به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از پایگاه اطلاعرسانی دولت، متن سخنرانی حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در اختتامیه سیونهمین دوره جشنواره بینالمللی خوارزمی به این شرح است:
«خدمت معاون اول محترم رئیسجمهور جناب آقای دکتر عارف که از شخصیتهای علمی و فناوران ارشد کشور هستند خیر مقدم عرض میکنم. ایشان در تاریخ فناوری بعد از انقلاب اسلامی در تولید محصول ملی و استراتژیک به خصوص در دوران دفاع مقدس نقش موثری داشتند. خیلی خوشبختیم از اینکه از پشتیبانیهای موثر دکتر عارف برای پیشبرد اهداف علم تحقیقات و فناوری برخوردار هستیم.
ما از آذرماه که هفته پژوهش را برگزار کردیم تا امروز رویدادهای مکرر علمی، فرهنگی و فناوری داشتیم. اگر همهٔ رویدادها فهرست شود خواهید دید که شاید هفتهای نگذشته که دانشگاههای ما یک رویداد بزرگ را تجربه نکرده باشند. روز گذشته جشنواره فارابی بسیار باشکوه و با بیش از ۳۰ برگزیده در حوزه علومانسانی با حضور ارجمند رئیسجمهور محترم برگزار شد و امروز در خدمت فناوران و نوآوران عزیز در این جلسه با حضور معاون اول محترم رئیسجمهور هستیم.
در کنار این موارد پروژهها و مسئولیتهایی است که از طرف دولت واگذار میشود به دانشگاهها. شاید گزاف نباشد اگر بگویم هر هفته بعضی از دانشگاههای ما با نهاد ریاستجمهوری در رفتوآمد هستند برای تبادل اطلاعات، گزارشدادن و مأموریت گرفتن علمی، تحقیقاتی و فناوری. انصافاً در این دوره شاهد فعالشدن مسئولیت اجتماعی دانشگاه و مسئولیتپذیری هستیم.
همچنین شاهد هستیم که دولت سعیِ بلیغی دارد که حوزههای علمی، فرهنگی و فناوری را تقویت کند. جشنواره خوارزمی آینهای از بلوغ علمی جامعه دانشگاهی ایران و نمایشی است از ذهن خلاق ایرانی است که هنوز در پی فتح قلههای دانایی است.
ما امروز در برابر یک دوراهی تاریخی قرار گرفتیم؛ مسیر اول مسیر «تقلید و بهبود تدریجی» هست که ما را به بازیکنی خوب در زمین دیگران تبدیل میکند. مسیر دوم مسیر «تخریب خلاق» هست. اگر به تاریخ فناوری و جوایز نوبل سری بزنید خواهید دید که موتور رشد اقتصادی در بسیاری از کشورها تاکنون مبتنی بر تقلید یا شتابدهی بوده اما هیچ کشوری بدون تجربه «طوفان تخریب خلاق» به اقتصادی پیشرفته دست نیافته. این برای ما یک پیام راهبردی دارد که اقتصاد دانشبنیان چارهای جز فروتنی و گشادهرویی در برابر تخریب ندارد.
نیچه یک فیلسوف شهیر آلمانی تعبیر جالبی دارد که امروز میشود برای تخریب خلاق از آن استفاده کرد: «اگر بخواهد معبدی نو ساخته شود لاجرم باید معبد قبلی خراب شود». منظور از تخریب تعطیلی و انهدام نیست؛ تخریب خلاق یعنی بیرون ریختن کهنهها به دست خود قبل از اینکه از کار بیفتد و مستهلک شویم. یعنی اینکه یک شرکت دانشبنیان یا یک فناور باید جرات کند محصول دیروز خود را خودش از بازار حذف کند پیش از آنکه دیگران این کار را با محصولی نوآور و بهتر انجام دهند. یعنی دانشگاه ما باید جرات کند از وابستگی به مسیر، خود را نجات دهد. قواعدی را که به آن صرفاً عادت کرده یا تعبد پیدا کرده تعطیل کند و رشتهای نو و قاعدهای پویا بیافریند. این تخریب فعال مقدمه سرمایهگذاری در نوسازی و جوهره نوآوری است.
مایلم سوالی را در جمع شما پژوهشگران مطرح کنم: آیا نوآوری صرفاً یک مسئله فنی و مهندسی است؟ دیروز در جشنواره فارابی به نحوی عقیده خودم را عرض کردم که چون موضوع توسعه انسان هست و انسان یک موجود پیچیده و ذو ابعاد است لذا نوآوری محصول تعامل پویا و متواضعانه علوم مهندسی با علوم انسانی، اقتصاد باروانشناسی با مدیریت و … است.
نمیتوان در یک اکوسیستم نوآوری با ذهنیت صرفاً خطی یا فنی محصولی خلق کرد که قرار است با پیچیدگیهای رفتار انسان و بازار مواجه شود. از طرف دیگر ذهنیت علوم انسانی هم صرفاً نمیتواند به خلق محصول دست پیدا کند. به هر حال نوآوری تنها محصول آزمایشگاه نیست محصول برخورد ایدههای متفاوت است یک نکته خطیر برای نوآوران جدید این هست که نوآوران قبلی با استفاده از «رانتِ موقعیت» که لزوماً بار منفی ندارد و با حق تقدمی که پیدا کردهاند و برتری بالفعلی که دارند؛ ممکن است جلویِ تخریب فعال فناوران جدید را بگیرند تا رقیب متولد نشود. لذا دولت باید حمایتگر فناوران و نوآوران جدید باشد تا به دست رقبای قویتر حذف نشود.
وظیفه دولت نه حمایت کورکورانه از غولهای موجود و نه تخریب آنهاست؛ بلکه گشودن میدان برای ورود «تخریبکنندگان جدید» است. به دوستان جوان برگزیده خوارزمی می دوباره تاکید بکنم از مرزها نترسید! مرزهای علمی تصنعی و بهدلیل محدودیت انسانی است. نوآوری یک کنش میانرشتهای است.
تاریخ ایران هم نشان داده که مهندسان ما در ایران عزیز در عین حال که مهندس بودند فلسفه و ادبیات هم میخواندند. اگر پزشکی میخواندند اقتصاد هم بلد بودند. این ایده امروز خیلی در دنیا مطرح شده که آیا ما کافیست که در یک رشته عمیق باشیم یا وسعت بهتر از عمق هست؟ باید به وسعت دانش هم نگاه کرد معمولاً کسانی میتوانند حل مسئله کنند که دانششان وسعت هم دارد، عرض هم دارد.
نکته دوم اینکه از دردسر نترسید. بهخصوص در کشور ما متاسفانه با بروکراسیهای سنگین و با یک نظام مقررهگذاری غیرکارآمد هم مواجه هست.
سوم اینکه مسئله اصلی را حل کنید. در اقتصاد نوظهور ایران؛ مسئله صرفاً تولید مقاله یا ساخت دستگاه نیست. مسئله اصلی قدرت چانهزنی فناورانه است در زنجیره ارزش جهانی و کاهش وابستگی به رانت از طریق خلق ارزش واقعی. وزارت علوم مصمم است با حمایت از نهادهای واسط و از طریق پارکهای علم و فناوری این مسیر تخریب خلاق را هموار کند. ما در این مسیر جداً از حمایتهای شخص آقای رئیسجمهور و از پیگیریها و حمایتهای جناب آقای دکتر عارف همواره برخوردار بودیم و فکر میکنم که هم یک فرصت تاریخی برای دانشگاه فراهم شده که با برخورداری از این پشتوانههای قوی نقش خود را در بهبود زندگی مردم ایران و در کاهش رنجها و آلام نشان دهد و هم فرصتی برای دولت در استفاده از پتانسیل دانشگاه.
امید که از این قدرت و بازوی قوی استفاده شود برای اینکه بیشتر و بهتر به سمت حکمرانی خوب حرکت کنیم. حکمرانی خوب یعنی حکمرانی مبتنی بر دانش و دانایی، حکمرانی مبتنی بر انسانمحوری و به تعبیر مقام معظم رهبری دین و دانش توأمان.»
نظر شما