به گزارش خبرگزاری ایمنا، این روزها در بحبوحه جنگ و تقابل جبهه حق و باطل، اخبار گوناگونی، از افراد مختلف به گوش میرسد؛ اخبار و اطلاعاتی که گاه هیجانات جامعه را برمیانگیزد و در شرایط بحرانی، میتواند التهاب ایجاد کند، البته جامعه نیز باید در این شرایط هوشیار باشد و در دام دشمن داخلی و خارجی نیفتد.
در همین روزهای اخیر صحبتهای ترامپ درباره مذاکره با ایران، خبرساز شد؛ اخباری که طیف گستردهای از جامعه را درگیر کرد و اعتراض بسیاری از هموطنان را بهدنبال داشت؛ اعتراض افرادی که در این روزها، آتشبس را غیرمنطقی میدانند و خطر مذاکره را از خطر ادامه جنگ بیشتر؛ آنچه در این مسئله رخ داد، بیتوجهی هموطنان به اعلامکننده خبر بود، کسی که دروغهایش زبانزد خاص و عام است و این مسئله بر هیچکس پوشیده نیست.
در آیه هشتم سوره حجرات به این مسئله اشاره شده است که اگر فاسقی برایتان خبری آورد خوب بررسی کنید.
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَی مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ»
(ای کسانی که ایمان آورده اید اگر فاسقی برایتان خبری آورد نیک وارسی کنید، مبادا به نادانی، گروهی را آسیب برسانید و [بعد] از آنچه کردهاید پشیمان شوید.)
نقل شده که: آیه (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ …) در باره «ولید بن عقبه» نازل شده است که پیامبر صلّی اللّه علیه و اله او را برای جمع آوری زکات از قبیله «بنی المصطلق» اعزام کرد؛ هنگامی که اهل قبیله با خبر شدند که نماینده رسول اللّه (صلّی اللّه علیه و اله) میآید با خوشحالی به استقبال او شتافتند، اما از آنجا که میان آنها و «ولید» در جاهلیت خصومت شدیدی بود، تصور کرد آنها به قصد کشتنش آمدهاند.
خدمت پیامبر صلّی اللّه علیه و اله بازگشت (بیآنکه تحقیقی در مورد این گمان کرده باشد) و عرض کرد: آنها از پرداخت زکات خودداری کردند! (و میدانیم امتناع از پرداخت زکات یک نوع قیام بر ضد حکومت اسلامی تلقی میشد، بنابر این مدعی بود آنها مرتد شدهاند!)
پیامبر صلّی اللّه علیه و اله سخت خشمگین شد و تصمیم گرفت با آنها پیکار کند، آیه نازل شد و به مسلمانان دستور داد که هر گاه فاسقی خبری آورد درباره آن تحقیق کنید.
در برگزیده تفسیر نمونه آمده به اخبار فاسقان اعتنا نکنید در آیات گذشته سخن از وظائف مسلمانان در برابر رهبر و پیشوایان پیامبر صلّی اللّه علیه و اله بود، در اینجا ادامه وظائف امت در برابر این رهبر بزرگ است و میگوید هنگامی که اخباری را خدمت او میآورند باید از روی تحقیق باشد.
نخست میفرماید: «ای کسانی که ایمان آوردهاید! اگر شخص فاسقی خبری برای شما بیاورد در باره آن تحقیق کنید» (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا).
سپس به علت آن اشاره کرده، میافزاید: «مبادا (در صورت عمل کردن بدون تحقیق) به گروهی از روی نادانی آسیب برسانید و از کرده خود پشیمان شوید»! (أَنْ تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلی ما فَعَلْتُمْ نادِمِینَ).
همانگونه که اگر پیامبر صلّی اللّه علیه و اله به گفته «ولید بن عقبه» عمل میفرمود و با طایفه «بنی المصطلق» بهعنوان یک قوم مرتد پیکار میکرد فاجعه و مصیبت دردناکی به بار میآمد.
جمعی از علمای علم اصول برای «حجیت خبر واحد» به این آیه استدلال کردهاند، چراکه آیه میگوید: تحقیق و تبیّن در خبر «فاسق» لازم است و مفهوم آن این است که اگر شخص «عادل» خبری دهد بدون تحقیق میتوان پذیرفت.
نظر شما