به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در دوران کنونی که فناوریهای نو، هوش مصنوعی و خودکارسازی مسیر آینده کار و آموزش را دگرگون کردهاند، تفکر خلاق به یکی از مهمترین مهارتهای انسانی در قرن بیستویکم تبدیل شده است. دیگر تنها دانستن علوم و فنون کافی نیست؛ قدرت ابداع، تصور راهحلهای نو و توانایی برخورد منعطف با مسائل ناشناخته، ارزش تعیینکنندهای در پیشرفت جوامع دارد. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در جدیدترین گزارش خود مبتنیبر ارزیابی PISA 2022، عملکرد دانشآموزان پانزده و شانزده ساله از کشورهای مختلف جهان را در زمینه تفکر خلاق اندازهگیری کرده است. نمره میانگین کشورهای عضو OECD در این سنجش برابر با ۳۳ بوده و تمام کشورها بر اساس این معیار رتبهبندی شدهاند.
در این رتبهبندی، سنگاپور با میانگین امتیاز ۴۱ در جایگاه نخست جهان ایستاده است؛ کشوری که تنها عضو فهرست با امتیازی بالاتر از ۴۰ محسوب میشود. نظام آموزشی سنگاپور که بر یادگیری مسئلهمحور و تفکر میانرشتهای استوار است، در سالهای اخیر الگویی موفق از تلفیق تفکر تحلیلی و خلاقیت ارائه کرده و همین امر، به کسب رتبه اول آن در شاخص جهانی منجر شده است. پس از سنگاپور، کرهجنوبی و کانادا هر دو با امتیاز ۳۸ در جایگاه دوم مشترک قرار گرفتهاند. استرالیا با ۳۷ امتیاز در رتبه چهارم ایستاده و کشورهای نیوزیلند، استونی و فنلاند، هر سه با امتیاز ۳۶، عملکردی نزدیک به هم دارند. پس از آن دانمارک، لتونی و بلژیک هر یک با امتیاز ۳۵ در میان ۱۰ کشور برتر جهانی قرار گرفتهاند. این گروه از کشورها بهطور عمده دارای نظامهای آموزشی منسجم با تمرکز بر آموزش تطبیقی، کار گروهی و پژوهش خلاقانهاند.
فراتر از محدوده برترها، کشورهایی نیز قرار دارند که عملکردشان نزدیک به میانگین OECD است. لهستان و پرتغال با امتیاز ۳۴ اندکی بالاتر از میانگین جای گرفتهاند. سپس کشورهایی همچون تایوان، لیتوانی، اسپانیا، چک و آلمان با امتیاز ۳۳ عملکردی مطابق با میانگین جهانی داشتهاند. این کشورها دارای ساختار آموزشی مطلوباند اما هنوز در پرورش تخیل، ریسکپذیری و رویکردهای میانرشتهای به اندازه کشورهای پیشرو موفق عمل نکردهاند.
پایینتر از میانگین، نامهایی همچون مکائو، هنگکنگ، فرانسه و هلند با امتیاز ۳۲ دیده میشود. هرچند این کشورها جایگاه علمی و فرهنگی بالایی دارند، اما ارزیابی PISA نشان میدهد که تمرکز زیاد بر آموزش نظری و کنترل ساختارمند ممکن است رشد خلاقیت آنها را محدود کند. پس از آن، ایتالیا، مالت، مجارستان و شیلی هر یک با امتیاز ۳۱ در ردههای پایینتر حضور دارند. در بخش پایینتر جدول، کشورهای کرواسی، ایسلند و اسلوونی با امتیاز ۳۰ قرار گرفته و در نهایت، یونان با امتیاز ۲۷ پایینترین امتیاز را در میان کشورهای مورد ارزیابی کسب کرده است.
میانگین جهانی ۳۳ نشان میدهد که بسیاری از کشورها حول ارزشهای مشابهی حرکت میکنند و تفاوت میان نظامهای آموزشی معمولی و برتر به جزئیاتی همچون شیوه تدریس، آزادی فکری دانشآموزان و تمرکز بر کاربرد خلاقیت در زندگی واقعی بازمیگردد. نکته جالبتوجه اینکه ایالات متحده آمریکا در این دوره از ارزیابی PISA در حوزه تفکر خلاق شرکت نکرده و به همین دلیل در فهرست نهایی غایب است.
در جمعبندی کلی میتوان گفت کشورهایی که به اصلاحات آموزشی در جهت آموزش میانرشتهای، تشویق به اندیشه آزاد و تمرکز بر یادگیری مسئلهمحور اقدام کردهاند، در این ارزیابی موفقتر ظاهر شدهاند. درعوض، نظامهایی که بیشازحد بر آزمونمحوری و حفظ مطالب تأکید دارند، رشد خلاقیت را در میان دانشآموزان محدود کردهاند. دادههای PISA 2022 بار دیگر تأکید میکند که تفکر خلاق نهتنها یک ویژگی ذهنی، بلکه سرمایهای حیاتی برای آینده اقتصادی و اجتماعی کشورهاست؛ مهارتی که در دنیای پیشرو مرز میان نوآوران و پیروان را مشخص خواهد کرد.
نظر شما