به گزارش خبرگزاری ایمنا، بازار سنتی طلای ایران که روزگاری نهچندان دور از رونق فروش مصنوعات و سکه لبریز بود، این روزها با رکودی بیسابقه روبهرو است، اما در دل این خاموشی، پدیدهای تازه قد علم کرده است! پلتفرمهای آنلاینی که بدون نظارت مؤثر، طلای آبشده معامله میکنند و سرمایهها را از کارگاههای جواهرسازی به سوی سوداگریِ خامفروشی سوق میدهند.
در نگاه نخست، رکود بازار طلا در شرایط تورمی ایران، متناقض به نظر میرسد. صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده که اقتصاد ایران امسال بیش از شش درصد کوچکتر شود و نرخ تورم به مرز هفتاد درصد برسد، به گفته تحلیلگران، در چنین شرایطی باید انتظار هجوم سرمایه به سمت طلا را داشت، اما واقعیت میدانی چیز دیگری است، کاهش شدید قدرت خرید مردم، همراه با نوسانات ارزی و تنشهای سیاسی اخیر، تقاضا برای مصنوعات طلا را تا سطحی ناچیز کاهش داده است.
با این حال، عامل مهمتری که ساختار این بازار را دگرگون کرده، ظهور شبکهای از پلتفرمهای اینترنتی فروش طلای آبشده است، این سکوها که بدون مجوز اتحادیههای طلا و جواهر فعالیت میکنند، امکان خرید خرد طلا — گاه با وزنی کمتر از یک گرم — را برای عموم فراهم کردهاند، آنچه نگرانی اصلی فعالان صنفی است، نبود پشتوانه فیزیکی شفاف در این معاملات عنوان شده است، به گزارش برخی منابع رسانهای، این نگرانی وجود دارد که حجم معاملات ثبتشده در این سکوها با موجودی طلای فیزیکی آنها همخوانی نداشته باشد، این تغییر الگو، تبعات اقتصادیِ مشخصی به همراه داشته است. نمایندگان تشکلهای تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا به خبرنگار ما گفتهاند که خروج سرمایه از حوزه مصنوعات (با ارزش افزوده و اشتغال بالا) به سوی خامفروشی، زنجیره تولید صنعت طلا و جواهر را در سراسر کشور تهدید میکند. به گفته این فعالان، هر گرم طلای آبشده که خارج از چارچوب صنفی معامله میشود یعنی فشار بیشتر بر هزاران کارگاه کوچک و بزرگ از تبریز و اصفهان تا تهران!
در واکنش به این وضعیت، نهادهای قضایی و اقتصادی کشور وارد عمل شدهاند، مقامات قضایی اعلام کردهاند که سه تن از طلای معاملهشده در این پلتفرمها به خزانه بانکها منتقل شده است، با این حال تحلیلگران ارشد بلومبرگ این اقدامات را «بازی گربه و موش» توصیف کردهاند، دلیل روشن است؛ شکاف عمیق میان نرخ ارز ازر دولتی و نرخ آزاد ، طلا را به ابزاری ایدهآل برای انتقال ارزش تبدیل کرده است.
اتحادیههای صنفی نیز راهکارهایی را به دولت ارائه دادهاند؛ محدودسازی فروش مواد خام به صنعتگران، تعدیل عیارهای طلا و هدایت سرمایهها به سوی سکه و مصنوعات، اما در کوتاهمدت، به نظر میرسد این بازیِ پیچیده پایانی نزدیک نداشته باشد، تا وقتی تورم دو رقمی باقی بماند و نرخ ارز در نوسان باشد، طلا در ایران «آخرین سنگر ارزش» خواهد ماند؛ اما این پرسش بیپاسخ میماند که نظارت بر این سنگر، در دست چه کسی خواهد بود؛ صنف سنتی یا پلتفرمهای نوظهوری که با یک کلیک، طلا میخرند و میفروشند.
هشدار درباره تهدید اشتغال و ارزش افزوده
ابراهیم حبیبالهی، عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر، با تشریح وضعیت کنونی بازار طلا اظهار کرد: در حال حاضر حجم معاملات در بخش طلای آبشده بسیار محدود است و بازار مصنوعات طلا نیز با رکود عمیقی روبهرو شده است.
وی علت اصلی این شرایط را پیامدهای جنگهای اخیر و بهویژه کاهش شدید قدرت خرید مردم دانست و افزود: قدرت خرید خانوارها در حوزه مصنوعات طلا به شکل محسوسی کاهش پیدا کرده است؛ با این حال در اتحادیه صنف طلا تمهیداتی در نظر گرفته شده تا این صنعت از شرایط رکودی فعلی عبور کند.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر با اشاره به پیشنهادهای ارائهشده از سوی تشکلهای فعال این صنعت به دولت گفت: به نمایندگی از انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا مجموعهای از پیشنهادها را به دولت ارائه کردهایم و امیدواریم پس از پایان شرایط جنگی، بازار مصنوعات طلا دوباره رونق بگیرد.
حبیبالهی توضیح داد : در سالهای اخیر همزمان با افزایش قیمت جهانی طلا، فناوری ساخت مصنوعات نیز بهروزرسانی شده و بسیاری از محصولات سنگین گذشته اکنون با فناوریهای جدید و در وزنهای سبکتر تولید میشوند تا با توان خرید مصرفکنندگان سازگارتر باشند.
وی در ادامه با اشاره به تغییر رفتار سرمایهگذاران در بازار طلا گفت: رویگردانی مردم از خرید مصنوعات طلا یک انحراف جدی در اقتصاد کشور محسوب میشود، یکی از عوامل اصلی این وضعیت، فعالیت اپلیکیشنها و پلتفرمهای اینترنتی است که بدون سازوکار قانونی اقدام به فروش طلای آبشده به افراد خارج از صنعت میکنند، این روند موجب میشود سرمایهها از حوزه تولید و ارزش افزوده خارج شده و به سمت خامفروشی حرکت کند؛ موضوعی که بارها نسبت به آن به دولت هشدار دادهایم.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر تأکید کرد: تا زمانی که تصمیم قاطعی برای ساماندهی یا توقف فعالیت این درگاهها گرفته نشود، نمیتوان انتظار داشت رکود بازار مصنوعات طلا از بین برود.
حبیبالهی خاطرنشان کرد که بسیاری از مردم به دلیل دسترسی آسان به این پلتفرمها تمایل کمتری به حضور در بازارهای فیزیکی دارند و همین مسئله موجب کاهش تقاضا برای مصنوعات شده است.
وی با اشاره به نحوه فعالیت این پلتفرمها اظهار کرد: در بسیاری از کشورهای جهان طلا بهصورت شمش استاندارد ۲۴ عیار و با ثبت کامل اطلاعات خریدار عرضه میشود، اما در برخی از این اپلیکیشنها معاملات بهصورت شبانهروزی و حتی با مبالغ بسیار ناچیز انجام میشود.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر افزود: در چنین شرایطی منشأ قیمتها مشخص نیست و معلوم نیست آیا پشتوانه واقعی برای طلای فروختهشده وجود دارد یا خیر؟
حبیبالهی با اشاره به تفاوت سازوکار بازار فیزیکی و معاملات اینترنتی توضیح داد: در بازار رسمی طلا معاملات از ساعت ۱۲:۳۰ تا ۲۰ انجام میشود، اما این پلتفرمها بهصورت ۲۴ ساعته قیمت اعلام کرده و خرید و فروش انجام میدهند، ادامه این روند میتواند یک صنعت چند هزار ساله را با تهدید جدی روبهرو کند، زیرا افزایش خامفروشی موجب از بین رفتن ارزش افزوده و کاهش اشتغال در این بخش خواهد شد.
وی در ادامه با اشاره به ابعاد اشتغال در این صنعت گفت: «تنها در استان اصفهان حدود پنج هزار نفر به طور مستقیم و پنج هزار نفر بهصورت غیرمستقیم در صنعت طلا فعالیت دارند، در سطح کشور نیز حداقل ۲۰۰ هزار نفر در زنجیرهای از معدن، تولید، ماشینآلات، ریفاینری و عرضه مصنوعات طلا مشغول به کار هستند و ادامه این وضعیت میتواند اشتغال این بخش را با خطر جدی روبهرو کند.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر در همین راستا خطاب به نهادهای اقتصادی کشور اظهار کرد: وزیر امور اقتصادی و دارایی و همچنین رئیس بانک مرکزی باید درباره نحوه فعالیت این اپلیکیشنها پاسخگو باشند و توضیح دهند چگونه اجازه داده شده خامفروشی در صنعت طلا به این شکل گسترش پیدا کند.
حبیبالهی با ارائه پیشنهاد صنف طلا به دولت تصریح کرد: فروش مواد خام طلا باید بهصرف میان فعالان رسمی صنعت و برای تأمین مواد اولیه واحدهای تولیدی انجام شود.
وی تأکید کرد که این پیشنهاد به معنای ایجاد انحصار نیست و افزود: مردم در صورت تمایل به سرمایهگذاری میتوانند سرمایه خود را به سمت مصنوعات یا سکه هدایت کنند.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر ادامه داد: اگر سکه توسط بانک مرکزی و با سازوکار مشخص و بدون حباب به فروش برسد، معاملات شفاف خواهد شد، حجم نقدینگی کنترل میشود و صنعت مصنوعات نیز رونق میگیرد.
حبیبالهی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع اجرت ساخت مصنوعات طلا اشاره کرد و گفت: برای نمونه، در خرید النگو اجرت ساخت حدود ۵۴۰ هزار تومان به ازای هر گرم است که با احتساب سود فروشنده به حدود یک میلیون و سیصد هزار تومان در هر گرم میرسد.
وی افزود: در مقابل، ارزش ساخت یک ربع سکه دو گرمی حدود ۹ میلیون و ۱۵ هزار تومان است که به ازای هر گرم بیش از چهار میلیون و هفتصد هزار تومان هزینه ساخت محسوب میشود؛ در حالی که هزینه ضرب سکه برای بانک مرکزی تنها بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان است.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر همچنین از ارائه پیشنهادی برای تعدیل عیار طلا خبر داد و گفت: بر اساس این پیشنهاد، مصنوعات طلا میتواند در عیارهای پایینتر و استاندارد همچون ۱۴ و ۹ عیار تولید و عرضه شود تا قیمت مواد اولیه کاهش یافته و امکان خرید برای مردم افزایش پیدا کند.
حبیبالهی در ادامه با اشاره به رقابت نابرابر در بازار گقت: رخ اجرت و ارزش افزوده مصنوعات طلا در حال حاضر متعادل است و حدود ۱۰ درصد بر اجرت ساخت و سود فروشنده افزوده میشود؛ یعنی به طور متوسط برای هر گرم حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان، با این حال رقابت با پلتفرمهایی که خامفروشی را رواج دادهاند و همچنین با سیاستهای حاکمیتی در حوزه سکه، فشار زیادی بر صنعت وارد کرده است.
وی یکی دیگر از مشکلات این پلتفرمها را نبود استاندارد در متریال عرضهشده دانست و گفت: در بسیاری از موارد شمش استاندارد ریفاینری به خریداران تحویل داده نمیشود و طلای پالایشنشده به صورت تسمههای گرمی عرضه میشود، در حالی که طلای عرضهشده در واحدهای صنفی رسمی، ریفاینریشده و دارای استاندارد است.
عضو هیئترئیسه اتحادیه صنف طلا و جواهر در پایان خاطرنشان کرد: صنف طلا مخالف فناوری یا فروش آنلاین نیست و با ایجاد پلتفرمهای فروش اینترنتی مصنوعات طلا مشکلی ندارد، آنچه باید متوقف شود خامفروشی بدون نظارت است، زیرا تنها سامانههایی که در دنیا معاملات شفاف و لحظهای طلا را انجام میدهند، بازارهای رسمی بورس هستند( نه پلتفرمهای شخصی بدون پشتوانه و شفافیت).
بهگزارش ایمنا، صنعت طلا و جواهر ایران با بحرانی دوگانه روبهرو است؛ از یک سو، کاهش قدرت خرید مردم و رکود حاکم بر اقتصاد، خرید مصنوعات را برای بسیاری غیرممکن ساخته، و از سوی دیگر، ظهور پلتفرمهای اینترنتی غیرمجاز فروش طلای آبشده، سرمایهها را از مسیر تولید و ارزشافزوده به سمت خامفروشی منحرف کرده است. این پلتفرمها با معاملات ۲۴ ساعته، نبود شفافیت و پشتوانه فیزیکی مشخص، و فروش طلای پالایشنشده، نهتنها رقابت ناعادلانهای با صنف طلا ایجاد کردهاند، بلکه اشتغال حدود دویست هزار نفر در زنجیره تولید از معدن تا فروش را تهدید میکنند.
راهکارهای پیشنهادی صنف طلا برای خروج از این بحران شامل سه محور اصلی است: نخست، محدودسازی فروش مواد خام (طلای آبشده) به فعالان صنعت و هدایت سرمایههای عمومی به سمت خرید سکه از بانک مرکزی یا مصنوعات دارای ارزشافزوده؛ دوم، تعدیل عیارهای طلا و عرضه عیارهای پایینتر ( همچون ۱۴ و ۹) برای کاهش قیمت تمامشده مصنوعات؛ و سوم، برخورد قاطع دولت و نهادهای نظارتی با پلتفرمهای فاقد مجوز و هدایت معاملات شفاف طلا به بستر بورس، اگر این تمهیدات به موقع اجرا نشوند، خطر نابودی یک صنعت چندینهزارساله، تعطیلی واحدهای تولیدی و بیکاری گسترده در سراسر کشور بسیار جدی خواهد بود، در مقابل همسو شدن با فناوری از طریق بسترهای قانونی و شفاف، میتواند ضمن حفظ اشتغال، بازار طلا را به مسیر درست خود بازگرداند.
نظر شما