به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شرایط نامساعد جنگی در هر کشور و جامعهای با تهدید آرامش روان ساکنان و بهدنبال آن گسترش اضطراب جمعی در جوامع همراه است. مدیریت این وضعیت در حالت کلی با تمرینات تنفس آگاهانه و حرکات سبک ورزشی، گوش دادن به موسیقی ملایم، خواندن کتاب، نوشتن خاطرات و انجام فعالیتهای هنری ممکن است. از سوی دیگر غلبه بر میل شدید دنبالکردن وغرق شدن در اخبار جنگ و تماشای صحنه های مربوط به ویرانیها امری بسیار مهم است، چراکه در غیر این صورت ذهن همواره در حالت اضطرار قرار میگیرد که بهشدت آسیبرسان است.
در شرایط جنگی دنبال کردن اخبار از منابع معتبر و صحبت کردن درباره آن با دیگر افراد، اما خودداری از ایجاد فضای ناامیدی در جامعه نیز امری مهم تلقی میشود و از تداوم چرخه اضطراب جمعی جلوگیری میکند. از سوی دیگر حفظ نظم روزانه در انجام امور شخصی و کاری بسیار اهمیت دارد و احساس امنیت و آرامش را تقویت میکند.
علاوهبر حضور در جمع دوستان و خانواده، مشارکت در کارگاهها و کلاسهای درمانی مدیریت استرس که لازم است توسط دولتها برگزار شود نیز بسیار موثر خواهد بود. ایجاد فضاهای امن و آرامشبخش، ارائه خدمات مشاوره روانشناسی، ترویج فعالیتهای آرامشبخش و حمایت از روابط اجتماعی نقش قابلتوجهی در حفظ سلامت روان ساکنان جوامع در شرایط جنگی دارد.
شهرهای درگیر در این شرایط همچنین باید نسبت به شناسایی و تجهیز پناهگاههای زیرزمینی و امن در نقاط مختلف شهر اقدام کنند. توزیع منظم امکانات اولیه همچون آب، غذا، دارو، لوازم بهداشتی و سایر اقلام ضروری در سطح جوامع نیز برای جلوگیری از کمبود و ایجاد حس امنیت در میان مردم راهکاری مهم و الزامی است.
شهروندان همچنین باید نسبت به قطع احتمالی برق، آب، گاز و اینترنت آگاه و برای مقابله با آن آماده شوند. آموزش چگونگی مقابله با وضعیتهای بحرانی به شهروندان و چگونگی پیشگیری از خطرات احتمالی به آنها از جمله با آموزش نحوه تقویت پنجرهها با نوار چسب یا پلاستیک برای کاهش آسیب ناشی از انفجار یا شناسایی امنترین نقاط خانه و ایجاد سرپناه موقت، همچنین نحوه استفاده از منابع جایگزین به آنها نیز ازجمله مسئولیتهای دولتهاست و نقش چشمگیری در افزایش آرامش روانی شهروندان ایفا میکند.
ارائه اطلاعات دقیق و صادقانه به زبانی قابلفهم در مورد وضعیت، اقدامات اجتماعی همچون تقویت حس همبستگی، تشویق همکاری و همدلی میان اعضای جامعه و ارائه حمایتهای اجتماعی از افراد آسیبدیده ازجمله وظایف شهرها در شرایط بحرانی است و تأثیر چشمگیری در حفظ و ارتقای سلامت روان شهروندان دارد.
در این میان ایجاد مراکز مشاوره و حمایت روانی برای افراد آسیبدیده از جنگ، برگزاری جلسات مشاوره فردی و گروهی برای کمک به شهروندان در رویارویی با استرس و اضطراب، ایجاد خطوط تلفن اضطراری و دسترسی آسان به خدمات مشاوره و آموزش مهارتهای مقابله با استرس، تکنیکهای تنفس و آرامسازی ذهن و برگزاری کارگاههای مشارکتی نیز نقش چشمگیری در مدیریت استرس دارد. ایجاد پلتفرمهای حمایت اجتماعی برای شنیدن بدون قضاوت احساسات افراد و ارائه حمایت عاطفی، از اقدامات مهم در کاهش استرس و اضطراب است.
شهرها همچنین میتوانند با تأکید بر نقاط قوت و تواناییهای جامعه، امید را در میان شهروندان تقویت و آنها را به آیندهای بهتر دلگرم کنند. ارتباط با خانوادههای آسیبدیده، تلاش برای برقراری ارتباط با خانوادههای از هم جدا شده، ارائه خدمات و ایجاد حس امنیت و آرامش برای اعضای جامعه نیز بر عهده مسئولان شهری است تا فضایی امن و آرامشبخش ایجاد کنند و تأثیرات مخرب جنگ را کاهش دهند.
یکی از مؤثرترین رویکردها در افزایش این ارامش، ایجاد پناهگاههای شهری است که حفاظت فوری از مردم شهر را فراهم و به نیازهای بلندمدت جمعیتهای آسیبدیده و آواره رسیدگی کنند. برای ساخت این پناهگاهها در مناطق دچار بحران، استفاده از مواد و تکنیکهای ساختمانی موجود در محل بسیار مهم است. این روش نهتنها هزینهها را کاهش میدهد، بلکه اطمینان حاصل میکند که پناهگاهها از نظر فرهنگی مناسب و از نظر زیستمحیطی پایدار هستند. سازمانهای بشردوستانه میتوانند با بهرهگیری از مهارتها و منابع محلی، پناهگاههایی ایجاد کنند که در برابر چالشهای محیطی محلی مقاومتر باشند. در مناطقی که مواد ساختمانی سنتی کمیاب است، میتوان از مواد جایگزین همچون پلاستیکهای بازیافتی یا مواد مبتنیبر خاک برای ساخت پناهگاههای موقت یا نیمهدائمی استفاده کرد.
پناهگاههای ماژولار در این میان انعطافپذیری و قابلیت سازگاری را ارائه میدهد و امکان مونتاژ و جداسازی سریع را فراهم میکند. استفاده از اجزای پیشساخته که بهراحتی قابل حمل به محل مونتاژ هستند، رویکردی مؤثر در محیطهای شهری است که فضا محدود و نیاز به استقرار سریع، ضروری است. علاوهبر این، طراحیهای ماژولار میتوانند برای سازگاری با نیازهای جمعیت آسیبدیده تغییر داده شوند و با گسترش یا تغییر، فضای زندگی شخصیتری برای افراد آسیبپذیر و آسیبدیدگان فراهم کنند.
این پناهگاهها باید در کنار خدمات ضروری همچون تسهیلات بهداشتی، دسترسی به آب پاک و امکانات لازم برای حفظ سلامت و بهداشت برای شناسایی و درمان بهموقع بیماریها و آسیبها، به نیازهای روانی و اجتماعی جمعیتهای آسیبدیده نیز توجه و با فراهم کردن فضاهای اجتماعی، برنامههای آموزشی و حمایتهای روانی به بهبود کیفیت زندگی و افزایش روحیه افراد کمک کنند.
ادغام فناوریهای نوآورانه و راهحلهای هوشمند ازجمله افزودن پنلهای خورشیدی برای انرژی و سیستمهای جمعآوری آب باران یا امکانات بازیابی و تصفیه آب نیز در این پناهگاهها بسیار مهم است. ابتکارات برنامهریزی شهری در ساخت پناهگاههای یادشده باید پتانسیل درگیریهای آینده را در نظر بگیرند و اقداماتی را برای افزایش تابآوری جوامع در برابر چنین رویدادهایی انجام دهند. شهرها میتوانند با کمک سازمانهای بشردوستانه و تمرکز بر راهحلهای پایدار، گزینههای پناهگاهی مؤثری ارائه دهند که نهتنها نیازهای فوری جمعیتهای آواره را برآورده میکند، بلکه به بهبود و تابآوری بلندمدت نیز کمک میکند و در عین حال بهبود سلامت روانی ساکنان را مورد توجه قرار میدهد.
نمونههایی جهانی از آرامش ذهنی در دوران جنگ
مراکز فرهنگی مختلفی همچون مرکز فرهنگی المامون حلب در طول جنگ داخلی سوریه، با ارائه برنامههای آموزشی، حمایت روانی و فعالیتهای فرهنگی پناهگاه و حمایت برای خانوادههای آواره فراهم کردند، موزه ملی عراق در بغداد پس از حمله ۲۰۰۳، با هدف بازگرداندن افتخار و هویت ملی و ایجاد فضایی امن برای بحث درباره آینده عراق رویدادهایی را برگزار کرد.
در آمستردام در پاسخ به افزایش تعداد پناهندگان سوری و دیگر کشورها، پروژه «کانتینرها برای پناهندگان» از سال ۲۰۱۵ با همکاری سازمانهای محلی و بینالمللی راهاندازی شد و پناهگاههای انتقالی در لندن. (ساخته شده از مواد محلی و در دسترس) پاسخی به چالشهای جدی در زمینه تأمین مسکن برای خانوادههای آواره پس از بحران پناهندگان سوری بود که بهدلیل جنگ و ناامنی مجبور به ترک خانههای خود شده بودند. این پناهگاهها حداقل امکانات زندگی، از جمله دسترسی به آب، برق و امکانات بهداشتی، همچنین خدمات اجتماعی و آموزشی ارائه میدهند که به خانوادهها کمک میکند به زندگی عادی خود بازگردند و از حمایتهای لازم بهرهمند شوند. این امر به افزایش آرامش ذهنی ساکنان بسیار کمک میکند.
نظر شما