به گزارش خبرگزاری ایمنا، همکاری علمی گسترده میان پژوهشگران سراسر جهان بار دیگر نام ایران را در یکی از معتبرترین مجلات علمی جهان یعنی نیچر (Nature) به ثبت رساند؛ رضا مدرس، عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، بهعنوان یکی از همکاران بینالمللی این پروژه در مقالهای که به تحلیل شبکه جهانی ایستگاههای بارانسنجی و ارزیابی نقش آنها در مطالعات تغییر اقلیم اختصاص دارد، نقش ایفا کرده است.
در جهان امروز تغییرات اقلیمی به یکی از چالشهای حیاتی پیشروی بشر تبدیل شده است؛ در این میان اندازهگیری و پایش دقیق میزان بارندگی در سطح زمین، سنگبنای بسیاری از تحلیلهای علمی و پیشبینیهای اقلیمی محسوب میشود. پژوهشی که بهتازگی در مجله معتبر نیچر (Nature) منتشر شده با تمرکز بر پراکنش مکانی ایستگاههای بارانسنجی در سراسر جهان و میزان کارایی این شبکهها در مطالعات اقلیم، افقهای تازهای را در شناخت محدودیتهای علمی موجود و ضرورت برنامهریزیهای جهانی برای توسعه این زیرساختها گشوده است.
مدرس از اعضای هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی این دانشگاه در کنار گروهی از پژوهشگران بینالمللی از قارههای مختلف در انتشار این دستاورد علمی نقش داشتهاند؛ این مقاله حاصل همکاری چندین تیم تحقیقاتی از کشورهای مختلف بوده است؛ تیمهایی متشکل از متخصصان اقلیمشناسی، هواشناسی فیزیکی، تغییر اقلیم، آمار و هیدرولوژی که با محوریت پژوهشگران چینی این پروژه را به سرانجام رساندهاند.
۱۲۲ سال داده، ۲۲۰ هزار ایستگاه، و یک هشدار جهانی
در این پژوهش، دادههای بارش ۱۲۲ ساله از بیش از ۲۲۰ هزار ایستگاه اندازهگیری بارندگی در سطح زمین مورد تحلیل قرار گرفته و در کنار مدلهای پیشرفته تغییر اقلیم، وضعیت فعلی شبکههای بارانسنجی جهان ارزیابی شده است. نتایج بهدستآمده زنگ خطری جدی برای آینده مطالعات اقلیمی در بسیاری از مناطق جهان است: تنها ۱۳ درصد از سطح زمین دارای پوشش کافی و استاندارد بارانسنجی مطابق با دستورالعملهای سازمان جهانی هواشناسی (WMO) است.
این آمار نشان میدهد که بخش بزرگی از جهان با کمبود شدید دادههای دقیق بارندگی روبهرو است؛ دادههایی که مبنای حیاتی برای تحلیلهای اقلیمی، مدیریت منابع آب و آمادگی در برابر بحرانهای زیستمحیطی بهشمار میروند. بر اساس نتایج این مقاله، حدود یکچهارم از مناطق دنیا، شامل بخشهایی از شمال آمریکای جنوبی، آمریکای شمالی، آفریقای مرکزی و جنوب آسیا، با ضعف جدی در تراکم ایستگاههای بارانسنجی روبهرو هستند و توسعه فوری این شبکهها در آنها ضرورتی اجتنابناپذیر است.
ایران در وضعیت «کم تا متوسط» تراکم بارانسنجی
در بخشی از این مقاله به وضعیت کشورهای مختلف، از جمله ایران، اشاره شده است. ایران از نظر تراکم ایستگاههای اندازهگیری بارندگی در رده کم تا متوسط قرار دارد؛ موضوعی که میتواند در آینده با تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش نوسانات بارش، چالشهای فراوانی برای مدیریت منابع آب و پیشبینیهای هواشناسی ایجاد کند.
پژوهشگران این مطالعه هشدار دادهاند که در صورت ادامه روند فعلی و عدم سرمایهگذاری در توسعه زیرساختهای علمی، کشورهایی نظیر ایران ممکن است در وضعیت نامطلوبتری از نظر دسترسی به دادههای بارانسنجی قرار گیرند. این امر نهتنها برنامهریزی برای آینده اقلیم و کشاورزی را دشوار میکند، بلکه بر تصمیمگیریهای کلان در حوزه انرژی، مدیریت منابع و توسعه پایدار نیز تأثیرگذار خواهد بود.
چرا این پژوهش اهمیت دارد؟
بارانسنجی یکی از سادهترین و درعینحال حیاتیترین ابزارهای پایش اقلیم است؛ با وجود سادگی ابزار، دادههایی که از این شبکهها به دست میآید، در مدلسازی حجم عظیمی از فرایندهای طبیعی نقش دارد: از پیشبینی خشکسالیها گرفته تا بررسی روندهای طولانیمدت تغییرات دما و بارش. کمبود دادههای دقیق، کارشناسان را در اتخاذ تصمیمهای ضروری برای سازگاری با تغییر اقلیم با چالش روبهرو میکند.
به گفته پژوهشگران، بدون توسعه شبکههای بارانسنجی در مناطق کمداده، بسیاری از مدلهای جهانی و منطقهای اقلیمی ممکن است دچار خطاهای اساسی شوند. این مقاله هشدار میدهد که آینده مطالعات اقلیمی در گرو گسترش این ایستگاهها است و سرمایهگذاری علمی در این زمینه، یک ضرورت جهانی برای مقابله با بحرانهای پیشِرو محسوب میشود.
نظر شما