به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهرها زمانی زنده میمانند که پروژههای عمرانی آنها تنها به ساختوساز محدود نشود، بلکه به ارتقای کیفیت زندگی، احیای هویت تاریخی و افزایش تابآوری شهری منجر شود. امروز مدیریت شهری در کلانشهرها با چالشهایی همچون فرسودگی بافتهای قدیمی، گرههای ترافیکی، کمبود زیرساختهای خدماتی، مخاطرات زیستمحیطی و ضرورت توزیع عادلانه امکانات روبهرو است؛ چالشهایی که پاسخ به آنها نیازمند برنامهای منسجم، هدفمند و تحولآفرین، نه اقداماتی پراکنده و مقطعی است.
در همین چارچوب، شهرداری اصفهان در سال جاری با تعریف «بسته پرواز اصفهان» و پیشبینی اجرای ۶۰ پروژه شاخص در مناطق پانزدهگانه، رویکردی تازه در حکمرانی شهری ارائه کرده است؛ بستهای که توسعه را از حالت پروژههای جزیرهای خارج کرده و آن را به برنامهای زمانبندیشده، اولویتمحور و مبتنی بر عدالت فضایی تبدیل کرده است. این بسته با تمرکز بر بازآفرینی شهری، بهبود زیرساختها، تقویت کارکردهای گردشگری، ارتقای زیستپذیری و افزایش تابآوری محیطی، تلاش دارد «گفتمان شهر زندگی» را از سطح شعار به عرصه اجرا برساند.
در میان مناطق پانزدهگانه اصفهان، منطقه ۳ بهعنوان قلب تاریخی شهر و دربرگیرنده ۱۴ محله از جمله جویباره، دردشت، شهشهان، امامزاده اسماعیل و قلعه طبره، سهمی ویژه در این بسته تحولآفرین دارد.
این منطقه با میزبانی بیش از ۴۰ اثر تاریخی در پهنه گردشگری دردشت، اجرای پروژههای بزرگی همچون بازار خورشید، آزادسازی جلوخان میدان امام علی(ع) ، ساماندهی گذرهای تاریخی، احداث خانه کودک و رفع گلوگاههای ترافیکی، نقشی کلیدی در پیوند گذشته پرافتخار اصفهان با آیندهای پویا ایفا میکند؛ پروژههایی که مجموع اعتبار آنها به بیش از سه همت میرسد و نشاندهنده عزم جدی مدیریت شهری برای احیای بافت تاریخی و ارتقای کیفیت زندگی در این محدوده است.
آنچه در ادامه میخوانید، حاصل گفتوگوی خبرنگار ایمنا با روحالله ابوطالبی، مدیر منطقه ۳ شهرداری اصفهان بهمنظور تشریح ابعاد اجرایی، اعتباری و تأثیرات بسته «پرواز اصفهان» در این منطقه تاریخی و راهبردی شهر است.
ایمنا: بسته «پرواز اصفهان» را از منظر مدیریت منطقهای چگونه تعریف میکنید و این بسته چه تغییری در رویکرد توسعه شهری ایجاد کرده است؟
ابوطالبی:بسته «پرواز اصفهان» را از منظر مدیریت منطقهای میتوان یک الگوی نوین حکمرانی شهری دانست که از تمرکزگرایی صرف فاصله گرفته و به توزیع متوازن فرصتهای توسعه در تمام مناطق پانزدهگانه شهر توجه دارد، شهرداری اصفهان سال جاری با تعریف ۶۰ پروژه شاخص در قالب این بسته، تلاش کرده است توسعه را از حالت پروژهمحورِ پراکنده به یک برنامه منسجم، زمانبندیشده و هدفمند تبدیل کند؛ برنامهای که تا پایان سال جاری بخش عمده آن به بهرهبرداری خواهد رسید.
از منظر منطقه ۳ که بهعنوان قلب تاریخی اصفهان و کانون میراث فرهنگی شهر شناخته میشود، اهمیت این بسته دوچندان است؛ در این منطقه، توسعه تنها به معنای احداث پروژههای عمرانی جدید نیست، بلکه تلفیقی از صیانت از بافت تاریخی، ارتقای زیرساختهای خدمات شهری، بهبود دسترسیها، ساماندهی فضاهای عمومی و تقویت کارکردهای گردشگری است.
در چارچوب «پرواز اصفهان»، نگاه ما حرکت به سمت احیای ظرفیتهای تاریخی در کنار افزایش تابآوری محیطی، ارتقای کیفیت زیست شهری و رونق اقتصادی پایدار بوده است.
این بسته در واقع ترجمان عملی «گفتمان شهر زندگی» است؛ رویکردی که بر زیستپذیری، انسانمحوری و امیدآفرینی تأکید دارد. اصفهان با چالشهایی همچون خشکسالی، آلودگی هوا و فرونشست زمین روبهرو است، اما پاسخ مدیریت شهری به این چالشها، انفعال نبوده بلکه طراحی پروژههایی هدفمند برای ارتقای تابآوری و بازآفرینی شهری بوده است.
«پرواز اصفهان» تغییر رویکرد از مدیریت روزمره به مدیریت تحولآفرین است؛ رویکردی که شهر را نه فقط مجموعهای از پروژهها، بلکه موجودی زنده میبیند که باید برای نفس کشیدن، زیستن و بالندگی آن برنامهریزی کرد؛ در منطقه ۳، این نگاه به معنای پیوند گذشته پرافتخار با آیندهای پویا و پایدار است.
ایمنا: به نظر شما اجرای بسته پرواز اصفهان چه تأثیری بر زیستپذیری، تابآوری محیطی و کیفیت زندگی شهروندان بهویژه در منطقه ۳ داشته است؟
ابوطالبی:«بسته پرواز» سال جاری توسط شهردار در اولویت کار قرار گرفته است؛ به نظر من این بسته اگر از ابتدای دوره مدیریت شهری اجرا میشد، رویکرد توسعه شهری در این ۵ سال میتوانست بسیار متفاوت باشد، جهش کاری که در سال جاری شاهد هستیم، با سالهای گذشته قابل مقایسه نیست.
اگر این رویکرد از ابتدا وجود داشت، شاید تا الان میتوانستیم ۳۰ پروژه شاخص دیگر را نیز به بهرهبرداری برسانیم. در منطقه ۳، سه پروژه اصلی از این بسته پرواز در حال انجام است از جمله پهنه گردشگری دردشت که تا پایان اسفند به اتمام میرسد، افتتاحیه آن در هفته اصفهان در اردیبهشت انجام میشود؛ پروژه دوم بازار طلا و جواهر خورشید و جلوخان مسجد جامع و پروژه سوم رینگ پساب است.
در پهنه دردشت، علاوه بر جدارهسازی و کفسازی، خانههای بومگردی نیز در حال احداث است، حتی به نوع لباس پاکبانان در این منطقه نیز توجه کردهایم و با رویکردی متناسب با بافت تاریخی، آنها را تغییر دادهایم.
استفاده از خودروهای برقی و ایجاد ایستگاههای شارژ آنها در این پهنه در حال پیگیری است، این پهنه از مقبره باباقاسم آغاز میشود و با گذر از امامامزاده دربامام و گذر قصر به خیابان عبدالرزاق متصل میشود که از لحاظ وسعت در اصفهان بینظیر است؛ در این پهنه بیش از ۴۰ اثر تاریخی وجود دارد که تاکنون امکان دسترسی به آن وجود نداشت.
اجرای این پروژه در دل محلات قدیمی با چالشهایی همراه است و به همین جهت برای کفسازی، مجبور شدیم مقابل خانههای مردم را تخریب کنیم که این موضوع موجب ایجاد مشکلاتی برای ساکنان میشد، اما با همراهی و درک مردم، توانستیم این مشکلات را به حداقل برسانیم، همچنین، با دادگستری و اتحادیه طلافروشان برای موضوع آزادسازی مغازههای قدیمی در مسیر پروژه هماهنگی کردیم.
یکی از پروژههای مهم در دست اقدام، احداث خانه کودک در پهنه دردشت است که در حال حاضر تنها تجهیز آن باقی مانده که همزمان با پهنه به بهرهبرداری میرسد. مورد بعدی بازار خورشید و جلوخان میدان امام علی(ع) است که اتمام جلوخان برای اتمام پروژه میدان امام علی(ع) حیاتی بود، در چهار پاساژ و جلوخان پیشرفت خوبی در آزادسازیها داشتیم، بیش از ۸۰ درصد آزادسازیها انجام شده است.
عملیات احداث بازار خورشید به پایان رسید و سیزدهم اسفند افتتاحیه بازار و گذرهای اطراف انجام خواهد شد، چهار گذر اصلی در محله جوباره قدیم قرار دارد، شاید عدهای دید خوبی به این محله نداشتند، از اینرو به گذرها با دید محلهمحور نگاه کردیم.
از زمانی که مدیریت منطقه ۳ را برعهده گرفتم، گذر کمرزرین در یک گود مانده بود و مردم حدود یک سال شرایط تردد نداشتند، اما با تعاملات انجام شده و همراهی خوب دستگاهها از جمله میراث فرهنگی، در حال حاضر علاوه بر گذرها، یک موزه بینظیر نیز افتتاح میشود، تمام هزینههای این موزه توسط شهرداری تامین شد.
ایمنا: طلافروشان ۴ پاساژ سینایی، الغدیر، الزهرا (س) و مهدیه به بازار خورشید منتقل شدهاند؟
ابوطالبی: توافقات اولیه با اکثر مغازهداران انجام شده است و در حال حاضر حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد آنها با آزادسازی و جابهجایی موافقت کردهاند که این میزان همراهی، نشاندهنده درک مشترک نسبت به ضرورت اجرای این طرح و ارتقای شرایط فعالیت صنفی است.
در حال حاضر تنها چند مغازه باقی مانده که با مالکان و بهرهبرداران آنها نیز در حال مذاکره و گفتوگو هستیم. طبق تأکید شهردار، نباید هیچ حقی از کسبه و فعالان این حوزه ضایع شود و ما نیز با رویکردی تعاملی، کارشناسی و مبتنی بر حفظ منافع طرفین، در حال پیگیری رفع مسائل باقیمانده هستیم تا فرایند جابهجایی با رضایت حداکثری انجام شود.
در حال حاضر بیشتر توافقات نهایی و برنامهریزی انجامشده بهگونهای است که سیزدهم اسفند، بیشتر طلافروشان به بازار خورشید منتقل شوند؛ همچنین در ضلع شرقی میدان امام علی (قطعهA۶ ( این مجموعه، تعدادی واحد تجاری مشخص در اختیار شماری از طلافروشان قرار گرفته تا فعالیت صنفی آنها بدون وقفه ادامه پیدا کند.
در حال حاضر چهار پاساژ قبلی از نظر ایمنی شرایط مطلوبی ندارند و سازمان آتشنشانی بارها در این باره اخطار و تذکر رسمی داده است. با توجه به ماهیت فعالیت صنف طلافروشان و ضرورت تأمین امنیت جانی، مالی و استانداردهای ایمنی، ادامه فعالیت در آن فضاها با ریسکهای جدی همراه است؛ بنابراین جابهجایی صنوف این بازارها به محل جدید، علاوه بر ساماندهی بافت تجاری و تسهیل آزادسازی عرصه تاریخی، یک ضرورت قطعی در راستای حفظ ایمنی کسبه و شهروندان به شمار میرود.
ایمنا: یکی از محورهای مهم این بسته، اجرای رینگ پساب و پروژههای زیستمحیطی است؛ منطقه ۳ در این زمینه چه اقداماتی انجام داده و چه میزان پیشرفت حاصل شده است؟
ابوطالبی: منطقه ۳ از نظر تأمین منابع آبی و مدیریت مصرف در مقایسه با برخی مناطق دیگر شهری، در شرایط به نسبت مطلوبتری قرار دارد و در سالهای اخیر تلاش کردهایم با نگاه پیشگیرانه، زیرساختهای پایداری برای تأمین آب فضای سبز ایجاد کنیم. در همین راستا دو منبع ذخیره آب در خیابانهای مشتاق و مدرس احداث شده که از نظر فنی تکمیل و آماده بهرهبرداری هستند، اما تاکنون به رینگ پساب منطقه متصل نشدهاند؛ چراکه در اولویتبندی مدیریت شهری، اتصال رینگ پساب ابتدا در مناطقی انجام میشود که با تنش آبی و کمبود جدی منابع برای آبیاری فضای سبز روبهرو هستند.
با وجود این، زیرساختهای لازم برای اتصال منطقه ۳ به شبکه رینگ پساب بهطور کامل پیشبینی و اجرا شده و امکان برقراری ارتباط با منبع متصل در منطقه ۷ شهرداری اصفهان فراهم است. به بیان دیگر، بستر فنی، خطوط انتقال و تمهیدات لازم مهیا شده و به محض تخصیص سهم پساب و قرار گرفتن منطقه در اولویت اتصال، امکان بهرهبرداری سریع از این ظرفیت وجود خواهد داشت.
مدیر منطقه ۳ شهرداری اصفهان تأکید کرد: هدف ما این است که با تکمیل اتصال به رینگ پساب، وابستگی فضای سبز منطقه به آب خام و منابع متعارف به حداقل برسد و پایداری آبی در بلندمدت تضمین شود؛ از این رو اقدامات انجامشده را میتوان سرمایهگذاری زیرساختی برای آینده منطقه در حوزه محیط زیست و مدیریت بهینه منابع آب دانست.
ایمنا: کل بودجه پروژههای بسته پرواز در منطقه ۳ چقدر است؟
ابوطالبی: میتوان گفت برای اجرای پروژههای بسته «پرواز» در این منطقه، از جمله آزادسازی پنج ایستگاه مترو شامل ایستگاههای فلسطین، آمادگاه، امام حسین(ع)، ابنسینا و میدان امام علی(ع)، همچنین آزادسازی جلوخان مسجد جامع، ساماندهی بازار خورشید، گذرهای اطراف بازار، پهنه گردشگری باباقاسم و احداث خانه کودک، در مجموع بیش از سه همت بودجه اختصاص یافته و هزینه شده است.
این میزان اعتبار، بیانگر حجم گسترده عملیات تملک، آزادسازی و آمادهسازی اراضی در یکی از حساسترین و پرترددترین محدودههای شهری است؛ چراکه آزادسازی ایستگاههای مترو علاوه بر تأمین دسترسی ایمن و استاندارد برای شهروندان، نقش مهمی در تکمیل شبکه حملونقل عمومی و افزایش بهرهوری خطوط ریلی شهری دارد.
از سوی دیگر، پروژههای مرتبط با جلوخان، بازار خورشید و گذرهای پیرامونی، با هدف احیای بافت تاریخی، تقویت هویت شهری و رونق فعالیتهای اقتصادی و گردشگری اجرا شده و پهنه گردشگری باباقاسم و خانه کودک نیز بهعنوان فضاهای مکمل فرهنگی و اجتماعی، به ارتقای کیفیت حضور خانوادهها در این محدوده کمک میکند.
در مجموع، تخصیص بیش از سه همت اعتبار به این مجموعه پروژهها، نشاندهنده عزم جدی مدیریت شهری برای تکمیل طرحهای زیرساختی، احیای محورهای تاریخی و ایجاد پیوند میان حملونقل عمومی، گردشگری و فضاهای فرهنگی در قالب یک رویکرد یکپارچه توسعه شهری است.
ایمنا: در دوره ششم مدیریت شهری اصفهان چه گرههایی در این منطقه باز شده که مطالبه چند ساله مردم بوده است؟
ابوطالبی: یکی از مهمترین چالشها، گلوگاههای ترافیکی و تاریخی در منطقه است که بعضی از محلات را به بنبست تبدیل کرده و بعضی محلات خالی از سکنه شده، چرا که امکان تخریب و ارتفاع ندارد، در سال جاری حدود ۷۰ میلیارد تومان برای رفع گلوگاهها در بافت تاریخی و ترافیکی هزینه کردهایم، با باز کردن این گرهها، محلههای قدیمی از بنبست خارج شده و قابلیت دسترسی آنها بهبود یافته است.
در پهنه دردشت بهدلیل محدودیتهای تاریخی که وجود دارد، امکان ایجاد گذر وجود نداشت، سال جاری یک مصوبه دریافت کردیم که آزادسازی آن در بودجه سال آینده قرار داده شد، شاید این اقدام محله دردشت را بهطور کامل از بنبست خارج میکند و به خیابان ابن سینا متصل میکند.
ایمنا: بودجه منطقه ۳ تا کنون چه میزان تحقق پیدا کرده است؟ پیشبینی بودجه منطقه ۳ برای سال آینده چه میزان است؟
ابوطالبی: در حال حاضر حدود ۷۵ درصد از بودجه مصوب ۱۱۳۸ میلیارد تومانی این منطقه که در اصلاحیه بودجه به ۱۲۰۰میلیارد تومان افزایش یافت، محقق شده است و این میزان تحقق، نشاندهنده روند رو به رشد تأمین اعتبارات و مدیریت منابع در منطقه است.
تحقق بودجه و جذب اعتبارات در این منطقه با توجه به شرایط خاص کد ارتفاعی و محدودیتهای ساختوساز نسبت به سایر مناطق شهری، روندی متفاوت و پیچیدهتر دارد؛ با این وجود تلاش کردهایم از طریق پیگیریهای مستمر و برنامهریزی هدفمند، بخشی از پهنههای شهری را به کمیسیون ماده ۵ ارجاع دهیم تا زمینههای قانونی لازم برای افزایش ظرفیتهای درآمدی و توسعه متوازن فراهم شود.
طی ۱۰ سال گذشته در این منطقه بیش از ۷۵ درصد بودجه سالانه محقق نمیشد، اما سال گذشته با همدلی مجموعه مدیریت شهری و تلاش همکاران، برای نخستین بار تحقق ۱۰۰ درصدی بودجه رقم خورد که اتفاقی کمسابقه و قابل توجه در روند مالی منطقه به شمار میرود.
با توجه به روند فعلی تحقق اعتبارات و برنامهریزیهای انجامشده، پیشبینی میکنیم با همت و تلاش مضاعف همکاران، امسال نیز به تحقق ۱۰۰ درصدی بودجه دست یابیم و مسیر توسعه پروژههای عمرانی و خدماتی منطقه با قدرت ادامه پیدا کند.
ایمنا: در حوزه پروژههای محلهمحور، چه طرحهایی در سال جاری در منطقه ۳ اجرا شده، کدام محلههای این منطقه تاکنون مشمول اجرای طرحهای محله محور شده است و این پروژهها چگونه بر عدالت فضایی و توزیع متوازن خدمات شهری اثر گذاشتهاند؟
ابوطالبی:پروژههای محلهمحور بهعنوان رویکردی نوین در مدیریت شهری اصفهان بر اساس مشارکت فعال شهروندان در توسعه و بهبود محیط زندگی خود شکل گرفته است؛ این رویکرد با تأکید بر نیازها و خواستههای ساکنان هر محله، تلاش میکند تا با بهرهگیری از ظرفیتهای محلی و همکاری میان نهادهای مختلف، کیفیت زندگی شهری را ارتقا دهد.
مشارکت شهروندان در این پروژهها، ابعاد گستردهای را در بر میگیرد؛ از تصمیمگیریهای اقتصادی و سرمایهگذاریهای محلی گرفته تا فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی همه و همه نقش مؤثری در اجرای این پروژهها دارد؛ این درگیری ذهنی و عاطفی افراد در امور گروهی، آنها را ترغیب میکند تا برای دستیابی به اهداف مشترک تلاش کنند و در مسئولیتها سهیم شوند، بهعنوان مثال تشکیل شوراهای محلی میتواند بستری مناسب برای نظارت بر عملکرد مدیریت شهری و اجرای برنامههای توسعهای در سطح محله باشد.
تجربههای موفق در شهر اصفهان نشان میدهد که اجرای پروژههای محلهمحور چگونه میتواند به بهبود شرایط زندگی در محلات کمبرخوردار منجر شود و با اجرای پروژههای عمرانی، فرهنگی و خدماتی، تغییرات مثبتی در زندگی ساکنان ایجاد شده است؛ این اقدامات شامل احداث زیرساختهای شهری، بهسازی معابر و ایجاد فضاهای سبز بوده که با مشارکت فعال شهروندان و نهادهای مختلف به ثمر رسیده است.
در این منطقه محلات امامزاده اسماعیل، قلعهٔ طَبْره، گلزار، ملک، دردشت و جویباره مورد توجه قرار گرفته است.
نظر شما