آنچه شهید بهشتی از آن سخن می‌گوید، گفتمان «آزادی و انتخاب» در تربیت است

به گزارش خبرگزاری ایمنا، احمد مهرشاد امروز _سه‌شنبه بیست‌ودوم اردیبهشت_ در جلسه گفت‌وگو پیرامون کتاب «بخت نوجوان» با اشاره به نقش آزادی در تربیت کودک از منظر آرای شهید بهشتی اظهار کرد: به نظر می‌رسد پرسش اساسی در حوزه تربیت کودک و نوجوان در سال‌های اخیر، معطوف به چگونگی برنامه‌ریزی و اجرای فرایند تربیت است و آنچه ما را مشغول داشته، دستیابی به تکنیک‌ها، روش‌ها و به تعبیری، کلیدهای اصلی تربیت است.

وی افزود: شهید بهشتی در این نقطه توقف نمی‌کند، بلکه دغدغه ایشان، معنای تربیت است، ازاین‌رو به هنگام مواجهه با مسئله تربیت، از مبانی و بحث‌هایی نظیر خداشناسی آغاز می‌کنند.

جامعه‌شناس و استاد گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان با بیان اینکه در دهه‌های گذشته، درباره غایت مطلوب تربیت، شاهد آرایشی گفتمانی بوده‌ایم، عنوان کرد: یک گفتمان، تحت عنوان «تبعیت» که نقطه ثقل آن بر این اصل استوار است که تربیت زمانی در نقطه مطلوب خود قرار می‌گیرد که متربی در جایگاهی که برای او تعیین شده، مستقر شود و مصداق این رویکرد، داستان معروف «شنگول و منگول و حبه انگور» است که استعاره‌ای از تبعیت محض به شمار می‌رود؛ مطلوب تربیتی والدین نیز در این دیدگاه آن است که فرزندان همچون خودشان رفتار کنند و در نگرش دینی رایج نیز آنچه به‌طور معمول در تربیت دینی مطرح بود، عبودیت محض بوده است.

مهرشاد ادامه داد: شهید بهشتی با نگرش خود، این عبودیت را زیر سؤال نمی‌برد، اما چنین فرزندانی را با دو عبارت خطاب قرار می‌دهد، نخست آدمک‌های مصنوعیِ ظریفِ زیبا و دلربا و تعبیر دیگر، بچه‌های قالبیِ پژمرده و درخودفرورفته است؛ ایشان معتقد است نقطه آغاز تربیت، آنجاست که باری بر دوش انسان نهاده شده است و با اشاره به مسئله آزادی انسان، نقش والدین در تربیت فرزند تعریف می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: در مقابل این دیدگاه، گفتمان رهایی قرار دارد که معتقد است تربیت امری بی‌مرز است و هر معنایی می.تواند داشته باشد و هر کس از هر مسیری که بتواند به مقصدی برسد، آن مقصد برای او مطلوب خواهد بود.

این جامعه‌شناس اضافه کرد: آنچه شهید بهشتی از آن سخن می‌گوید، گفتمان «آزادی و انتخاب» است و می‌فرمایند: «آزاد تربیت کردن، دردسر و زحمت دارد و کاری دشوار است. بچه را طوری تربیت کردن که وقتی به او چیزی می‌گویی، کامل تبعیت کند، کاری راحت است، اما تربیت کردن به این شیوه که شخص بتواند محاسبه نفس کند و در فرایند تربیت تأثیر داشته باشد، دشوار است.»

مهرشاد تاکید کرد: شهید بهشتی پرسش مهمی را پیش روی فعالان این حوزه می‌گذارد که ایشان را با معنای حقیقی تربیت مواجه می‌سازد؛ ما گاهی احساس می‌کنیم ایرادهای کار ما در مسیر و ابزارهای رسیدن به هدف است، اما از نگاه شهید بهشتی، گاهی ایراد در خود مطلوب‌های ماست و چه بسا این مطلوب‌ها خود دچار اشکال باشد.