تغیر چهره بورس از موج صعودی به اصلاح عمیق/عقب‌ماندگی بازارها از یکه‌تازی طلا

به گزارش خبرگزاری ایمنا، پس از هفته‌ها رشد و رکوردشکنی، بورس از بازدهی مثبت به سقوط قابل‌توجه شاخص‌ها تغییر چهره داد تاجایی که شاخص کل بورس تهران در هفته اول بهمن بیش از ۱۰.۵ درصد افت کرد و کانال چهار میلیون واحدی را از دست داد، موضوعی که نشان‌دهنده شدت فشار فروش در بازار است.

این افت، بیش از آن‌که تکنیکال باشد، بازتابی از تغییر نگرش سرمایه‌گذاران به بازار نیز بود، زیرا سرمایه‌گذاران حقیقی در این هفته حدود ۱۹ همت پول خود را از بازار خارج کردند که این خروج نقدینگی، زنگ هشداری برای تضعیف اعتماد در بورس به شمار می‌آید که به معنای پایان روند صعودی اخیر بورس تا زمان انتشار و تزریق اخبار امیدوارکننده جدید خواهد بود.

از سوی دیگر سهام بزرگ و شاخص‌ساز که نقش پیشران رشد را ایفا می‌کنند، در این هفته بیشترین سهم را در افت بازار داشتند، برخلاف انتظار سرمایه‌گذاران که گمان می‌کردند این نمادها بتوانند بازار را در برابر فشارهای بیرونی مقاوم کنند.

صف‌های قفل شده زیر سایه ترس و احتیاط

نگاهی به وضعیت روانی بازار حکایت از آن دارد که ترس و احتیاط به‌طور همزمان بر بازار حاکم شده است؛ موضوعی که موجب شد حتی حمایت‌های حقوقی و صندوق‌های حمایتی، نتوانند جریان عرضه را به‌طور کامل مهار کنند حتی در برخی روزها صف‌های فروش قفل شد و شاخص کل به سطح‌های پایین‌تر عقب‌نشینی کرد.

این رفتار ریزشی در حالی رخ داد که تا پیش از آن، بازار در ماه‌های گذشته با بازده‌های مثبت و حتی رشدهای چندماهه همراه بود، ولی در هفته اول بهمن آن موج صعودی به یک موج اصلاح عمیق تبدیل شد.

در مجموع بازدهی بورس در هفته اول بهمن یک عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران بود که از فضای احتیاطی و ترس سرمایه‌گذاران تأثیر پذیرفت و نقدینگی را به سمت خروج راهنمایی کرد و این موضوع پرسش‌هایی اساسی درباره پایداری روندهای قبلی و افق سرمایه‌گذاری در بازار سهام به‌وجود آورده است.

فشار فروش در نمادهای بزرگ

نگاهی به بازدهی بورس هفته اول بهمن ۱۴۰۴ نشان می‌دهد شاخص کل بورس در هفته اول بهمن ۱۰.۵ درصد افت کرد و با از دست دادن کانال چهار میلیون واحدی به سطح سه میلیون و ۹۸۱ هزار واحد رسید. این ریزشی در مقیاس هفتگی، بیانگر شدت فشار فروش در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز است که در هفته‌های قبل، نقش اصلی را در رشد بازار ایفا کرده بودند.

شاخص هم‌وزن نیز از موج نزولی در امان نماند و با کاهش ۹.۵ درصدی به سطح یک میلیون و ۲۵ هزار واحد رسید. افت هم‌زمان شاخص کل و هم‌وزن نشان می‌دهد که ریزش بازار محدود به چند سهم بزرگ نبوده و بدنه بازار نیز درگیر فشار فروش شده است.

میانگین حجم معاملات در این هفته کاهش محسوسی داشت، زیرا در برخی روزها بسیاری از نمادها در صف فروش قفل بودند و امکان دادوستد واقعی فراهم نمی‌شد. به‌طور میانگین روزانه ۲۷ میلیارد برگه سهم معامله شد و ارزش معاملات خرد به حدود ۱۵ همت رسید که نسبت به هفته‌های صعودی قبل، افت قابل توجهی را نشان می‌دهد.

پیام خروج ۱۹ همتی پول حقیقی از بازار این است که سرمایه‌گذاران در شرایط فعلی ترجیح می‌دهند نقد بمانند یا به سمت بازارهای کم‌ریسک‌تر حرکت کنند. تداوم این روند می‌تواند عمق معاملات را بیش‌ازپیش کاهش دهد و مسیر بازگشت بازار به فاز صعودی را دشوارتر کند.

اقتصاد در آیینه بورس

مصطفی صفاری؛ کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: ابزاری به نام شاخص مقدم وجود دارد که وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور را نشان می‌دهند و یکی از حساس‌ترین گزینه‌های شاخص مقدم در اقتصاد شاخص بورس است که شوک‌های سیاسی و اقتصادی را در خود نشان می‌دهد.

وی نفس شوک‌های سیاسی در بازار سرمایه را کوتاه مدت دانست و افزود: اثر این شوک‌ها حداکثر ظرف یک تا دو هفته تمام می‌شود اما شوک‌های اقتصادی بلندمدت هستند و تا بیش از یک و دو سال در عملکرد بازار تاثیر دارد، همچون تک نرخی شدن ارز که یک شوک اقتصادی بود و اثرش یک تا دو سال روی شرکت‌های بورسی باقی می‌ماند.

کارشناس بازار سرمایه نفس تهدیدهای سیاسی موجود را کوتاه‌مدت ارزیابی کرد و گفت: اتفاقاتی که در هفته‌های اخیر رخ داده است اثر مقطعی در بازار دارد و احتمال می‌رود که اثر آن تا یکی دو هفته فروکش کند، مگر اینکه منجر به شوک اقتصادی شوند به‌عنوان مثال حمله‌ای به مراکز اقتصادی و تولیدی صورت گیرد و در نتیجه وضعیت به شوک اقتصادی تبدیل می‌شود.

عقب ماندگی بازارها از یکه تازی طلا

وی با اشاره به افزایش ارزش بازار سرمایه به ۹۰ میلیارد دلار تاکید کرد: بورس به سطح ارزندگی مناسبی رسیده اما به دلیل انتظارات تورمی که ایجاد شده، سرمایه‌گذاران در هفته‌های اخیر کمتر به سمت بازار سهام تمایل نشان می‌دهند و بر عکس در دور روز اخیر قیمت انس جهانی طلا نزدیک به ۱۵ درصد افزایش پیدا کرد و سرمایه‌گذاران را به این بازار جذب کرد.

صفاری تنش‌های سیاسی و افزایش بی‌ثباتی در جهان را دلیل اصلی افزایش قیمت طلا و تقاضا برای این فلز زرد بیان کرد و یادآور شد: در شرایط کنونی بانک‌های مرکزی بسیاری از کشورهای دنیا همچون چین، هند و غیره در حال خرید و ذخیره‌سازی طلا هستند حتی در میان کالاهای وارداتی کشور ما نیز طلا بیشترین سهم را دارد به همین دلیل سقف قیمت طلا در حال افزایش است.

وی رسیدن قیمت انس جهانی طلا به بالای ۵ هزار و ۳۰۰ دلار را پیامد همین بی‌ثباتی در جهان دانست و تاکید کرد: در بازار سرمایه نیز از صندوق‌های طلا استقبال بسیار زیادی شده و برعکس صندوق سهام به دلیل وجود محدودیت دامنه نوسان نرخ، با صف‌های طولانی فروش روبه‌رو هستند و از آنجا که مثل بقیه کشورهای دنیا، امکان حراج در بورس ایران وجود ندارد، صف‌های طولانی برای فروش سهام تشکیل می‌شود.

انتظار خریداران برای ریزش قیمت سهام

کارشناس بازار سرمایه با اشاره به انتظار خریداران برای کاهش بیشتر قیمت سهام گفت: سرمایه‌گذاران در این قیمت‌ها وارد بازار نمی‌شوند زیرا منتظر ادامه شیب کاهشی هستند تا بتوانند سهام را به قیمت پایین‌تری خریداری کنند و این شرایط، ریزش سنگین شاخص‌ها در هفته جاری را به دنبال داشت.

وی خروج بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان پول از بازار سرمایه و کاهش بیش از ۱۰ درصدی شاخص کل را در همین راستا بیان کرد و توضیح داد: برای آنکه بدانیم هفته آینده بازار چه وضعیتی خواهد داشت باید منتظر سرنوشت شوک‌های سیاسی باشیم، در صورتی که شوک سیاسی برطرف شود، شک نکنید که بازار به شدت مثبت خواهد شد و در صورتی که تغییری در شرایط ایجاد نشود، تاثیر شوک تا هفته آینده از بین می‌رود.

از بین رفتن تاثیر شوک سیاسی تا پایان هفته

صفاری محدود شدن دامنه نوسان پیش از جنگ ۱۲ روزه را تصمیمی نادرست ارزیابی کرد و گفت: پس از بازگشایی بازار دامنه نوسان به حالت عادی بازنگشت و از سوی دیگر پدیده سقف از محدودیت دامنه نیز در بازار وجود دارد که نقدشوندگی بازار را زیر سوال می‌برد و افراد حاضرند به هر قیمتی سهام خود را بفروشند و نقد کنند بنابراین اگر نقدشوندگی به سادگی قابل انجام بود شاید بازار مثبت‌تر از وضعیت کنونی بود.

وی با اشاره به تاثیر ریسک‌های سیاسی در عملکرد شرکت‌های بورسی ادامه داد: با توجه به تصمیمات اخیر دولت برای حذف ارز ترجیحی، سود همه شرکت‌ها بالا رفته و برعکس P/E پایین آمده به دلیل اینکه شوک اقتصادی در بازار مثبت بوده اما هنوز اتفاقی در بازار سرمایه رخ نداده که عملکرد شرکت‌ها را منفی کند، ریزش این هفته نیز پیامد شوک سیاسی و انتظاراتی است که باعث شده صف های فروش به وجود بیایند و چون دامنه محدود است باعث شده صف ها سنگین باشد.

کارشناسان اقتصادی درباره بازار سرمایه ایران دیدگاه‌های متفاوت و پیچیده‌ای دارند که هم جنبه‌های انتقادی و هم چشم‌اندازهای امیدوارکننده را دربر می‌گیرد. از یک سو تحلیلگران برجسته معتقدند بازار سرمایه تهران در سال‌های اخیر بازدهی واقعی منفی داشته و عقب‌نشینی آن نسبت به دیگر بازارها نشان‌دهنده ضعف بنیادی و ساختاری است. این کارشناسان تأکید می‌کنند اگر دقیق به عملکرد پنج سال گذشته نگاه کنیم، بازدهی حقیقی بورس پایین‌تر از حد انتظار بوده است.

در مقابل، برخی کارشناسان بازار سرمایه تأکید می‌کنند که شرایط کنونی می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای را رقم بزند، به ویژه اگر ریسک‌های سیاسی و اقتصادی تعدیل شود و گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها بهتر شود.

دیدگاه کارشناسان نسبت به نقش سیاست‌های اقتصادی دولت نیز متفاوت است؛ عده‌ای معتقدند اصلاح نرخ ارز و حمایت‌های نهادهای دولتی باعث شده فضای نسبی مساعدتری برای بورس شکل بگیرد و شرکت‌های صادرات‌محور از افزایش قیمت دلار سود ببرند که این موضوع به تقویت سودآوری و جذابیت بازار سرمایه منجر شده است.

به گزارش ایمنا، مجموعه داده‌های این هفته نشان می‌دهد بورس برای تغییر مسیر نیازمند شوک مثبت خبری در حوزه سیاست خارجی و در زمینه سیاست‌های اقتصادی داخلی است. تا زمانی که چنین محرکی وارد بازار نشود، احتمال ادامه نوسانات فرسایشی و حتی فشار فروش در کوتاه‌مدت همچنان بالا خواهد بود.