به گزارش خبرگزاری ایمنا، دریافت گواهینامه موتورسواری در ایران سالهاست که دغدغه بسیاری از جوانان بهویژه بانوان علاقهمند به موتورسواری است. با وجود آنکه این وسیله نقلیه کمهزینه، چابک و کارآمد است، هنوز روند گرفتن گواهینامه آن بهویژه برای زنان، پر از پرسش و ابهام است.
چرا گواهینامه موتورسواری اهمیت دارد؟
موتورسواری فقط یک تفریح نیست؛ در کلانشهرهایی چون تهران، اصفهان و مشهد، به یک ابزار مهم جابهجایی تبدیل شده است. طبق آمار رسمی پلیس راهور، بیش از ۱۲ میلیون موتورسیکلت در کشور در حال تردد هستند و روزانه حدود یکسوم آنها در مسیرهای شهری استفاده میشوند، با این حال، هنوز تعداد زیادی از موتورسواران فاقد گواهینامهاند؛ مسئلهای که هم برای خودشان خطرناک است و هم در صورت بروز حادثه، عواقب قانونی سنگینی دارد.
گرفتن گواهینامه موتورسواری در ایران نهتنها شرط رانندگی قانونی، بلکه نمایانگر آشنایی راننده با فرهنگ ایمنی و قوانین راهنمایی و رانندگی است.
ساختار صدور گواهینامه موتورسواری در ایران
فرایند صدور گواهینامه موتورسواری در ایران تحت نظارت پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا (فراجا) و با همکاری آموزشگاههای رانندگی زیرمجموعه نیروی انتظامی انجام میشود.
گواهینامه موتور با عنوان رسمی گواهینامه پایه سوم (ویژه موتورسیکلت) صادر میشود و برای موتورسیکلتهایی با حجم موتور تا ۲۰۰ سیسی اعتبار دارد.
انواع گواهینامه موتور در ایران عبارتاند از:
- پایه سوم (عادی): برای رانندگی با موتورسیکلتهای سبک تا ۲۰۰ سیسی
- پایه دوم: مخصوص موتورسیکلتهای نیمهسنگین؛ ویژه مأموران انتظامی و امدادی
- پایه یکم (ویژه نیروهای نظامی): برای وسایل نقلیه سنگین موتوری مانند تریل و موتورهای خاص
برای عموم شهروندان، همان پایه سوم کفایت میکند.
شرایط عمومی اخذ گواهینامه موتورسواری
مطابق آخرین ابلاغیه پلیس راهور (۱۴۰۳)، شرایط زیر برای دریافت گواهینامه الزامی است:
- حداقل سن: ۱۸ سال تمام
- تابعیت ایرانی یا داشتن اقامت قانونی معتبر
- سلامت جسمی و روانی تأییدشده توسط پزشک معتمد
- نداشتن سابقه محرومیت یا محدودیت قضایی از رانندگی
- موفقیت در آزمونهای تئوری، آییننامه و عملی
نکته مهم این است که فرایند برای زنان و مردان در مراحل آزمون مشابه است، اما مرحله صدور برای بانوان تاکنون با محدودیتهایی روبهرو بوده است که در ادامه به تفصیل بررسی میشود.
مدارک لازم برای ثبتنام گواهینامه موتورسواری
برای ثبتنام در آموزشگاههای موتورسواری، مدارک زیر باید ارائه شود:
- اصل کارت ملی و شناسنامه به همراه کپی
- شش قطعه عکس ۳×۴ رنگی جدید با زمینه سفید
- فرم معاینه جسمی و سلامت بینایی از پزشک معتمد ناجا
- کارت گروه خونی معتبر یا درج آن در گواهی سلامت
- پرداخت هزینه ثبتنام و تمبر پلیس راهور
هزینه ثبتنام معمولاً بین ۸۰۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان متغیر است و شامل هزینه کلاس تئوری، عملی، صدور کارت و بیمه میشود.
مراحل گامبهگام دریافت گواهینامه موتورسواری
۱. مراجعه به آموزشگاه معتبر
ابتدا باید به یکی از مراکز مجاز آموزش رانندگی ویژه موتورسیکلت مراجعه کنید. این مراکز معمولاً تحت نظارت مستقیم پلیس راهور فعالیت دارند.
۲. تکمیل فرم و مدارک پزشکی
در مرحله بعد، فرم سلامت را از پزشک معتمد آموزشگاه دریافت میکنید. این معاینه شامل بررسی بینایی، شنوایی، تعادل و سلامت عمومی است.
۳. شرکت در کلاسهای آموزش تئوری
کلاسهای تئوری به مدت ۵ جلسه برگزار میشود و شامل موضوعاتی از قبیل:
- آشنایی با علائم راهنمایی و رانندگی
- نحوه تردد ایمن در معابر
- قوانین عبور از تقاطع و مسیرهای خاص
- ایمنی موتورسواری و طرز استفاده از کلاه ایمنی
۴. حضور در کلاسهای عملی موتورسواری
کلاسهای عملی در پیست اختصاصی آموزشگاه برگزار میشود. داوطلب باید بتواند:
- شروع حرکتی نرم داشته باشد.
- بین مخروطهای تنظیمی حرکت کند.
- تعویض دنده و ایست در جای مشخص را انجام دهد.
- مهارت کنترل موتور در سرعت کم و پیچ را نشان دهد.
۵. آزمون کتبی آییننامه
پس از اتمام کلاسهای تئوری، آزمون آییننامه برگزار میشود. برای موفقیت، لازم است حداقل ۲۶ سوال از ۳۰ سوال را درست پاسخ دهید.
۶. آزمون عملی
آخرین مرحله آزمون عملی در پیست پلیس راهور است. این مرحله یکی از حساسترین بخشهاست. داوطلب باید بتواند تمام مانورهای الزامی را بدون خطا انجام دهد. نمره قبولی بر اساس عملکرد مربی و ناظر پلیس تعیین میشود.
صدور گواهینامه موتورسواری زنان؛ از رؤیا تا اجرا
تاریخچه ممنوعیت غیررسمی
اگرچه هیچ قانون رسمی در مجلس یا قوه قضاییه درباره ممنوعیت گواهینامه موتورسواری برای زنان وجود ندارد، اما طی دهههای گذشته، به دلیل برخی بخشنامههای داخلی نیروی انتظامی، صدور عملی این گواهینامه برای زنان انجام نمیشد.
موضع رسمی پلیس راهور
در جدیدترین موضعگیری، سخنگوی پلیس راهور در مصاحبهای با ایسنا اعلام کرد:
«صدور گواهینامه موتورسواری برای بانوان منوط به تصویب آییننامه اجرایی از سوی وزارت کشور است. در حال حاضر، طرح پیشنهادی در دست بررسی است.»
به این ترتیب، محدودیت قانونی مطلق وجود ندارد، اما هنوز زیرساخت نامنویسی و آزمون بانوان در همه شهرها فراهم نشده است.
آزمون آزمایشی صدور گواهینامه زنان در کیش
جزیره کیش به عنوان منطقه آزاد، نخستین نقطه ایران بود که بهصورت رسمی زنان را برای آزمون موتورسواری ثبتنام کرد. در این طرح، بانوان پس از گذراندن دورههای آموزشی ویژه، توانستند گواهینامه موتور خود را دریافت و در مسیرهای مشخص تردد کنند.
موفقیت این طرح سبب شد پیشنهاد تعمیم آن به سایر مناطق آزاد و سپس شهرهای بزرگ مطرح شود. تا پایان سال ۱۴۰۴ انتظار میرود این روند در برخی کلانشهرها نیز آغاز شود.
چالشهای فرهنگی و زیرساختی در مسیر اجرای گواهینامه زنان
صدور گواهینامه موتور برای بانوان تنها موضوعی فنی نیست؛ ابعاد فرهنگی و اجتماعی گستردهای دارد:
- نبود زیرساخت آموزشی: بسیاری از آموزشگاهها فاقد پیست و مربی زن هستند.
- نگرش اجتماعی سنتی: در برخی شهرها، هنوز موتورسواری زنان با مقاومت فرهنگی روبهروست.
- مشکلات بیمه و ایمنی: بیمهگران هنوز دستورالعمل جداگانهای برای بیمه بانوان موتورسواری تدوین نکردهاند.
- محدودیت نوع موتورسیکلت: زنان میتوانند از موتورهای سبکتر (اسکوتر، موتور برقی) استفاده کنند که نیازمند آییننامه جدید است.
با این حال، در سال ۱۴۰۵ احتمال دارد نسخه نهایی آییننامه صدور گواهینامه بانوان منتشر و به سراسر کشور ابلاغ شود.
مزایای داشتن گواهینامه موتورسواری
- رانندگی قانونی: در صورت بروز حادثه، داشتن گواهینامه باعث برخورد قانونی منصفانه خواهد شد.
- آرامش و اعتماد به نفس: رانندگان دارای گواهینامه در ترافیک شهری تسلط بیشتری دارند.
- پوشش بیمهای معتبر: شرکت بیمه فقط در صورت ارائه گواهینامه معتبر، خسارت پرداخت میکند.
- افزایش فرصت شغلی: برای پیک موتوریها، رانندگان امدادی، یا زنان کارآفرینی که از موتورسیکلتهای برقی استفاده میکنند.
جریمهها و عواقب رانندگی بدون گواهینامه
طبق ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی، رانندگی بدون گواهینامه علاوه بر جریمه نقدی تا حدود ۲ میلیون تومان، میتواند شامل توقیف موتورسیکلت، بازداشت موقت و محرومیت از دریافت گواهینامه تا ۶ ماه شود.
در صورت بروز تصادف منجر به جرح یا فوت، مجازات بهمراتب سنگینتر خواهد بود.
بهترین سن برای گرفتن گواهینامه موتورسواری
اگرچه حداقل سن قانونی ۱۸ سال است، کارشناسان ایمنی پیشنهاد میکنند سن مناسب برای شروع آموزش بین ۱۹ تا ۲۵ سالگی است؛ زیرا واکنشهای بدنی سریعتر و قدرت تمرکز بالاتر است. برای بانوان نیز آموزش از سن ۲۰ سالگی به بعد به لحاظ فیزیکی و روانی مناسبتر ارزیابی میشود.
تفاوت بین موتور بنزینی و برقی در صدور گواهینامه
در حال حاضر، قانون تفاوتی میان موتورسیکلت برقی و بنزینی قائل نشده است. اما پلیس راهور در حال تدوین طرحی برای صدور گواهینامه مخصوص موتورهای برقی سبک (زیر ۵۰ سیسی) است که احتمالاً برای زنان نیز مسیر آسانتری فراهم خواهد کرد.
نکتههای کلیدی برای قبولی در آزمون عملی موتورسواری
- کلاه ایمنی استاندارد ببرید (الزامی).
- از لباس ضخیم و کفش ساقدار استفاده کنید.
- سرعت شروع و ایست را کنترلشده انجام دهید.
- در مسیر مارپیچ نگهداری گاز را ثابت نگه دارید.
- حتماً در صورت خطا، از ممتحن اجازه تکرار بگیرید؛ نترسید.
موتورسواری زنان در کشورهای منطقه
در کشورهای همسایه مانند ترکیه، امارات و عمان، زنان سالهاست که مجوز رسمی موتورسواری دارند و حتی پلیس و پست موتوری زن فعالیت میکند.
آینده گواهینامه موتورسواری در ایران
تحلیلگران حوزه ایمنی معتقدند که با رشد سریع موتورهای برقی، پیکهای اینترنتی و حملونقل شهری کوچک، صدور گواهینامه موتورسواری برای زنان و مردان به یک ضرورت ملی تبدیل خواهد شد.
برنامه پنجساله فراجا تا سال ۱۴۰۷ بر دیجیتالی شدن کامل روند آموزش، آزمون و صدور گواهینامه تأکید دارد. بهزودی اپلیکیشن ثبتنام و آموزش مجازی موتورسواری نیز رونمایی میشود.
قانون موتورسواری زنان به کجا رسید؟
دریافت گواهینامه موتورسواری دیگر کار سختی نیست، بلکه نیازمند نظم، آگاهی و پیگیری است. با افزایش جایگاه موتورسیکلت در زندگی شهری و تغییر نگرش جامعه نسبت به حضور زنان در فضاهای عمومی، انتظار میرود موانع صدور گواهینامه بانوان نیز بهزودی برطرف شود.
قانون بهصراحت مانع نیست؛ مسیر فرهنگی و اجرایی باید باز شود.
زهرا بهروز آذر در حاشیه جلسه هیئت دولت در جمع خبرنگاران در پاسخ به سوالی درباره سرانجام اعطای گواهینامه موتورسیکلت به بانوان اظهار کرد: مراحل نهایی صدور گواهینامه موتور سیکلت برای زنان در حال انجام است و به زودی فرایند اجرا آغاز خواهد شد.
وی افزود: جزئیات آن نیز در زمان مقرر اطلاع رسانی میشود.
نظر شما