکه، تحقق اهداف اقلیمی و کاهش واردات سوختهای فسیلی میشود، اما واکنش عمومی بسته به میزان عدالت در اجرا، کیفیت اطلاعرسانی و تأثیرات اقتصادی-اجتماعی، از پذیرش همراه با نارضایتی تا اعتراضهای خیابانی شدید متغیر است.
دستهبندی قطعیهای اجباری برای صرفهجویی در انرژی
سیاستهای دولتی که منجر به قطعی عمدی برق میشوند در سه دسته کلی قرار میگیرند:
نخست، «مدیریت بار چرخشی» که شامل خاموشیهای برنامهریزیشده هنگام کمبود تولید نسبت به تقاضا (همچون خشکسالی، کاهش انرژی تجدیدپذیر یا افزایش قیمت گاز) است.
دوم، «قطع برق کنترلشده صنایع» که طی آن کارخانهها و مشاغل بزرگ برای تحقق سقف مصرف ملی انرژی تعطیل میشوند.
سوم، «بازخوانی پاسخ تقاضا» که طی آن شرکتهای توزیع برق به مشترکان دستور میدهند یا بهطور از راه دور، دستگاههای پرمصرف خانگی و تجاری را در ساعات پیک (در بیشتر موارد با پرداخت غرامت) قطع میکنند.
خاموشی چرخشی در موج گرما برای نجات شبکه/ کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
پاییز ۲۰۲۵، موج گرمای دهروزه تقاضای برق را در کالیفرنیا به ۵۲ گیگاوات رساند که ۲ گیگاوات بیش از ظرفیت تولید بود. اپراتور مستقل سیستم کالیفرنیا سطح سوم اضطراری اعلام کرد و به شرکتهای برق «پیجی اند ای»، «اسسیای» و «اسدیجی اند ای» دستور داد ۱۵۰۰ مگاوات از بار شبکه را کاهش دهند. در نتیجه، حدود ۸۰۰ هزار خانوار در منطقه خلیج سانفرانسیسکو، حومه لسآنجلس و سندیگو خاموشیهای چرخشی ۲۰ تا ۴۰ دقیقهای را تجربه کردند. برآورد میشود این اقدام از مصرف حدود ۱۲۰۰ مگاواتساعت انرژی جلوگیری کرد و شبکه را از فروپاشی کامل نجات داد.
واکنش عمومی اگرچه همراه با ناراحتی، بهطور عمده همراه با اطاعت بود. بعضی کاربران شبکههای اجتماعی بهعلت از دست رفتن اطلاعات رایانهها و فاسد شدن مواد غذایی در یخچال گلایه داشتند، اما نظرسنجی روزنامه «لسآنجلس تایمز» نشان داد ۶۸ درصد از ساکنان مناطق آسیبدیده، خاموشی را «برای جلوگیری از فاجعهای بزرگتر» ضروری دانستند. انتقاد اصلی به زمانبندی نامناسب (ساعات اوج پختوپز) و نبود هشدارهای تلفن همراه بود. هیچ اعتراض خیابانی مهمی رخ نداد و در نتیجه این رویداد، کالیفرنیا برنامه «نیروگاه مجازی» خود را سرعت بخشید و به خانوارها باتری برای مصرف برق در ساعات پیک پرداخت کرد تا نیاز به خاموشیهای آتی کاهش داشته باشد.
قطع اجباری برق صنایع برای صرفهجویی در گاز طبیعی/ تگزاس، ایالات متحده آمریکا
در فوریه ۲۰۲۶، گردباد قطبی سبب یخزدگی خطوط لوله گاز و افزایش شدید تقاضای گرمایشی در تگزاس شد. به جای تکرار فاجعه سال ۲۰۲۱ که خاموشی گسترده مسکونی رخ داد، اپراتور شبکه دستور کاهش ۴۰ درصدی بار را برای مشترکان صنعتی دارای قرارداد قابل قطع صادر کرد. در نتیجه، کارخانههای آلومینیوم، پتروشیمی و مراکز داده در هیوستون و کورپسکریستی به مدت شش ساعت برق خود را از دست دادند، اما منازل مسکونی روشن ماندند. این اقدام در ۴۸ ساعت، ۲۳۰۰ مگاوات بار صنعتی برق را کاهش داد. واکنش عمومی در میان ساکنان عادی بهطور شگفتانگیزی حمایتآمیز بود. کاربری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خاموشی کارخانه را به لولههای یخزده ترجیح میدهم.»
نظرسنجیها نشان داد محبوبیت فرماندار تگزاس در مدیریت انرژی ۵ درصد افزایش داشته است، هرچند شرکتهای صنعتی از اپراتور یادشده بهدلیل از دست دادن تولید (برآورد ۲۰۰ میلیون دلار) شکایت کردند. مهمترین درس این رویداد این بود که هدف قرار دادن مشترکان غیرمسکونی میتواند پذیرش عمومی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
تعطیلی پیشگیرانه صنایع در دوره دانکلفلاوته/ آلمان
در نوامبر ۲۰۲۵، پدیده دانکلفلاوته (Dunkelflaute، دوره آرام و ابری طولانی که در آن باد و خورشید کارایی ندارند) به مدت ۱۲ روز موجب شد تولید انرژی تجدیدپذیر آلمان به تنها ۸ درصد میزان عادی برسد. اگرچه ذخایر گاز کافی بود، اما قیمت هر مگاواتساعت به ۸۰۰ یورو رسید. آژانس فدرال شبکه با استناد به ماده ۱۳ قانون صنعت انرژی، به اپراتورهای شبکه اجازه داد مشترکان صنعتی دارای قرارداد قابل قطع را پیش از قطع برق مسکونی، موقت جدا کنند. شرکتهای «تن نت» و «۵۰ هرتز» به مدت سه روز متوالی، روزانه ۸۰۰ مگاوات بار صنعتی را در ایالتهای بایرن و ساکسونی سفلی به مدت ۳ تا ۶ ساعت قطع کردند.
بخشهای خودروسازی، مواد شیمیایی و کاغذ بیشترین تأثیر را پذیرفتند. در مجموع حدود ۵۰۰۰ مگاواتساعت انرژی صرفهجویی شد که برای تثبیت فرکانس شبکه کافی بود. واکنش عمومی آرام و منطقی بود. رسانهها رویداد را واقعبینانه پوشش دادند. کسبوکارهای کوچک که قرارداد قابل قطع نداشتند، تحتتأثیر قرار نگرفتند، اما انجمن صنایع آلمان از هزینههای پیشبینیناپذیر گلایه داشت. با این وجود نظرسنجی «اشپیگل» نشان داد ۷۸ درصد آلمانیها از خاموشی صنایع پیش از بخش مسکونی حمایت میکنند. هیچ اعتراض مسکونی رخ نداد و در نتیجه، آلمان اکنون از تمام مشترکان صنعتی بالای ۱۰ مگاوات میخواهد که قابلیت «کاهش بار با کنتور هوشمند» را داشته باشند.
قطع از راه دور دستگاههای هوشمند در طرح پیک صرفهجویی/ بریتانیا
شرکت ملی برق بریتانیا سابقه طولانی در اجرای «خدمات انعطافپذیری تقاضا» با پرداخت پول به داوطلبان داشته است، اما در ژانویه ۲۰۲۶، یک سرمای ناگهانی همراه با کاهش تولید باد و اختلال در خط ارتباطی فرانسه منجر به کسری ۱۲۰۰ مگاواتی شد. برای نخستین بار، شرکت ملی برق «طرح کاهش تقاضای اجباری» را فعال کرد که شامل خانوارهایی میشد که از قبل کنترل دستگاههای هوشمند خود (شارژر خودروهای برقی، پمپهای حرارتی و بعضی آبگرمکنها) را به شرکت برق واگذار کرده بودند.
حدود ۳۰۰ هزار خانه به مدت دو ساعت بهصورت از راه دور، مصرف دستگاههای خود را محدود یا قطع کردند که منجر به کاهش ۴۵۰ مگاواتی شد. واکنش عمومی بهطور شگفتآوری آرام بود، زیرا برنامه بر پایه رضایت قبلی بود و شرکتکنندگان بین ۱۰ تا ۲۰ پوند غرامت دریافت کردند، با این حال اقلیت کوچکی که فراموش کرده بودند در این برنامه عضو شدهاند، در شبکههای اجتماعی از «قطع شدن گرمای خانه توسط دولت» گلایه داشتند. سازمان تنظیم مقررات این برنامه را موفق ارزیابی و گسترش کنترل اجباری از راه دور برای تمام دستگاههای هوشمند تا سال ۲۰۲۸ را تصویب کرده است.
خاموشی اجباری کارخانهها برای تحقق اهداف شدت انرژی/ چین
سیاست «دوگانه کنترل» چین، سقف سالانه مصرف کل و شدت انرژی (به ازای هر واحد تولید ناخالص داخلی) را تعیین میکند. استانهایی که از سقف فراتر روند، با مجازات دولت مرکزی روبهرو میشوند. در تابستان ۲۰۲۵، بهدلیل افزایش تولید پس از همهگیری و موج گرما، استانهای گوانگدونگ، جیانگسو و ژجیانگ از جمله شهرهای دونگوان، سوژو و ونژو فرمان تعطیلی کامل دو تا چهارروزه کارخانهها را بهصورت چرخشی صادر کردند. برق مسکونی هرگز قطع نشد و کارخانهها ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از خاموشی اطلاعرسانی دریافت کردند.
بیش از ۲۰ هزار کارخانه تحتتأثیر قرار گرفتند و حدود ۸ هزار مگاواتساعت انرژی صرفهجویی شد. واکنش عمومی در میان ساکنان عادی بسیار محدود بود، زیرا خانهها برق داشتند. کارگران با مرخصی بدون حقوق روبهرو شدند، اما از بیان اعتراض میترسیدند. اتاقهای بازرگانی خارجی به غیرقابلپیشبینی بودن این سیاست اعتراض کردند. رسانههای دولتی چین، خاموشیها را بهعنوان «فداکاری سبز برای اهداف ملی» معرفی کردند. در شبکه اجتماعی ویبو، پستهایی با هشتگ «خاموشی کارخانه» بهسرعت حذف شدند. در نتیجه دولت مرکزی قوانین را اصلاح کرد و کارخانههای فناوری پیشرفته و تجهیزات پزشکی را از شمولیت معاف و سامانه مبادله سهمیه انرژی را ایجاد کرد تا استانهای دارای مازاد بتوانند سهمیه خود را به استانهای ناقض بفروشند و نیاز به خاموشیهای ناگهانی کاهش پیدا کرد.
مدیریت بار چرخشی برنامهریزیشده توسط شرکتهای توزیع/ هند (دهلی نو و بمبئی)
بسیاری از ایالتهای هند با کسری مزمن برق روبهرو هستند. در آوریل ۲۰۲۶، موج گرما تقاضای ملی برق را به ۲۴۰ گیگاوات رساند و ذخایر زغالسنگ نیروگاهها به هفت روز کاهش پیدا کرد. شرکتهای توزیع برق در دهلینو برنامه قطعی چرخشیای منتشر کردند که طی آن، بلوکهای مسکونی «کماولویت» بین ساعات ۲ تا ۵ بعدازظهر و ۷ تا ۱۰ شب، ۴۵ دقیقه خاموشی را تجربه میکردند. در بمبئی نیز برنامه مشابهی اجرا شد، اما تنها برای ساختمانهای بلندمرتبه بدون بارهای حیاتی.
این اقدام بهطور تقریبی ۵۰۰ مگاوات کاهش بار در دهلینو و صرفهجویی ۱۵ هزار تنی زغالسنگ در دو هفته را به همراه داشت. واکنش عمومی خشم، همراه با تطبیقیابی بود. خانوارهای طبقه متوسط که اینورتر و باتری داشتند شرایط را مدیریت کردند، اما ساکنان محلههای فقیرنشین بهشدت آسیب دیدند. دوازدهم آوریل ۲۰۲۶، حدود ۲۰۰ نفر در شرق دهلینو با بستن جاده اعتراض کردند و خواستار «تقسیم عادلانه بار با صنایع» شدند. کمیسیون تنظیم مقررات برق دهلی، شرکت توزیع را بهدلیل اطلاعرسانی ضعیف جریمه کرد، اما اصل سیاست را تأیید کرد؛ در نتیجه شرکتهای توزیع تابلوهای اطلاعرسانی عمومی و هشدارهای پیامکی را اضافه کردند و مناطقی که بیمارستان یا ایستگاه پمپاژ آب داشتند از شمولیت خاموشی معاف شدند.
مدیریت بار دائمی بهعنوان سیاست رسمی صرفهجویی/آفریقای جنوبی (ژوهانسبورگ و کیپتاون)
شرکت دولتی برق «اسکوم» از سال ۲۰۰۷ از مدیریت بار (خاموشیهای چرخشی برنامهریزیشده) نه بهعنوان راهکار آخر، بلکه بهعنوان رویه عملیاتی استاندارد برای صرفهجویی در زغالسنگ و جلوگیری از فروپاشی کامل شبکه استفاده میکند. در سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶، خاموشیهای سطح ۶ (۶ تا ۱۲ ساعت در روز) عادی شده است. با کاهش روزانه ۵ تا ۷ هزار مگاوات تقاضا، اسکوم ذخایر زغالسنگ خود را حفظ میکند؛ دولت این اقدام را «صرفهجویی ضروری انرژی» معرفی میکند.
واکنش عمومی بسیار شدید بود. در آوریل ۲۰۲۶، اعتراضات در منطقه سوتوی ژوهانسبورگ خشونتآمیز شد (آتش زدن لاستیک، غارت یک خواربارفروشی کوچک). در کیپتاون، ساکنان تا حدی تسلیم شدهاند، اما بهشدت روی پنلهای خورشیدی و باتری سرمایهگذاری کردهاند که شکاف طبقاتی را افزایش داده است. نظرسنجیهای ۲۰۲۶ نشان داد ۸۹ درصد از مردم آفریقای جنوبی مدیریت بار را بزرگترین مشکل کشور میدانند و ۶۷ درصد ادعای دولت نسبت به «صرفهجویی برای منافع عمومی» را رد میکنند. برخلاف سایر کشورها، وضعیت آفریقای جنوبی نشان میدهد که اگر خاموشیهای صرفهجویانه بدون چشمانداز پایانی، عادلانه نباشند و اطلاعرسانی ضعیفی داشته باشند، به خشونت سیاسی منجر میشوند.
کاهش از راه دور کولرهای گازی در پاسخ به تقاضا/ سیدنی و ملبورن
در فوریه ۲۰۲۵، موج گرمای پنجروزه با دمای بالای ۴۲ درجه سانتیگراد، تقاضای برق کولرها را ۸۰۰ مگاوات بیش از پیشبینیها افزایش داد. اپراتور بازار انرژی استرالیا برنامه «کاهش تقاضای پیک» را فعال کرد که به شرکتهای توزیع اجازه میداد کمپرسور کولر گازی مشترکانی را که داوطلبانه (در ازای تخفیف قبض) ثبتنام کرده بودند، از راه دور کنترل کنند. حدود ۲۵۰ هزار خانوار در غرب سیدنی و شمال ملبورن به مدت ۴ ساعت، هر ساعت ۲۰ دقیقه کولرهایشان با ۷۰ درصد قدرت کار کرد.
این اقدام ۲۸۰ مگاوات کاهش بار پیک به همراه داشت و از خاموشی چرخشی جلوگیری کرد. واکنش عمومی در میان شرکتکنندگان مثبت بود، زیرا خود انتخاب کرده بودند و افراد غیرشرکتکننده تحتتأثیر قرار نگرفتند. روزنامه «سیدنی مورنینگ هرالد» نوشت کنترل از راه دور کولر در موج گرما «عادی» شده است. نرخ مشارکت در این برنامه به ۳۵ درصد خانوارهای واجد شرایط افزایش پیدا کرد و ایالتهای کوئینزلند و استرالیای جنوبی در حال اجرای طرح اجباری برای تمام کولرهای جدید با قابلیت انصراف مشترک هستند.
نظر شما