به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، گزارشهای تازه علمی نشان میدهد روند ذوب یخهای قطب شمال با سرعتی بیسابقه در حال تغییر چهره این منطقه است؛ تغییری که فراتر از یک مسئله زیستمحیطی، پیامدهای اقتصادی، ژئوپلیتیکی و حملونقل جهانی را نیز به همراه دارد. بر اساس دادههای منتشرشده توسط ناسا (NASA) و گروه بانک جهانی (World Bank Group)، از سال ۱۹۸۰ تاکنون حدود ۱.۱ میلیون مایل مربع از یخهای دریایی تابستانی قطب شمال برابر با مساحتی حدود برابر با کشور آرژانتین از بین رفته است. این کاهش نشان میدهد وسعت یخهای تابستانی در هر دهه حدود ۱۲.۲ درصد کوچکتر شده و اکوسیستم قطبی و تعادل اقلیمی منطقه را دگرگون کرده است.
میزان ذوب یخهای قطب شمال از سال ۱۹۸۰، در مقایسه با کشورهای مختلف به شرح زیر است:
وسعت یخهای دریایی قطب شمال در طول سال تغییر میکند و در پایان تابستان به کمترین میزان خود میرسد؛ زمانی که مسیرهای دریایی بیشترین قابلیت استفاده را دارند. مقایسه حداقل وسعت یخ در سال ۱۹۸۰ با سال ۲۰۲۵ نشان میدهد این سطح اکنون ۱.۱ میلیون مایل مربع کمتر شده است. ادامه این روند موجب شده دانشمندان پیشبینی کنند که قطب شمال ممکن است تا حدود سال ۲۰۵۰ در تابستانها بدون یخ شود. این وضعیت علاوهبر پیامدهای شدید زیستمحیطی، اهمیت راهبردی منطقه را نیز افزایش میدهد. در کنار توجه جهانی به گرینلند (Greenland)، کل منطقه قطب شمال بهطور فزایندهای برای امنیت، اقتصاد و حملونقل اهمیت پیدا میکند.
کاهش پوشش یخی همچنین مسیرهای جدیدی برای کشتیرانی بینالمللی ایجاد کرده است. مسیرهای قطبی میتوانند فاصله حملونقل دریایی میان شرق آسیا و اروپا را بهطور چشمگیری کاهش دهند. یکی از مهمترین این مسیرها «مسیر دریای شمال» است که میتواند زمان سفر را نسبت به مسیرهای سنتی بهطور قابل توجهی کوتاهتر کند. در همین راستا، چین در سال ۲۰۱۸ ابتکار «جاده ابریشم قطبی» را مطرح کرد که بر توسعه این مسیر متمرکز است. این مسیر میتواند سفر دریایی میان چین و شمال اروپا را حدود ۲۰ روز کوتاهتر کند و در مقایسه با مسیر کانال سوئز (Suez Canal) حدود ۴۰ درصد کوتاهتر باشد.
علاوهبر مسیرهای حملونقل، منابع عظیم طبیعی قطب شمال نیز توجه قدرتهای جهانی را جلب کرده است. کشورهایی همچون روسیه، ایالات متحده آمریکا، چین و کشورهای اروپایی راهبردهای ملی ویژهای برای حضور در این منطقه تدوین کردهاند. برآورد میشود قطب شمال دارای حدود ۴۱۲ میلیارد بشکه نفت کشفنشده باشد و ذخایر عناصر نادر خاکی در گرینلند حدود ۱.۵ میلیون تن تخمین زده میشود که از نظر حجم، در میان بزرگترین ذخایر جهان قرار دارد. اگرچه استخراج این منابع هنوز محدود است، اما با کاهش یخها و احتمال تغییر مقررات محلی، امکان بهرهبرداری اقتصادی در آینده افزایش پیدا میکند.
به این ترتیب ذوب یخهای قطب شمال تنها نشانهای از تغییرات اقلیمی نیست، بلکه نشانهای از تحول در ساختارهای اقتصادی، مسیرهای تجارت جهانی و رقابتهای ژئوپلیتیکی آینده است. اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، جهان تا چند دهه آینده با قطب شمالی روبهرو خواهد شد که نهتنها از نظر اقلیمی متفاوت است، بلکه به یکی از مهمترین مناطق راهبردی قرن بیستویکم تبدیل میشود؛ منطقهای که آینده آن به تصمیمهای امروز بشر درباره اقلیم، انرژی و توسعه گره خورده است.
نظر شما