به گزارش خبرگزاری ایمنا، ویترین فروشگاههای بزرگ و کوچک این روزها پر از یخچالهای براق، ماشینهای لباسشویی کممصرف، تلویزیونهای بزرگ و لوازم خانگی ریز و درشت است که مصرفکنندگان برای خرید آنها تردید دارند، زیرا زنجیرهای از فشارهای اقتصادی از تولید تا مصرف لوازم خانگی را در بر گرفته است.
بازار لوازم خانگی یکی از بخشهایی است که آثار رکود اقتصادی را بهطور ملموس تجربه میکند، این رکود نهتنها یک مشکل مقطعی فروش، بلکه بازتاب چالشهای بنیادی در تقاضای مصرفکننده، ساختار تولید و سیاستهای اقتصادی کلان است.
از دیدگاه فعالان این صنعت، تقاضا در بازار لوازم خانگی کاهش قابلتوجهی داشته است؛ فروش یخچال، ماشین لباسشویی و کالاهای اصلی بهدلیل افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید خانوارها بین ۴۰ تا ۶۰ درصد افت کرده و بسیاری از خریداران خریدهای بزرگ را به تعویق میاندازند یا به بازار کالای دستدوم روی میآورند.
گره رکود در زنجیره تولید تا مصرف
افت قدرت خرید خانوار مهمترین ضلع این رکود است. با رشد نرخ تورم در ماههای اخیر، قیمت محصولات به رقمهایی رسیده که لوازم خانگی دیگر هر چند سال یکبار قابل تعویض نیست و خانوادهها تا خرابی کامل، حاضر به جایگزینی آنها نیستند. از سوی دیگر افزایش هزینههای روزمره، از مسکن گرفته تا خوراک، جایی برای خریدهای بزرگ باقی نگذاشته است.
در سمت تولید و عرضه داستان پیچیدهتر میشود. تولیدکنندگان داخلی با وجود رشد دانش فنی و تنوع محصولات، با چالشهایی همچون نوسان قیمت مواد اولیه، دشواری تأمین قطعات و محدودیتهای مالی روبهرو هستند که نتیجه این وضعیت، افزایش قیمت تمامشده و کاهش انعطاف در قیمتگذاری است که فاصله میان تولیدکننده و مصرفکننده را بیشتر میکند.
در بازار توزیع نیز فروشندگان از کاهش گردش مالی و از مغازههایی سخن میگویند که بیشتر محل نمایش تا خرید و فروش شدهاند. طرحهای فروش اقساطی و تخفیفهای مقطعی، مُسکنهایی هستند که تاثیر چندانی در ایجاد رونق بازار و افزایش قدرت خرید ندارند.
برخی تحلیلگران معتقدند که افزایش صادرات و تلاش برای توسعه بازارهای خارجی میتواند به بهبود وضعیت کمک کند در حالی بر اساس گزارشها، صادرات صنایع لوازم خانگی نسبت به سال گذشته رشد محدودی داشته و این نشان میدهد که بخش تولید هنوز ظرفیت حرکت به سمت بازارهای منطقهای را دارد، هرچند این مسیر نیز با موانع صادره از محدودیتهای بانکی و تحریم روبهرو است.
افت ۶۰ درصدی تقاضای خرید
نسرین اوجاقی؛ دبیر کل انجمن لوازم خانگی که سال جاری را یکی از دشوارترین سالها برای صنعت لوازم خانگی میداند، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: از ابتدای سال، این صنعت با رکودی حدود ۶۰ درصدی در بخش تقاضا روبهرو بوده و در برخی گروههای کالایی، کاهش تقاضا حتی به ۷۵ درصد نیز رسیده است.
وی از کاهش ۳۵ درصدی تولید در شش ماهه نخست سال نسبت به مدت مشابه خبر میدهد و میافزاید: این شاخص در فصل پاییز به منفی ۱۵ درصد رسیده است. از جمله مهمترین دلایل این وضعیت میتوان به طولانی شدن فرایند تخصیص ارز برای واردات مواد اولیه اشاره کرد؛ بهطوری که در بعضی موارد، شرکتهای تولیدی ناچارند تا ۹ ماه در صف تخصیص ارز و واردات کالا منتظر بمانند.
وی ناترازی انرژی را سبب تحمیل هزینههای سنگین سربار به واحدهای تولیدی معرفی میکند و میگوید: در کنار همه این عوامل، وقوع جنگ دوازدهروزه نیز فضای بازار را وارد دورهای از احتیاط و رکود کرده و این شرایط موجب شده است کالاهای بادوامی همچون لوازم خانگی از سبد مصرفی خانوارها خارج شوند.
دبیر کل انجمن لوازم خانگی ایران ادامه تورم بالای ۴۰ درصد در چند سال متوالی در کنار تحریمهای گسترده را دلیل نابسامانی شرایط اقتصادی بیان میکند و یادآور میشود: گزارشهای مرکز آمار ایران، مرکز پژوهشهای مجلس و شاخص مدیران خرید (شامخ) نشان میدهد که اقتصاد کشور در شرایط مناسبی قرار ندارد، بنابراین بخش تولید نیز با چالشهای جدی روبهرو است.
پس لرزههای ارز در صنعت
وی با اشاره به انباشت کالا و کمبود نقدینگی در واحدهای تولید لوازم خانگی خاطرنشان میکند: رکود سنگین در سمت تقاضا فشار مضاعفی بر این صنعت وارد کرده است. افزایش نرخ ارز از نظر روانی بر رفتار مصرفکننده اثر میگذارد، همچنین بهصورت مستقیم هزینههای تولید را بالا میبرد. مواد اولیه داخلی و خارجی، از جمله ورقهای فولادی که از بورس کالا تهیه میشود، بهشدت از نرخ ارز تأثیر میپذیرند و این موضوع بهای تمامشده تولید را افزایش داده است.
به گفته اوجاقی در شرایط رکود بازار، بسیاری از شرکتهای تولیدی ناچارند محصولات خود را با حداقل سود و حتی در برخی موارد با زیان قیمتگذاری کنند تا بتوانند چرخه تولید را حفظ کنند؛ مسئلهای که فشار نقدینگی بر بنگاهها را دوچندان کرده است.
سکوت بازار در آستانه شب عیر
اکبر پازوکی، رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی تهران در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: با توجه به افزایش نرخ تورم و افت قدرت خرید مصرفکنندگان، رکود بازار لوازم خانگی روزبهروز افزایش پیدا خواهد کرد حتی با وجود اینکه به شب عید نزدیک می شویم، مردم دوست دارند کالای خود را عوض کنند.
وی کمک دولت برای بالارفتن قدرت خرید مصرفکنندگان را ضروری میداند و میافزاید: امروزه بیشتر مردم بهدنبال تهیه مایحتاج روزانه زندگی خود هستند از جمله کسبه که درآمد آنها بهدلیل رکود بازار بسیار پایین آمده است و در مضیقه قرار دارند، زیرا سود آنها از خرید و فروش کالا است.
رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی تهران فراهم شدن تسهیلات حمایتی برای افزایش قدرت خرید مردم را ضروری بیان میکند و میگوید: دولت باید تسهیلاتی فراهم کند تا مردم در هر زمینه از جمله لوازم خانگی، بتوانند مایحتاج خود را خریداری کنند، البته این تسهیلات باید به شکلی به دست مردم برسد که اختیار انتخاب شیوه استفاده از آن را داشته باشند، زیرا امرزه همه افراد بهدنبال رفع نیازهای ضروری خود هستند و هنگامی که وسایلی همچون یخچال و تلویزیون خراب میشود، بتوانند کالایی را با شرایط و قیمت مناسب تهیه کنند.
ضرورت مهار تورم و تبلیغات فروشگاههای بزرگ
وی با تاکید بر ضرورت مهار نرخ تورم از سوی دولت یادآور میشود: امیدواریم با تک نرخی شدن ارز دست مفسدان اقتصادی کوتاه شده و یارانه در جیب مصرفکنندگان واقعی کالاها برود که به آن نیاز دارند، مردم و اصناف ثابت کردهاند که با صبوری پای کار نظام هستند بهویژه اصناف که یکسوم جمعیت کل کشور را تشکیل میدهند.
پازوکی درباره تاثیر حذف ارز ترجیحی بر افزایش قیمت لوازم خانگی اظهار کرد: رکود در سالهای گذشته نیز وجود داشته، اما روزبهروز تشدید شده است در ابتدای سال قیمت اقلامی همچون لوازم خانگی، طلا و حتی سهام بورس و مواد غذایی تاکنون تغییرات زیادی کرده است، زیرا دشمن همواره برای ما دسیسه میکند، اما مردم پای کشورشان ماندهاند و دوست دارند در آن زندگی راحتی داشته باشند.
وی یکی از انتظارات کسبه و مردم از دولت را جلوگیری از افزایش نرخ تورم میداند و میگوید: انتظار داریم که دولت جلوی تبلیغات گسترده فروشگاههای بزرگ را بگیرد، زیرا در سالهای گذشته این کسبه بودند که نیاز جامعه را تامین میکردند.
سرمایهگذاری بانکها در توزیع
رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی تهران با تاکید بر مخالفت اصناف با قیمتگذاری دستوری ادامه میدهد: قیمت واقعی کالاها باید بر اساس عرضه و تقاضای واقعی در بازار مشخص شد، زیرا در شرایط تورمی نمیتوان با قیمتگذاری دستوری بازار را کنترل کرد با این حال از دولت و دستگاههای متولی انتظار داریم که بر عملکرد بانکها نظارت بیشتری داشته باشند و این موضوع را مورد بررسی قرار دهند که چرا اعتباری که بانک وارد فروشگاههای بزرگ میکند، به تولید تزریق نکرده و به جای توجه به تولید در بخش توزیع فعال است.
وی سرچشمه تسهیلات حمایتی را در اختیار دولت میداند و خاطرنشان میکند: شرکتهای تولید لوازم خانگی نیز برای تامین ارز و مواد اولیه زیر نظر دولت هستند، بنابراین حمایتهای دولت نقش مهمی در کاهش رکود صنعت لوازم خانگی خواهد داشت، البته تاکنون دو جلسه با رؤسای جمهور و قوه قضائیه داشتیم که مشکلات اصناف و اتحادیهها را شنیدند و قول همکاری دادند.
پازوکی نخستین خروجی این جلسات را مربوط به فاکتورهای الکترونیک ارزش افزوده اعلام میکند و میگوید: قرار بود صدور فاکتورهای الکترونیک از اول دی تا حداکثر ابتدای سال ۱۴۰۵ آغاز شود که این موضوع یک سال عقب افتاد، همچنین در نشست با رئیس قوه قضائیه، دادستان کل کشور مامور شد خواستهها و مشکلات اصناف را بشنود و دو کارگروه در نهاد ریاستجمهوری و قوه قضائیه برای پیگیری مسائل و مشکلات اصناف تشکیل شده است.
وی درباره افزایش رکود بازار پس از حذف ارز ترجیحی خاطرنشان میکند: آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد، اما واقعیت این است که مردم تنها در دو حالت لوازم خانگی خریداری میکنند، نخست خرید جهیزیه و در صورتی که لوازم مصرفی آنها قابل تعمیر شدن نباشد و این رکود سنگین با گشت و گذاری در بازار مشخص است.
فعالیت واحدهای تولیدی با ۲۵ درصد ظرفیت
درباره رکود بخش تولید نیز امید فاضلی نیا؛ دبیرکل انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی ایران نرخ ارز، کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش را از عوامل موثر بر کاهش تولید لوازم خانگی برشمرده و میگوید: محدودیتهای ناشی از تحریم نیز سبب شده تا واحدهای تولیدی این صنعت تنها با ۲۵ درصد ظرفیت تولید کار کنند.
وی از فعالیت نزدیک به ۶۵۰ برند لوازم خانگی در کشور خبر میدهد و تاکید میکند: بهجز دو قلم محدود، در سایر محصولات مازاد تولید داریم، همچنین بر اساس آمارهای رسمی، کاهش تولید لوازم خانگی در سال جاری ۲۰ درصد اعلام شده است، اما وضعیت بازار نشان میدهد که کاهشها بیش از این مقدار است.
دبیرکل انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی ایران تخصیص طولانی مدت ارز از ۱۲۰ تا ۲۴۰ روز، مشکلات در تامین مواد اولیه، افزایش هزینههای تولید و کمبود نقدینگی را از جمله چالشهای تولید لوازم خانگی بیان میکند و میافزاید: گردش مالی در صنعت لوازم خانگی باید چندین بار در سال صورت گیرد اما اکنون بیش از یک سال طول می کشد تا گردش مالی صورت بگیرد که همه این موارد در تولید لوازم خانگی تاثیرگذار است.
وی از افزایش قیمت لوازم خانگی خبر میدهد و یادآور میشود: کشف قیمت آلومینیوم، مس و ورقهای فولادی که در صنعت لوازم خانگی به کار می رود از طریق معاملات صورت گرفته در بازارهای جهانی است که بر این اساس باید یادآور شد که قیمت این اقلام در ماههای اخیر روند افزایشی داشته و یکی از دلایل افزایش قیمت در این صنعت است.
فاضلی نیا با اشاره به سیاستهای جدید ارزی دولت خاطر نشان کرد: حذف ارز دولتی از واردات یک ضرورت بود که باید پیش از این اتفاق میافتاد اما اجرای یکباره آن سبب شد تا شاهد یک افزایش قیمت در واردات مواد اولیه صورت گیرد. اکنون کشور در شرایط جراحی اقتصادی به سر می برد و باید با یک شیب ملایم و برنامهریزی شده کارها به پیش برود و در کنار آن ترمیم سبدهای درآمدی صورت بگیرد.
وی میزان ارزبری صنعت لوازم خانگی را حدود ۲۵ درصد از ارزش بازار ۷ میلیارد دلاری این صنعت عنوان کرد و گفت: بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، نیاز ارزی این صنعت سالانه حدود ۱.۵ تا ۱.۶ میلیارد دلار است. اگر تولید داخلی تضعیف شود، کشور ناچار خواهد بود سالانه ۷ میلیارد دلار برای واردات لوازم خانگی هزینه کند که در شرایط محدودیت منابع ارزی، تأمین آن با ابهام جدی روبهرو است.
وابستگی تولید به قطعات خارجی
امیر حیدری؛ دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران لوازم خانگی را از صنایع پیشران اقتصاد کشور توصیف میکند و میگوید: کیفیت این محصولات تأثیر مستقیمی بر رضایت مصرفکننده، سهم بازار و اعتماد عمومی به تولید ملی دارد و بررسیها نشان میدهد، کیفیت لوازم خانگی ارتباط مستقیمی با میزان وابستگی به قطعات وارداتی دارد.
وی با اشاره به تامین بخش قابل توجهی از قطعات حیاتی لوازم خانگی همچون کمپرسور یخچال و کولر، بردهای الکترونیکی پیشرفته، موتورهای الکتریکی کوچک و انواع حسگرها همچنان از خارج میافزاید: این موضوع پیامدهای متعددی برای تولیدکنندگان داخلی به همراه دارد زیرا هرگونه تأخیر در تأمین یا افت کیفیت قطعات وارداتی میتواند بهطور مستقیم عملکرد، دوام و کیفیت نهایی محصول را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، نوسانات ارزی و محدودیتهای تجاری موجب ناپایداری در قیمت تمامشده و در برخی موارد جایگزینی قطعات با نمونههای کمکیفیتتر میشود.
دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران ادامه اتکا به فناوریهای وارداتی را مانع توسعه سریع فناوری بومی معرفی میکند و میگوید: این شرایط، فاصله رقابتی لوازم خانگی داخلی با نشان های معتبر جهانی را افزایش میدهد، البته در سالهای اخیر بخش مهمی از قطعات و زیرمجموعههای لوازم خانگی بومیسازی شده و توانمندیهای داخلی در تولید بدنه، شیشه، پلاستیکهای مهندسی، رنگ، لولههای مسی و حتی بردهای الکترونیکی ساده رشد قابل توجهی داشته است.
وی راهکار رشد پایدار کیفیت لوازم خانگی را توسعه زنجیره تأمین داخلی بیان میکند و ادامه میدهد: سرمایهگذاری هدفمند در فناوریهای بومی، همکاری نزدیک صنعت با دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی و استقرار نظامهای ارزیابی و استانداردهای کیفی سختگیرانه میتواند ضمن کاهش وابستگی به قطعات خارجی، کیفیت محصولات داخلی را حفظ و حتی تقویت کند.
به گزارش ایمنا، در یک نگاه کلی، وضعیت کنونی بازار لوازم خانگی بخشی از رکود اقتصادی گستردهتر کشور است؛ جایی که شاخصهای فعالیت اقتصادی پایینتر از حد انتظار قرار گرفته و موجهای تورمی موجب تضعیف شدید تقاضا شدهاند. در چنین فضایی، بازار لوازم خانگی بهعنوان کالای مصرفی سرمایهای بیشازپیش در معرض تاخیر در خرید و کاهش تقاضا قرار گرفته است، کارشناسان اقتصادی تأکید دارند که خروج از این وضعیت نیازمند اصلاحات در سیاستهای اقتصادی کلان، تقویت قدرت خرید مردم و ایجاد ثبات در محیط کسبوکار است.
نظر شما