به گزارش خبرگزاری ایمنا، حضرت معصومه (س) دختری ممتاز در خاندان عصمت و طهارت بود. شیعیان فاطمه معصومه (س) را بسیار بزرگ میدارند و برای زیارت ایشان در قم اهمیت بسیاری قائل هستند. در روایاتی که درباره حضرت معصومه (س) نقل میکنند از شفاعت وی برای شیعیان سخن گفته شده و بهشت را پاداش زیارت او دانستهاند.
زندگینامه حضرت معصومه (س)
حضرت معصومه (ع) اول ذی القعده سال ۱۷۳ ه.ش در مدینه منوره به دنیا آمد و از عالی ترین فضایل آن حضرت انتساب ایشان به بیت وحی و رسالت و امامت است او «بنت» رسول الله صلی الله علیه و آله و «بنت» ولی الله و «اخت» ولی الله و «عمة ولی الله» است و این امر خود سرچشمه سایر فضایل و کمالات معنوی و روحانی آن بزرگوار است.
پدر او حضرت موسی بن جعفر (ع) و مادرش «نجمه خاتون» مادر امام رضا (ع) است.
حضرت معصومه (س) در همان سنین کودکی روبهرو با مصیبت شهادت پدر گرامی خود در حبس هارون در شهر بغداد شد. بنابراین از آن پس به مدت ۲۱ سال تحت سرپرستی امام رضا (ع) بودند؛ زیرا امام کاظم (ع) در سال ۱۷۹ ه. ق به دستور هارون زندانی گشت و حضرت معصومه (ع) در آن زمان ششساله بودند و تا زمان هجرت امام رضا (ع) در سال ۲۰۰ ه. ق تحت کفالت حضرت بودند.
نام و القاب حضرت معصومه (س)
نام حضرت معصومه (س) «فاطمه کبری» بود؛ زیرا حضرت کاظم (ع) سه دختر به نام فاطمه داشتند و حضرت معصومه (س) بزرگتر از آنها بود. اسامی و لقبهایی که برای حضرت معصومه (س) در دو زیارتنامه غیر مشهور ذکر شده که به قرار زیر است:
- طاهره (پاکیزه)
- مرضیه (مورد رضایت خدا)
- رضّیه (خشنود از خدا)
- بِرّه (نیکوکار)
- تقّیه (پرهیزگار)
- سیده صدیقه (بانوی بسیار راستگو)
- حمیده (ستوده)
- سیده رضیّه مرضّیه (بانوی خشنود خدا و مورد رضای او)؛
- رشیده (حد یافته)
- سیده نساء العالمین (سرور زنان عالم)
همچنین محدثه و عابده از صفات و القابی است که برای حضرت معصومه (س) عنوان شده است.
محدثه بودن حضرت معصومه (س)
از ویژگیهای ایشان این بود که به علوم اسلام و آل محمد (ص) آگاهی داشت و از جمله روایتکنندگان حدیث بود. چندین حدیث است که در سند آنها نام حضرت فاطمه معصومه (س) ذکر شده است.
علامه امینی در کتاب شریف الغدیر به بعضی از آنها استناد میکند مانند: عن فاطمه بنت موسی بن جعفر حدثتنی… «من کنت مولاه فعلی مولاه.» (علامه امینی، الغدیر، ج ۱، ص ۱۹۶)
نقل این احادیث حاکی از مقام علمی والای آن بانو است.
مقام عصمت حضرت معصومه (س)
مقام عصمت که عالیترین مقام معنوی و پاکی است، درجاتی دارد، و در وهله اول بر دو گونه است:
- معصوم از خطاء
- معصوم از گناه
امام رضا (ع) در روایتی فرمودند:
«من زار المعصومة بقم کمن زارنی» (ریاحین الشریعه، ج ۵، ص ۳۵)؛
کسی که معصومه را در قم زیارت بکند مانند آن است که مرا زیارت کرده است.
در مورد مقام عصمت حضرت معصومه (س) روایات بسیاری وجود دارد اما این حدیث از امام رضا (ع) شاید اشارهای باشد که حضرت معصومه (س) دارای مقام عصمت بوده است، همچنین این لقب را ایشان به حضرت معصومه (س) دادهاند و گرنه نام آن حضرت، معصومه نیست.
حضرت معصومه (س) مانند حضرت زینب (س) در یکی از درجات عصمتند، گرچه در درجات چهارده معصوم (ع) نباشند.
مقام شفاعت حضرت معصومه (ع)
در روز قیامت حق شفاعت از سوی خداوند به کسانی داده می شود که به مرتبه عالی از قرب الهی و بندگی خالصانه پروردگار رسیده باشند از جمله کسانی که به شفیعه بودنش در روایات و آثار دینی تصریح شده است، فاطمه معصومه (س) است.
همانا دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم صلّی الله علیه و آله هم شفاعت گستردهای دارند که بسیار وسیع و جهان شمول است:
- خاتون محشر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه (ع)
- شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س)
بعد از حضرت زهرا (س) از جهت گستردگی شفاعت، هیچ بانویی به شفیعه محشر حضرت معصومه (س) نمیرسد.
امام صادق (ع) می فرماید: «أَلَا وَ إِنَّ قمَّ الْکوفةُ الصغِیرَةُ أَلَا إِن لِلْجنَّةِ ثَمَانِیةَ أَبْوَابٍ ثلَاثَةٌ منْهَا إِلَی قُمَّ تُقْبَضُ فِیهَا امْرَأَةٌ مِنْ وُلْدِی اسْمُهَا فَاطِمَةُ بِنْتُ مُوسَی وَ تُدْخَلُ بِشَفَاعَتِهَا شِیعَتِی الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِم؛ (جامع الاحادیث الشیعه، ج ۱۲، ص ۶۱۷؛ بحار الانوار، ج ۵۷، ص ۲۲۸)
قم کوفه کوچک ماست. برای بهشت هشت در است که سه در آن به سوی قم است. زنی در قم وفات می کند که از اولاد من و نامش فاطمه است. در روز قیامت با شفاعت او تمام شیعیان من وارد بهشت میشوند.»
در متن زیارتنامه حضرت که از امام رضا (ع) روایت شده است نیز به مقام شفاعت وی تصریح شده است.
یا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَک عِنْدَاللَّهِ شَأْناً مِنَ الشأْن؛ ای فاطمه (معصومه)! برای من در بهشت شفاعت کن که تو را در پیشگاه خداوند منزلت بزرگی است. (مفاتیح الجنان، چاپ اول، ص ۸۵۶)
عبادت حضرت معصومه (س) در محراب
حضرت معصومه (س) در مدت هفده روز که در قم و در خانه موسی بن خزرج اقامت داشتند، محراب مخصوصی برای عبادت و نیایش، ترتیب داده بودند و این تنها گوشهای از یک عمر عبودیت و خضوع و خشوع آن زاده عبد صالح خدا در برابر ذات پاک الهی است.
این بیتالنور حجرهای که آن حضرت در مدت اقامتش در منزل موسی بن الخزرج در آنجا مشغول عبادت بود و هماکنون در شهر مذهبی قم مورد توجه دوستداران اهل بیت (ع) است، محراب به یادگار مانده آن صفیه است.
مرحوم محدث قمی رضوان اللَّه علیه می گویند:
«فقیر گوید: در زمان ما نیز آن محراب موجود است و آن واقع است در محله میدان میر و معروفست به ستّیه و ستّی، به معنی خانم و بیبی است. (قمی، حاج شیخ عباس، منتهیالامال، ج ۲، ص ۱۶۲)»
هجرت و وفات حضرت معصومه (ع) از حجاز به ایران
مأمون عباسی در سال ۲۰۰ هجری قمری، امام رضا (ع) را طی نامههای بسیار به خراسان دعوت کرد. امام رضا (ع) نیز پس از مدتی دعوت او را پذیرفت و به سوی خراسان با کاروان مامون حرکت کرد.
یک سال بعد (سال ۲۰۱) حضرت معصومه (ع) به شوق دیدار برادرش حضرت رضا (ع) عازم خراسان شد. حضرت معصومه (ع) وقتی که به ساوه رسید، به جانب قم رهسپار شد و در منزل موسی بن خزرج بن سعد اشعری که از اصحاب امام رضا (ع) بود، ساکن شد.
مرحوم مجلسی در شرح حال حضرت معصومه (س) نقل کرده است که محراب نماز فاطمه سلام اللَّه علیها تا هم اکنون در خانه موسی بن خزرج موجود است. (بحارالانوار، ج ۵۷، ص ۲۱۹)
آن بزرگوار هفده روز در شهر قم و در منزل «موسی بن الخزرج» «بزرگ خاندان اشعری» اقامت نمودند و سرانجام در ۲۸ سالگی در روز دهم یا دوازدهم ربیعالثانی سال ۲۰۱ ه.ق از دنیا رفتند.
آرامگاه ایشان محل زیارت مسلمانان جهان است.
زیارتنامه مخصوص حضرت معصومه (س)
یکی از شواهد عظمت استثنایی حضرت معصومه (س) زیارتنامهای است که امام رضا (ع) در شأن ایشان بیان فرمودهاند. بعد از حضرت فاطمه زهرا (س) تنها زیارتی که از امام معصوم برای یک زن نقل شده، زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها است و هیچیک از بانوان خاندان عصمت و طهارت زیارت مخصوص از امام ندارند.
فضیلت زیارت حضرت فاطمه معصومه (س)
روایاتی که از امام صادق (ع)، امام کاظم (ع) و امام جواد (ع) نقل شده است:
«بهشت، پاداش کسی است که فاطمه دختر امام کاظم (ع) را زیارت کند. (کامل الزیارات، ۱۳۵۶ ش، ص ۵۳۶؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ ق، ج ۹۹، ص ۲۶۵-۲۶۸)»
زیارتنامه حضرت معصومه (س)
چون به نزد قبر آن حضرت برسی نزد سرش رو به قبله بایست سی و چهار مرتبه اللَّهُ أَکْبَرُ و سی و سه مرتبه سُبْحَانَ اللَّهِ و سی و سه مرتبه الْحَمْدُ لِلَّهِ بگو و بخوان دعای زیر را:
السَّلاَمُ عَلَی آدَمَ صِفْوَةِ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَی نُوحٍ نَبِیِّ اللَّهِ
سلام بر آدم ابو البشر برگزیده خدا سلام بر نوح پیغمبر خدا
السَّلاَمُ عَلَی إِبْرَاهِیمَ خَلِیلِ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَی مُوسَی کَلِیمِ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَی عِیسَی رُوحِ اللَّهِ
سلام بر ابراهیم خلیل و دوست خاص خدا سلام بر موسی بن عمران سخنگوی با خدا سلام بر عیسی بن مریم روح قدسی الهی
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا خَیْرَ خَلْقِ اللَّهِ
سلام بر تو ای رسول خدا سلام بر تو ای بهترین خلق خدا
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا صَفِیَّ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ خَاتَمَ النَّبِیِّینَ
سلام بر تو ای برگزیده خدا سلام بر تو ای محمد بن عبد الله خاتم رسولان خدا
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ وَصِیَّ رَسُولِ اللَّهِ
سلام بر تو ای علی بن ابی طالب امیر اهل ایمان و وصی رسول خدا
السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا فَاطِمَةُ سَیِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ
سلام بر تو ای فاطمه زهراء سیده زنان عالم
السَّلاَمُ عَلَیْکُمَا یَا سِبْطَیْ نَبِیِّ الرَّحْمَةِ وَ سَیِّدَیْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ
سلام بر شما دو سبط پیغمبر رحمت و دو سید جوانان اهل بهشت
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ سَیِّدَ الْعَابِدِینَ وَ قُرَّةَ عَیْنِ النَّاظِرِینَ
سلام بر تو ای حضرت علی بن الحسین سید اهل عبادت و روشنی چشم اهل بصیرت
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ بَاقِرَ الْعِلْمِ بَعْدَ النَّبِیِ
سلام بر تو ای محمد بن علی شکافنده اسرار علم آسمانی بعد از رسول خدا
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الصَّادِقَ الْبَارَّ الْأَمِینَ
سلام بر تو ای جعفر بن محمد صادق و نیکوکار و بزرگوار امین اسرار الهی
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ الطَّاهِرَ الطُّهْرَ
سلام بر تو ای موسی بن جعفر ای روح قدسی پاک و مطهر
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ مُوسَی الرِّضَا الْمُرْتَضَی
سلام بر تو ای علی بن موسی الرضا صاحب مقام تسلیم و رضا
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ التَّقِیَّ السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ النَّقِیَّ النَّاصِحَ الْأَمِینَ
سلام بر تو ای محمد بن علی تقی سلام بر تو ای امام علی بن محمد النقی ای ناصح و خیرخواه امت و امین اسرار الهی
السَّلاَمُ عَلَیْکَ یَا حَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ السَّلاَمُ عَلَی الْوَصِیِّ مِنْ بَعْدِهِ
سلام بر تو ای حسن بن علی سلام بر وصی بعد از عسکری
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی نُورِکَ وَ سِرَاجِکَ وَ وَلِیِّ وَلِیِّکَ وَ وَصِیِّ وَصِیِّکَ وَ حُجَّتِکَ عَلَی خَلْقِکَ
پروردگارا درود فرست بر نور تابان و چراغ فروزان خود و ولی خویش و جانشین جانشینانت و حجت تو بر آفریدگانت
السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ فَاطِمَةَ وَ خَدِیجَةَ
سلام بر تو ای دختر رسول خدا سلام بر تو ای دختر فاطمه زهرا و خدیجه کبری
السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ
سلام بر تو ای دختر امیر المؤمنین (ع) سلام بر تو ای فرزند معنوی و حقیقی حسن و حسین
السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا أُخْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا عَمَّةَ وَلِیِّ اللَّهِ
سلام بر تو ای دختر ولی خدا سلام بر تو ای خواهر ولی خدا سلام بر تو ای عمه ولی خدا
السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ
سلام بر تو ای دختر عزیز موسی بن جعفر سلام و رحمت و برکات خدا بر جان پاک تو باد
السَّلاَمُ عَلَیْکِ عَرَّفَ اللَّهُ بَیْنَنَا وَ بَیْنَکُمْ فِی الْجَنَّةِ
سلام بر تو باد خدا بین ما و شما خاندان عصمت در بهشت ابد رابطه و شناسایی برقرار دارد
وَ حَشَرَنَا فِی زُمْرَتِکُمْ وَ أَوْرَدَنَا حَوْضَ نَبِیِّکُمْ وَ سَقَانَا بِکَأْسِ جَدِّکُمْ مِنْ یَدِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ
و ما را در زمره شما محشور گرداند و بر حوض کوثر پیغمبر شما وارد سازد و به کاسه جد شما از دست ساقی کوثر علی بن ابی طالب صلوات الله علیکم سیراب گرداند
صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ یُرِیَنَا فِیکُمُ السُّرُورَ وَ الْفَرَجَ
از خدا درخواست می کنم که دوران سرور و فرج شما اهل بیت را به ما بنماید
وَ أَنْ یَجْمَعَنَا وَ إِیَّاکُمْ فِی زُمْرَةِ جَدِّکُمْ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ
و ما را با شما خاندان طهارت در زمره جد بزرگوارتان حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله جمع و محشور فرماید
وَ أَنْ لاَ یَسْلُبَنَا مَعْرِفَتَکُمْ إِنَّهُ وَلِیٌّ قَدِیرٌ
و هرگز معرفت شما را از قلوب ما باز نگیرد که البته او خدای با سلطنت و قدرت است
أَتَقَرَّبُ إِلَی اللَّهِ بِحُبِّکُمْ وَ الْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِکُمْ وَ التَّسْلِیمِ إِلَی اللَّهِ رَاضِیاً بِهِ غَیْرَ مُنْکِرٍ وَ لاَ مُسْتَکْبِرٍ
من به درگاه خدا به محبت شما اهل بیت رسالت تقرب می جویم و از دشمنان شما بیزاری می جویم و به فرمان خدا تسلیمم با رضای خاطر نه با انکار و غرور و تکبر
وَ عَلَی یَقِینِ مَا أَتَی بِهِ مُحَمَّدٌ وَ بِهِ رَاضٍ نَطْلُبُ بِذَلِکَ وَجْهَکَ یَا سَیِّدِی اللَّهُمَّ وَ رِضَاکَ وَ الدَّارَ الْآخِرَةِ
و با مقام یقین به آنچه محمد به وحی آورده است و به آن راضی و خشنودم و باین ایمان و یقین خود دیدار تو را مشتاقم ای مولای من ای پروردگار و رضا و خشنودی تو را و سعادت عالم آخرت را میطلبم
یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَکِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ
ای فاطمه معصومه مرا در دخول بهشت شفاعت کن که تو را نزد خدای متعال شأن و مقام بلند است
اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ أَنْ تَخْتِمَ لِی بِالسَّعَادَةِ فَلاَ تَسْلُبْ مِنِّی مَا أَنَا فِیهِ
پروردگارا من از تو درخواست میکنم که عاقبت مرا به سعادت ختم کنی و ایمانی که اکنون بر آنم هرگز از من سلب نکنی
وَ لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ
و میدانم که هیچ قوه و قدرتی جز بهواسطه خدای بلندمرتبه بزرگ نخواهد بود
اللَّهُمَّ اسْتَجِبْ لَنَا وَ تَقَبَّلْهُ بِکَرَمِکَ وَ عِزَّتِکَ وَ بِرَحْمَتِکَ وَ عَافِیَتِکَ
پروردگارا دعاهای ما را پذیرفته و مستجاب فرما به حق کرم و بزرگواریت و عزت و جلال و رحمت و بخشایشت
وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِینَ وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
و درود و تحیت کامل بر حضرت محمد و تمام اهل بیت آن بزرگوار ای مهربانترین مهربانان عالم.
نظر شما