به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهر صنعتی راس لفان (Ras Laffan Industrial City) در ساحل شمال شرقی قطر و در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری دوحه قرار دارد و امروز بهعنوان بزرگترین مرکز تولید و صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) در جهان شناخته میشود. این مجموعه صنعتی عظیم که از دهه ۱۹۹۰ میلادی توسعه آن آغاز شد، به مرکز اصلی فرآورش، مایعسازی و صادرات گاز میدان عظیم نورت فیلد تبدیل شده است؛ میدانی که بزرگترین مخزن گازی شناختهشده جهان به شمار میرود.
راس لفان با وسعتی در حدود ۲۹۰ کیلومتر مربع یکی از بزرگترین شهرهای صنعتی انرژی در جهان است و میزبان مجموعهای گسترده از تأسیسات گازی، پالایشگاهی، پتروشیمی و زیرساختهای بندری پیشرفته است. این منطقه به گونهای طراحی شده که همه مراحل زنجیره ارزش گاز طبیعی، از دریافت گاز خام تا صادرات LNG، در یک مجموعه متمرکز انجام شود.
ظرفیت عظیم تولید LNG
در حال حاضر قطر دارای ۱۴ قطار مایعسازی گاز (LNG Trains) در راس لفان است که ظرفیت تولید مجموع آنها حدود ۷۷ میلیون تن LNG در سال برآورد میشود. هر قطار LNG در این مجموعه قادر است سالانه بین ۴ تا ۸ میلیون تن گاز طبیعی مایع تولید کند.
قطارهای LNG در راس لفان توسط شرکتهای مختلف و در قالب پروژههای مشترک با شرکت ملی انرژی قطر (QatarEnergy) ساخته و اداره میشوند. از مهمترین پروژهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- Qatargas 1 با چهار قطار LNG
- Qatargas 2 و ۳ با قطارهای بسیار بزرگ با ظرفیت حدود ۷.۸ میلیون تن در سال
- RasGas که بعدها در ساختار قطرگس ادغام شد
این قطارها از بزرگترین واحدهای مایعسازی گاز در جهان محسوب میشوند و بعضی از آنها در زمان ساخت رکورد بزرگترین قطار LNG جهان را در اختیار داشتند.
زیرساختهای ذخیرهسازی و انتقال
راس لفان دارای یکی از بزرگترین سامانههای ذخیره و انتقال LNG در جهان است. در این مجموعه بیش از ۲۰ مخزن عظیم ذخیره LNG ساخته شده که ظرفیت هر یک از آنها حدود ۱۴۰ تا ۱۶۰ هزار مترمکعب است.
گاز استخراجشده از میدان نورت فیلد از طریق شبکهای از خطوط لوله دریایی به طول بیش از ۱۰۰ کیلومتر به تأسیسات ساحلی منتقل میشود. پس از تصفیه و حذف ناخالصیها، گاز در دمای حدود منفی ۱۶۲ درجه سانتیگراد به مایع تبدیل میشود که حجم آن را تا حدود ۶۰۰ برابر کاهش میدهد و امکان حمل آن با کشتی را فراهم میکند.
بندر رأس لفان؛ یکی از بزرگترین پایانههای انرژی جهان
بندر رأس لفان یکی از مهمترین پایانههای صادرات انرژی در جهان محسوب میشود، این بندر دارای:
- بیش از ۶ اسکله تخصصی بارگیری LNG
- اسکلههای اختصاصی برای LPG، میعانات گازی و محصولات پتروشیمی
- پایانههای تعمیر و نگهداری کشتیها
- سامانههای پیشرفته بارگیری سریع LNG
این بندر قادر است به طور همزمان چندین کشتی فوقسنگین حمل گاز را بارگیری کند. کشتیهای ویژه LNG که در این بندر پهلو میگیرند از نوع Q‑Flex و Q‑Max هستند که بزرگترین کشتیهای حمل LNG در جهان محسوب میشوند.
ویژگیهای این کشتیها عبارتاند از:
- ظرفیت حمل ۲۱۰ تا ۲۶۶ هزار مترمکعب LNG
- طول حدود ۳۴۵ متر
- توانایی حمل بیش از ۱۵۰ هزار تن LNG در هر سفر
برآورد میشود سالانه حدود ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰ کشتی LNG از بندر راس لفان به مقصد بازارهای جهانی حرکت کنند؛ یعنی بهطور متوسط حدود سه کشتی در روز.
مشارکت شرکتهای بزرگ انرژی جهان
توسعه پروژههای LNG در راس لفان با مشارکت گسترده شرکتهای بینالمللی انجام شده است. مهمترین شرکتهای شریک در پروژههای گازی قطر عبارتاند از:
- ExxonMobil
- Shell
- TotalEnergies
- ConocoPhillips
- Eni
- Mitsui
- Mitsubishi
این شرکتها در قالب پروژههای مشترک با QatarEnergy در توسعه میدان گازی، ساخت قطارهای LNG و مدیریت صادرات مشارکت دارند.
میدان نورت فیلد؛ موتور اصلی صنعت گاز قطر
تمام فعالیتهای راس لفان به میدان عظیم نورت فیلد (North Field) وابسته است. این میدان بخشی از مخزن مشترک پارس جنوبی – نورت فیلد است که میان ایران و قطر در خلیج فارس قرار دارد.
بر اساس برآوردهای زمینشناسی:
- حجم ذخایر این میدان حدود ۵۰ تریلیون مترمکعب گاز طبیعی است
- این مقدار نزدیک به ۲۰ درصد ذخایر گاز کشفشده جهان را تشکیل میدهد
- بزرگترین میدان گازی مستقل جهان محسوب میشود
قطر از دهه ۱۹۹۰ با جذب سرمایهگذاری خارجی و استفاده از فناوریهای پیشرفته مایعسازی، توسعه این میدان را با سرعت بسیار بالا آغاز کرد و توانست گاز آن را به LNG تبدیل کرده و به بازارهای دوردست صادر کند.
طرح توسعه عظیم نورت فیلد
قطر در حال اجرای یکی از بزرگترین پروژههای گازی جهان با نام North Field Expansion است. این طرح شامل دو بخش اصلی است:
- North Field East (NFE)
- North Field South (NFS)
در قالب این پروژه قرار است چندین قطار جدید LNG ساخته شود که ظرفیت تولید قطر را از ۷۷ میلیون تن در سال به حدود ۱۲۶ میلیون تن در سال افزایش میدهد.
با تکمیل این پروژه در سالهای آینده، قطر فاصله خود را با سایر تولیدکنندگان LNG جهان افزایش خواهد داد.
بازارهای صادراتی گاز قطر
LNG تولیدی راس لفان به بیش از ۴۰ کشور جهان صادر میشود. مهمترین مشتریان گاز قطر عبارتاند از:
- ژاپن
- کره جنوبی
- چین
- هند
- تایوان
- بریتانیا
- فرانسه
- اسپانیا
- ایتالیا
- بلژیک
- هلند
کشورهای آسیایی حدود ۷۰ درصد صادرات LNG قطر را به خود اختصاص دادهاند. با این حال پس از بحران انرژی اروپا در سالهای اخیر، سهم اروپا در واردات گاز قطر نیز افزایش یافته است.
جایگاه راس لفان در اقتصاد قطر
اقتصاد قطر بهطور قابل توجهی به صادرات انرژی وابسته است، برآوردها نشان میدهد:
- درآمد سالانه صادرات گاز و فراوردههای گازی قطر بین ۶۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار در نوسان است.
- حدود ۸۰ درصد صادرات انرژی کشور از طریق تأسیسات راس لفان انجام میشود.
- قطر حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی LNG را تأمین میکند.
به همین دلیل راس لفان قلب اقتصاد انرژی قطر محسوب میشود.
نقش راهبردی در بازار جهانی انرژی
تمرکز بخش بزرگی از زیرساختهای LNG جهان در راس لفان موجب شده این منطقه به یکی از حساسترین نقاط شبکه انرژی جهانی تبدیل شود. هرگونه اختلال گسترده در فعالیتهای این مجموعه میتواند عرضه جهانی LNG را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
در صورت کاهش صادرات قطر:
- عرضه جهانی LNG بهطور ناگهانی کاهش مییابد
- قیمت گاز در بازارهای بینالمللی افزایش پیدا میکند
- کشورهای آسیایی و اروپایی با فشار بیشتری در تأمین انرژی روبهرمیشوند
در چنین شرایطی تولیدکنندگانی همچون ایالات متحده، استرالیا، نیجریه و موزامبیک ممکن است برای جبران کمبود عرضه وارد بازار شوند.
در مجموع، شهر صنعتی راس لفان نهتنها بزرگترین مرکز تولید گاز طبیعی مایع در جهان است، بلکه یکی از مهمترین گرههای راهبردی در امنیت انرژی جهانی به شمار میرود؛ مجموعهای که نقش آن در توازن بازار گاز جهان روزبهروز پررنگتر میشود.
نظر شما