به گزارش خبرگزاری ایمنا، کتاب صحیفه سجادیه مجموعهای گرانبها از دعاها و مناجاتهای امام سجاد (ع)، چهارمین امام شیعیان است که در میان آثار اسلامی جایگاهی والا دارد. این اثر ارزشمند که به نامهایی چون «انجیل اهل بیت»، «زبور آل محمد» و «اختالقرآن» نیز شناخته میشود و پس از قرآن کریم و نهجالبلاغه، از مهمترین منابع معارف الهی به شمار میآید. در ادامه به صحیفه سجادیه، زبور آل محمد (ص)، خواهیم پرداخت و گنجینهای از عمیقترین دعاهای امام سجاد (ع) را در موضوعات مختلف ارائه خواهیم کرد.
صحیفه سجادیه چه کتابی است؟
امام زینالعابدین (ع) پساز واقعه جانسوز کربلا، هنگامی که شرایط سیاسی زمان مانع بیان آشکار حقایق بود، زبان دعا را به عنوان شیوهای ژرف و الهی برای هدایت و تربیت انسانها برگزیدند و در قالب نیایش، آموزههایی عرضه فرمودند که عمق آنها تا امروز اندیشمندان بزرگ را به شگفتی و تأمل واداشته است.
صحیفه سجادیه بهعنوان مجموعهای از راز و نیاز، دریایی بیکران از دانش و معرفت اسلامی است؛ اثری که در ضمن ارتباط معنوی با خداوند، به طرح مسائل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اعتقادی نیز میپردازد و انسان را به سوی تعالی روح و اصلاح جامعه فرامیخواند.
صحیفه سجادیه شامل چند دعا است؟
صحیفه سجادیه کامله در اصل شامل ۷۵ دعا و مناجات است که توسط امام سجاد (ع) املا و به دست دو فرزندش، محمد و زید بن علی (ع)، کتابت شده است. زید نسخهای را که نزد خود داشت برای حفظ و صیانت، به متوکل بن هارون سپرد؛ متوکّل از اصحاب امام جعفر صادق (ع) بود و نقل میکند که از این مجموعه، ۱۱ دعا از دست رفته و او ۶۴ دعا را روایت کرده است.
متوکل نسخه خود را به امام صادق (ع) ارائه کرد و با نسخه محمد باقر (ع) تطبیق داد و هیچ تفاوتی میان آنها ندید. به این ترتیب، از مجموعهی اصلی ۷۵ دعا، تنها ۶۴ دعا مکتوب شد که اکنون در صحیفه سجادیه موجود، ۵۴ دعا از آن باقی مانده است.
بنابر روایت محمد بن احمد بن مسلم مطهری، نسخه کنونی صحیفه، همان ۵۴ دعا را دربر دارد و مشخص است که ۲۱ دعا از اصل صحیفه افتاده است.
کهنترین و معتبرترین نسخه صحیفه سجادیه
از نسخههای قدیمی این کتاب صحیفه سجادیه به خط کفعمی است که افزون بر ۵۴ دعای رایج، چهار دعا بیشتر دارد.
صحیحترین نسخه کهن صحیفه سجادیه به خط ابراهیم بن علی کفعمی عاملی را بنیاد محقق طباطبایی با همکاری کتابخانه ملی ایران در سال ۱۳۹۴ هجری شمسی منتشر کرد.این نسخه نفیس که پیشتر از ایران خارج و مفقود شده بود، در شبه قاره شناسایی و به قم بازگردانده شد.
اعتبار و سندیت صحیفه سجادیه
صحیفه سجادیه از نظر اعتبار روایی، در مرتبه تواتر قرار دارد و از معتبرترین آثار دینی شیعه به شمار میآید.
آقا بزرگ تهرانی در اینباره مینویسد: «صحیفه اولی که سند آن به امام زینالعابدین (ع) منتهی میشود، از جمله متواترات و قطعیات نزد اصحاب است؛ زیرا ویژگی آن این است که تمامی راویان و علما در هر طبقه و زمان، با اجازه و سلسله سند معتبر، آن را نقل کردهاند.»
همچنین ملا محمدتقی مجلسی اظهار داشته است که نقل و روایت صحیفه سجادیه دارای یک میلیون سند است؛ نشانهای روشن از گستردگی و استحکام سندی این منبع گرانقدر دعا و معرفت.
در میان علمای برجسته شیعه، شیخ مفید در الارشاد، علی بن محمد خزاز قمی (شاگرد شیخ صدوق)، احمد بن عیاشی و ابوالمفضل شیبانی نیز این اثر را نقل کردهاند.
جایگاه صحیفه سجادیه در نگاه اندیشمندان اهل سنت
صحیفه سجادیه نهتنها در میان علمای شیعه جایگاه رفیعی دارد، بلکه بسیاری از دانشمندان اهل سنت نیز به عظمت ادبی، معنوی و الهی آن اذعان کردهاند.
افزون بر عالمان شیعه، شماری از دانشمندان اهل سنت نیز صحیفه را مورد توجه قرار دادهاند. از جمله ابن جوزی در خصائص الائمه و سلیمان بن ابراهیم قندوزی در ینابیع الموده نام آن را آورده و بخشهایی از دعاهای امام سجاد (ع) را در آثار خود نقل کردهاند. ابن جوزی در خصائص الائمه امام سجاد (ع) را آموزگار شیوه سخن گفتن با خدا میداند و مینویسد: «اگر آن حضرت نبود، مسلمانان نمیدانستند چگونه در استغفار، درخواست باران رحمت یا پناه بردن از دشمن، با خدای متعال سخن بگویند.»
ابوالمعالی محمد بن ابراهیم کلباسی در اثر خویش با عنوان رسالة فی السند الصحیفة السجادیة، به بررسی و توضیح کوتاهی درباره سلسله سند صحیفه سجادیه پرداخته است که مستند بودن این کتاب را بیش از پیش روشن میسازد.
ابن شهر آشوب در مناقب آل ابیطالب نقل میکند: زمانی در بصره، گفتوگویی درباره فصاحت و بلاغت صحیفه کامله درگرفت. یکی از سخنوران برجسته بصره مدعی شد که میتواند همانند آن سخن بگوید. اما وقتی قلم به دست گرفت، مدتی سر به زیر افکند و هیچ نتوانست بگوید و در همان حالِ سرافکندگی از دنیا رفت.
در سال ۱۳۵۳ ق، آیتالله مرعشی نجفی نسخهای از صحیفه سجادیه را برای شیخ طنطاوی، مفسر و مفتی اسکندریه و نویسنده تفسیر طنطاوی، به قاهره ارسال کرد. طنطاوی پس از مطالعه، در ستایشی عمیق نوشت: «این گفتاری است برتر از کلام مخلوق و پایینتر از کلام خالق.» او افزود: «مایه تأسف ماست که تا کنون از این گنجینه جاویدان که از مواریث نبوت است، بیخبر بودیم؛ هرچه در آن مینگرم، آن را از گفتار بشر بالاتر و از کلام خدا فروتر مییابم.»
زکی مبارک، اندیشمند و ادیب مصری، در کتاب التصوف الاسلامی و الأدب و الأخلاق، صحیفه سجادیه را از جنبههای معنوی با انجیل مقایسه کرده است؛ با این تفاوت که انجیل دل را به سوی عیسی مسیح (ع) میکشاند، اما صحیفه سجادیه دل انسان را مستقیماً به آستان الهی سوق میدهد.
دانلود صحیفه سجادیه کامل
اهمیت جهانی صحیفه سجادیه
برای نخستینبار صحیفه سجادیه توسط ویلیام چیتیک به زبان انگلیسی ترجمه شد و بعدها نسخههایی به زبانهای فرانسوی، ترکی، اردو، اسپانیایی، بوسنیایی، آلبانیایی، تامیلی و دیگر زبانها منتشر شد.
شرح و محتوای صحیفه سجادیه
هر دعای صحیفه سجادیه با حمد و ثنای الهی آغاز و سپس درود و صلوات بر خاندان پیامبر (ص) فرستاده میشود، بهگونهای که تقریباً هیچ دعایی در آن بدون اشاره به صلوات نیست. امام سجاد (ع) در پایان هر دعا، با فروتنی خاص، حاجات خویش را از خداوند مسئلت میکند.
آقا بزرگ تهرانی در کتاب الذریعه حدود پنجاه شرح برای این اثر معرفی کرده است که از میان آنها، «ریاض السالکین» اثر سید علیخان شیرازی از همه مشهورتر به شمار میرود.
دعای صحیفه سجادیه با ترجمه
متن دعاهای صحیفه سجادیه و ترجمه آن در کتاب های زیر به ترتیب آورده شده است تا مؤمنان در هر زمان بتوانند با یاد خداوند دل خود را روشن سازند و در سختیها و نیازها، با زبان دعا از او یاری و آرامش بجویند.
دعا در توحید و ستایش خداوند
دعای ۱) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا ابْتَدَأَ بِالدّعَاءِ بَدَأَ بِالتّحْمِیدِ لِلّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ الثّنَاءِ عَلَیْهِ:
دعا در صلوات و درود بر رسول خدا و بیان اوصاف آن حضرت
دعای ۲) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ بَعْدَ هَذَا التّحْمِیدِ فِی الصّلَاةِ عَلَی رَسُولِ اللّهِ صَلّی اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ:
دعا برای فرشتگان و حاملان عرش
دعای ۳) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الصّلَاةِ عَلَی حَمَلَةِ الْعَرْشِ وَ کُلّ مَلَکٍ مُقَرّبٍ:
دعا در درود بر پیروان و تصدیق کنندگان پیامبران
دعای ۴) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الصّلَاةِ عَلَی أَتْبَاعِ الرّسُلِ وَ مُصَدّقِیهِمْ:
دعا برای خود و دوستان و نزدیکان
دعای ۵) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ لِنَفْسِهِ و لِأَهْلِ وَلَایَتِهِ:
دعا برای صبح و شب
دعای ۶) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ عِنْدَ الصّبَاحِ وَ الْمَسَاءِ:
دعا برای پیشامدهای سخت و اندوهناک
دعای ۷) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا عَرَضَتْ لَهُ مُهِمّةٌ أَوْ نَزَلَتْ بِهِ، مُلِمّةٌ وَ عِنْدَ الْکَرْبِ:
دعا برای پناه بردن به خدا از سختیها
دعای ۸) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الِاسْتِعَاذَةِ مِنَ الْمَکَارِهِ وَ سَیّئِ الْأَخْلَاقِ وَ مَذَامّ الْأَفْعَالِ:
دعا برای طلب بخشش و آمرزش از خدا
دعای ۹) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الِاشْتِیَاقِ إِلَی طَلَبِ الْمَغْفِرَةِ مِنَ اللّهِ جَلّ جَلَالُهُ:
دعای پناه بردن به خداوند
دعای ۱۰) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی اللّجَإِ إِلَی اللّهِ تَعَالَی:
دعا برای عاقبت به خیری
دعای ۱۱) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ بِخَوَاتِمِ الْخَیْرِ:
دعا برای اعتراف به گناه و درخواست توبه
دعای ۱۲) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الِاعْتِرَافِ وَ طَلَبِ التّوْبَةِ إِلَی اللّهِ تَعَالَی:
دعا برای طلب حوائج از خداوند
دعای ۱۳) وَ کَانَ مِن: دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی طَلَبِ الْحَوَائِجِ إِلَی اللّهِ تَعَالَی:
دعا برای دفع ستم از ستمدیده و مظلوم
دعای ۱۴) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا اعْتُدِیَ عَلَیْهِ أَوْ رَأَی مِنَ الظّالِمِینَ مَا لَا یُحِبّ:
دعا برای بیماری و اندوه و بلا و مریضی
دعای ۱۵) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا مَرِضَ أَوْ نَزَلَ بِهِ کَرْبٌ أَوْ بَلِیّةٌ:
دعا برای طلب عفو و بخشش از گناهان و عیوب
دعای ۱۶) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا اسْتَقَالَ مِنْ ذُنُوبِهِ، أَوْ تَضَرّعَ فِی طَلَبِ الْعَفْوِ عَنْ عُیُوبِهِ:
دعای پناه بردن به خداوند از شر شیطان
دعای ۱۷) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا ذُکِرَ الشّیْطَانُ فَاسْتَعَاذَ مِنْهُ وَ مِنْ عَدَاوَتِهِ وَ کَیْدِهِ:
دعا برای دفع بلا و طلب عافیت
دعای ۱۸) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا دُفِعَ عَنْهُ مَا یَحْذَرُ، أَوْ عُجّلَ لَهُ مَطْلَبُهُ:
دعا برای درخواست باریدن باران
دعای ۱۹) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ، عَلَیْهِ السّلَامُ عِنْدَ الِاسْتِسْقَاءِ بَعْدَ الْجَدْبِ:
دعا در مکارم اخلاق و اعمال پسندیده
دعای ۲۰) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی مَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ وَ مَرْضِیّ الْأَفْعَالِ:
دعای برای زمان هجوم غم و اندوه و نگرانی از گناه
دعای ۲۱) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا حَزَنَهُ أَمْرٌ وَ أَهَمّتْهُ الْخَطَایَا:
دعا برای سختی و دشواری امور
دعای ۲۲) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ عِنْدَ الشّدّةِ وَ الْجَهْدِ وَ تَعَسّرِ الْأُمُورِ:
دعا برای عافیت و شکر بر آن
دعای ۲۳) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا سَأَلَ اللّهَ الْعَافِیَةَ وَ شُکْرَهَا:
دعا برای پدر و مادر
دعای ۲۴) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ لِأَبَوَیْهِ عَلَیْهِمَا السّلَامُ:
دعای پدر و مادر درباره فرزندان
دعای ۲۵) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ لِوُلْدِهِ عَلَیْهِمُ السّلَامُ:
دعا برای همسایه ها و دوستان
دعای ۲۶) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ لِجِیرَانِهِ وَ أَوْلِیَائِهِ إِذَا ذَکَرَهُمْ:
دعا برای مرزداران
دعای ۲۷) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ لِأَهْلِ الثّغُورِ:
دعا برای پناه بردن به خداوند
دعای ۲۸) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ مُتَفَزّعاً إِلَی اللّهِ عَزّ وَ جَلّ:
دعا به وقت تنگی رزق و روزی
دعای ۲۹) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا قُتّرَ عَلَیْهِ الرّزْقُ:
دعا برای پرداخت قرض و دین و وام
دعای ۳۰) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الْمَعُونَةِ عَلَی قَضَاءِ الدّیْنِ:
دعا در توبه و بازگشت
دعای ۳۱) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی ذِکْرِ التّوْبَةِ وَ طَلَبِهَا:
دعای پس از نماز شب
دعای ۳۲) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ بَعْدَ الْفَرَاغِ مِنْ صَلَاةِ اللّیْلِ لِنَفْسِهِ فِی الِاعْتِرَافِ بِالذّنْبِ:
دعای استخاره و درخواست خیر و نیکی
دعای ۳۳) وَ کَانَ، مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الِاسْتِخَارَةِ:
دعا برای رسوایی در گناه
دعای ۳۴) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا ابْتُلِیَ أَوْ رَأَی مُبْتَلًی بِفَضِیحَةٍ بِذَنْبٍ:
دعا در رضا و خشنودی به دادههای الهی
دعای ۳۵) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الرّضَا إِذَا نَظَرَ إِلَی أَصْحَابِ الدّنْیَا:
دعا هنگام نظر به ابر و برق و شنیدن بانگ رعد
دعای ۳۶) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا نَظَرَ إِلَی السّحَابِ وَ الْبَرْقِ وَ سَمِعَ صَوْتَ الرّعْدِ:
دعا در اعتراف به ناتوانی از شکر
دعای ۳۷) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا اعْتَرَفَ بِالتّقْصِیرِ عَنْ تَأْدِیَةِ الشّکْرِ:
دعا برای پوزش از کوتاهی در حقوق بندگان و طلب آزادی از آتش
دعای ۳۸) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الِاعْتِذَارِ مِنْ تَبِعَاتِ الْعِبَادِ وَ مِنَ التّقْصِیرِ فِی حُقُوقِهِمْ وَ فِی فَکَاک:
دعا در طلب عفو و بخشش
دعای ۳۹) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی طَلَبِ الْعَفْوِ وَ الرّحْمَةِ:
دعا به وقت یاد مرگ
دعای ۴۰) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا نُعِیَ إِلَیْهِ مَیّتٌ، أَوْ ذَکَرَ الْمَوْتَ:
دعا برای درخواست پردهپوشی و حفظ شدن از حادثهها
دعای ۴۱) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی طَلَبِ السّتْرِ وَ الْوِقَایَةِ:
دعا به وقت ختم قرآن
دعای ۴۲) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ عِنْدَ خَتْمِ الْقُرْآنِ:
دعا هنگام نگاه کردن به هلال
دعای ۴۳) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا نَظَرَ إِلَی الْهِلَالِ:
دعا به وقت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان
دعای ۴۴) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ إِذَا دَخَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ:
دعا به هنگام وداع با ماه مبارک رمضان
دعای ۴۵) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی وَدَاعِ شَهْرِ رَمَضَانَ:
دعای بعد از بازگشت از نماز عید فطر و جمعه
دعای ۴۶) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی یَوْمِ الْفِطْر:
دعای عرفه امام سجاد
دعای ۴۷) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی یَوْمِ عَرَفَةَ:
دعا برای روز عید قربان و جمعه
دعای ۴۸) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ یَوْمَ الْأَضْحَی وَ یَوْمَ الْجُمُعَةِ:
دعا برای دفع شرّ دشمنان و ردّ فشار آنها
دعای ۴۹) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی دِفَاعِ کَیْدِ الْأَعْدَاءِ، وَ رَدّ بَأْسِهِمْ:
دعا در مقام ترس از خدا
دعای ۵۰) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الرّهْبَةِ:
دعا برای تضرّع و زاری به درگاه خداوند
دعای ۵۱) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی التّضَرّعِ وَ الِاسْتِکَانَةِ:
دعا برای اصرار در درخواست از خداوند
دعای ۵۲) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی الْإِلْحَاحِ عَلَی اللّهِ تَعَالَی:
دعا در اظهار ذلّت به پیشگاه خداوند
دعای ۵۳) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ فِی التَّذَلُّلِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ:
درخواست از خدا برای دور کردن غم و اندوه
دعای ۵۴) وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السّلَامُ فِی اسْتِکْشَافِ الْهُمُومِ:
معروف ترین دعای صحیفه سجادیه
دعای پنجاه و یکم صحیفه سجادیه اغلب به عنوان یکی از عمیقترین و جامعترین مناجاتهای این مجموعه شناخته میشود. این دعا، بافت کاملی از رابطه بنده با خالق را به تصویر میکشد و شامل حمد و ستایش پروردگار، پناهجویی به او در برابر خطرها، مطرح کردن نیازها، طلب عفو و بخشش، شکرگزاری و اعتراف به ناتوانی است.
به نقل از حسن ممدوحی کرمانشاهی، کلمات منقول از ائمه معصومین در این دعا، بهترین نمونههای مناجات با پروردگار هستند. دلیل این امر آن است که ایشان، با آگاهی کامل از ضعفهای ذاتی انسان در مقایسه با بینهایت بینیازی خداوند، تمام احتیاجات بشری را به بهترین شکل بیان کرده و با زیباترین تعابیر، طلب رحمت بیکران الهی میکند.
بهترین دعای صحیفه سجادیه برای حاجت
دعای سیزدهم صحیفه سجادیه با هدف درخواست حاجات و رفع نیازها به شرح زیر در این کتاب ارزشمند آمده است:
«وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ فِی طَلَبِ الْحَوَائِجِ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی»
دعای امام سجاد در پیشگاه خدای تعالی برای درخواست حوائج
﴿۱﴾ اللَّهُمَّ یَا مُنْتَهَی مَطْلَبِ الْحَاجَاتِ
(۱) خدایا! ای نهایت درخواست و تقاضای نیازها.
﴿۲﴾ وَ یَا مَنْ عِنْدَهُ نَیْلُ الطَّلِبَاتِ
(۲) خدایا! ای نهایت درخواست و تقاضای نیازها.
﴿۳﴾ وَ یَا مَنْ لَا یَبِیعُ نِعَمَهُ بِالْأَثْمَانِ
(۳) و ای آنکه نعمتهایش را به بها و قیمت نمیفروشد.
﴿۴﴾ وَ یَا مَنْ لَا یُکَدِّرُ عَطَایَاهُ بِالِامْتِنَانِ
(۴) و ای آنکه بخششهایش را به منّت گذاشتن، تیره و ناصاف نمیکند.
﴿۵﴾ وَ یَا مَنْ یُسْتَغْنَی بِهِ وَ لَا یُسْتَغْنَی عَنْهُ
(۵) و ای آنکه به سبب او بینیاز میشوند و از او بینیاز نمیشوند.
﴿۶﴾ وَ یَا مَنْ یُرْغَبُ إِلَیْهِ وَ لَا یُرْغَبُ عَنْهُ
(۶) و ای آنکه به او رغبت میکنند و از او روی برنتابند.
﴿۷﴾ وَ یَا مَنْ لَا تُفْنِی خَزَائِنَهُ الْمَسَائِلُ
(۷) و ای آنکه درخواستها، گنجهایش را از بین نمیبرد.
﴿۸﴾ وَ یَا مَنْ لَا تُبَدِّلُ حِکْمَتَهُ الْوَسَائِلُ
(۸) و دستآویزها، حکمتش را تغییر نمیدهد.
﴿۹﴾ وَ یَا مَنْ لَا تَنْقَطِعُ عَنْهُ حَوَائِجُ الْمُحْتَاجیِنَ
(۹) و رشتۀ حوایج نیازمندان از او قطع نمیشود.
﴿۱۰﴾ وَ یَا مَنْ لَا یُعَنِّیهِ دُعَاءُ الدَّاعِینَ.
(۱۰) و دعای دعاکنندگان او را خسته و درمانده نمیکند.
﴿۱۱﴾ تَمَدَّحْتَ بِالْغَنَاءِ عَنْ خَلْقِکَ وَ أَنْتَ أَهْلُ الْغِنَی عَنْهُمْ
(۱۱) وجودت را به بینیازی از همۀ آفریدهها ستودهای و حضرتت به بینیازی از آنها شایسته است.
﴿۱۲﴾ وَ نَسَبْتَهُمْ إِلَی الْفَقْرِ وَ هُمْ أَهْلُ الْفَقْرِ إِلَیْکَ.
(۱۲) آفریدهها را به نیازمندی نسبت دادهای و آنان هم بی چون و چرا نیازمند به تو هستند.
﴿۱۳﴾ فَمَنْ حَاوَلَ سَدَّ خَلَّتِهِ مِنْ عِنْدِکَ ، وَ رَامَ صَرْفَ الْفَقْرِ عَنْ نَفْسِهِ بِکَ فَقَدْ طَلَبَ حَاجَتَهُ فِی مَظَانِّهَا ، وَ أَتَی طَلِبَتَهُ مِنْ وَجْهِهَا .
(۱۳) پس کسی که ترمیم کمبود و شکاف زندگیاش را از تو بخواهد و تغییر تهیدستی و فقرش را از تو درخواست کند، محقّقاً حاجتش را از جایگاه اصلیاش خواسته؛ و به
دنبال درخواست و خواهشش، از راه صحیح و درستش آمده.
﴿۱۴﴾ وَ مَنْ تَوَجَّهَ بِحَاجَتِهِ إِلَی أَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ أَوْ جَعَلَهُ سَبَبَ نُجْحِهَا دُونَکَ فَقَدْ تَعَرَّضَ لِلْحِرْمَانِ ، وَ اسْتَحَقَّ مِنْ عِنْدِکَ فَوْتَ الْاِحْسَانِ .
(۱۴) و کسی که برای حاجتش به یکی از آفریدههای تو رو کند یا او را به جای تو وسیلۀ رسیدن به نیازش قرار دهد؛ محقّقاً خود را در معرض محرومیت قرار داده و سزاوار از دست رفتن احسان تو گشته است.
﴿۱۵﴾ اللَّهُمَّ وَ لِی إِلَیْکَ حَاجَةٌ قَدْ قَصَّرَ عَنْهَا جُهْدِی ، وَ تَقَطَّعَتْ دُونَهَا حِیَلِی ، وَ سَوَّلَتْ لِی نَفْسِی رَفْعَهَا إِلَی مَنْ یَرْفَعُ حَوَائِجَهُ إِلَیْکَ ، وَ لَا یَسْتَغْنِی فِی طَلِبَاتِهِ عَنْکَ ، وَ هِیَ زَلَّةٌ مِنْ زَلَلِ الْخَاطِئِینَ ، وَ عَثْرَةٌ مِنْ عَثَرَاتِ الْمُذْنِبِینَ .
(۱۵) خدایا! برای من در پیشگاه حضرتت حاجتی است که دست طاقت و توانم از دستیابی به آن کوتاه است و رشته چارهام، بدون لطف تو بریده است و نَفْسم در نظرم چنین آراسته که رفع نیازم را از کسی بخواهم که رفع نیازهایش را از تو میخواهد و در حاجاتش از تو بینیاز نیست؛ این درخواست حاجت از غیر تو لغزشی است از لغزشهای خطاکاران و افتادنی است از افتادنهای گناهکاران.
﴿۱۶﴾ ثُمَّ انْتَبَهْتُ بِتَذْکِیرِکَ لِی مِنْ غَفْلَتِی ، وَ نَهَضْتُ بِتَوْفِیقِکَ مِنْ زَلَّتِی ، وَ رَجَعْتُ وَ نَکَصْتُ بِتَسْدِیدِکَ عَنْ عَثْرَتِی .
(۱۶) آنگاه به یادآوری تو، از خواب غفلت بیدار شدم؛ و به توفیق تو از عرصهگاه لغزشم برخاستم؛ و به راهنمایی تو از افتادنم به وادی خطر بازگشتم؛ و از علل درافتادن به گمراهی دست برداشتم.
﴿۱۷﴾ وَ قُلْتُ سُبْحَانَ رَبِّی کَیْفَ یَسْأَلُ مُحْتَاجٌ مُحْتَاجاً وَ أَنَّی یَرْغَبُ مُعْدِمٍ اِلَی مُعْدِمٍ
(۱۷) و گفتم: منزّه و پاک است پروردگارم، چگونه نیازمندی از نیازمند دیگر درخواست کند و از کجا تهیدستی به تهیدستی دیگر میل و رغبت نشان دهد؟!
﴿۱۸﴾ فَقَصَدْتُکَ ، یَا إِلَهِی ، بِالرَّغْبَةِ ، وَ أَوْفَدْتُ عَلَیْکَ رَجَائِی بِالثِّقَةِ بِکَ .
(۱۸) روی این حساب-ای خدای من- با اشتیاق و شوق آهنگ تو کردم؛ و از باب اطمینان به تو، امیدم را به سوی حضرتت آوردم.
﴿۱۹﴾ وَ عَلِمْتُ أَنَّ کَثِیرَ مَا أَسْأَلُکَ یَسِیرٌ فِی وُجْدِکَ ، وَ أَنَّ خَطِیرَ مَا أَسْتَوْهِبُکَ حَقِیرٌ فِی وُسْعِکَ ، وَ أَنَّ کَرَمَکَ لَا یَضِیقُ عَنْ سُؤَالِ أَحَدٍ ، وَ أَنَّ یَدَکَ بِالْعَطَایَا أَعْلَی مِنْ کُلِّ یَدٍ .
(۱۹) و دانستم آنچه را از تو میخواهم، هر چند زیاد باشد، در کنار داراییات اندک است؛ و چیزهای باارزشی که بخشش آن را از تو درخواست میکنم، در جنب تواناییات
کوچک و بیمقدار است؛ و دایرۀ کرم و بزرگواریات با تقاضای هیچکس تنگ نمیشود؛ و دست بخشندگیات از هر دستی برتر است.
﴿۲۰﴾ اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ احْمِلْنِی بِکَرَمِکَ عَلَی التَّفَضُّلِ ، وَ لَا تَحْمِلْنِی بِعَدْلِکَ عَلَی الِاسْتِحْقَاقِ ، فَمَا أَنَا بِأَوَّلِ رَاغِبٍ رَغِبَ إِلَیْکَ فَأَعْطَیْتَهُ وَ هُوَ یَسْتَحِقُّ الْمَنْعَ ، وَ لَا
بِأَوَّلِ سَائِلٍ سَأَلَکَ فَأَفْضَلْتَ عَلَیْهِ وَ هُوَ یَسْتَوْجِبُ الْحِرْمَانَ.
(۲۰) خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست و مرا به کرم و بزرگواریات بر دست یافتن به احسانت یاری ده و از باب عدالتت بر کیفری که سزاوار آنم دچار مکن؛ من اوّلین رغبت
کنندهای نیستم که به حضرتت رو آورده، پس به او عطا کردهای و حال آنکه سزاوار ممنوع شدن از عطایت بوده؛ و اولین خواهندهای نیستم که از تو درخواست حاجت کرده و تو بر او احسان کردهای در حالی که مستحق محرومیت از احسان تو بوده است.
﴿۲۱﴾ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ کُنْ لِدُعَائِی مُجِیباً ، وَ مِنْ نِدَائِی قَرِیباً ، وَ لِتَضَرُّعِی رَاحِماً ، وَ لِصَوْتِی سَامِعاً .
(۲۱) خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست و مستجاب کنندۀ دعایم باش و به ندایم توجه کن و به زاریم رحمت آر و صدایم را شنوا باش،
﴿۲۲﴾ وَ لَا تَقْطَعْ رَجَائِی عَنْکَ ، وَ لَا تَبُتَّ سَبَبِی مِنْکَ ، وَ لَا تُوَجِّهْنِی فِی حَاجَتِی هَذِهِ وَ غَیْرِهَا إِلَی سِوَاکَ
(۲۲) و امیدم را از حضرتت قطع مکن و دستآویز مرا از خود جدا مساز و در این حاجتم و دیگر حوایجم، مرا به سوی غیر خودت روانه مکن.
﴿۲۳﴾ وَ تَوَلَّنِی بِنُجْحِ طَلِبَتِی وَ قَضَاءِ حَاجَتِی وَ نَیْلِ سُؤْلِی قَبْلَ زَوَالِی عَنْ مَوْقِفِی هَذَا بِتَیْسِیرِکَ لِیَ الْعَسِیرَ وَ حُسْنِ تَقْدِیرِکَ لِی فِی جَمِیعِ الْأُمُورِ
(۲۳) و با برآورده شدن تقاضایم و روا شدن حاجتم و رسیدن به مطلبم؛ پیش از برخاستن از جایم و با آسان ساختن مشکلم و با سرنوشت خوبی که در تمام امور برایم رقم میزنی، کارساز من باش.
﴿۲۴﴾ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَاةً دَائِمَةً نَامِیَةً لَا انْقِطَاعَ لِأَبَدِهَا وَ لَا مُنْتَهَی لِأَمَدِهَا ، وَ اجْعَلْ ذَلِکَ عَوْناً لِی وَ سَبَباً لِنَجَاحِ طَلِبَتِی ، اِنَّکَ وَاسِعٌ کَرِیمٌ .
(۲۴) و بر محمّد و آلش درود فرست؛ درودی همیشگی و ابدی که برای مدّتش انقطاعی و برای زمانش پایانی نباشد؛ این درود را برایم مدد و جهت برآورده شدن حاجتم، سبب قرار ده؛ همانا تو بزرگ و گسترده و کریمی.
﴿۲۵﴾ وَ مِنْ حَاجَتِی یَا رَبِّ کَذَا وَ کَذَا . (تَذْکُرُ حَاجَتَکَ ثُمَّ تَسْجُدُ وَ تَقُولُ فِی سُجُودِکَ) فَضْلُکَ آنَسَنِی ، وَ إِحْسَانُکَ دَلَّنِی ، فَأَسْأَلُکَ بِکَ وَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، صَلَوَاتُکَ وَ عَلَیْهِمْ أَن لَا تَرُدَّنُِی خَائِباً .
(۲۵) و [ای پروردگارم!] از جمله درخواستهایم چنین و چنان است: [تقاضایت را میگویی، سپس سر به سجده میگذاری و در سجده میگویی:] عطا و بخششت به من آرامش میدهد و احسانت راهنماییام میکند؛ و به حقّ خودت و به حقّ محمّد و آلش -که درودت بر آنان باد- از تو میخواهم که مرا از پیشگاهت ناامید برنگردانی.
دعای صحیفه سجادیه برای بیماری
دعای پانزدهم از صحیف سجادیه، که به (دعاؤه علیه السلام إذا مرض أو نزل به کرب) مشهور است، دربردارنده مضامین عمیق توحیدی، تسلیم در برابر قضای الهی، و طلب رحمت و عافیت است. این دعا عبارتند از:
«وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ إِذَا مَرِضَ أَوْ نَزَلَ بِهِ کَرْبٌ أَوْ بَلِیِّةٌ
دعای آن حضرت در هنگامی که بیمار میشد یا اندوه و حزن و یا بلایی بر او فرود میآمد»
﴿۱﴾ اللَّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ عَلَی مَا لَمْ أَزَلْ أَتَصَرَّفُ فِیهِ مِنْ سَلَامَةِ بَدَنِی، وَ لَکَ الْحَمْدُ عَلَی مَا أَحْدَثْتَ بِی مِنْ عِلَّةٍ فِی جَسَدِی
(۱) خدایا! تو را سپاس بر تندرستی بدنم که پیوسته از آن برخوردار بودم و تو را سپاس بر بیماری و مرضی که در جسمم پدید آوردی.
﴿۲﴾ فَمَا أَدْرِی، یَا إِلَهِی ، أَیُّ الْحَالَیْنِ أَحَقُّ بِالشُّکْرِ لَکَ ، وَ أَیُّ الْوَقْتَیْنِ أَوْلَی بِالْحَمْدِ لَکَ
(۲) ای خدای من! کدام یک از این دو حال، برای سپاسگزاری به درگاهت سزاوارتر و کدام یک از این دو وقت، برای سپاس و ثنا به پیشگاهت شایستهتر است؟
﴿۳﴾ أَ وَقْتُ الصِّحَّةِ الَّتِی هَنَّأْتَنِی فِیهَا طَیِّبَاتِ رِزْقِکَ ، وَ نَشَّطْتَنِی بِهَا لِابْتِغَاءِ مَرْضَاتِکَ وَ فَضْلِکَ ، وَ قَوَّیْتَنِی مَعَهَا عَلَی مَا وَفَّقْتَنِی لَهُ مِنْ طَاعَتِکَ
(۳) آیا زمان سلامت که روزیهای پاکیزهات را در آن برایم گوارا فرمودی و به سبب آن برای به دست آوردن خشنودی و احسانت به من نشاط دادی؛ و مرا همراه آن، بر آنچه که از اطاعتت توفیق دادی، نیرو بخشیدی؟
﴿۴﴾ أَمْ وَقْتُ الْعِلَّةِ الَّتِی مَحَّصْتَنِی بِهَا ، وَ النِّعَمِ الَّتِی أَتْحَفْتَنِی بِهَا ، تَخْفِیفاً لِمَا ثَقُلَ بِهِ عَلَیَّ ظَهْرِی مِنَ الْخَطِیئَاتِ ، وَ تَطْهِیراً لِمَا انْغَمَسْتُ فِیهِ مِنَ السَّیِّئَاتِ ، وَ تَنْبِیهاً لِتَنَاوُلِ التَّوْبَةِ ، وَ تَذْکِیراً لِمحْوِ الْحَوْبَةِ بِقَدِیمِ النِّعْمَةِ
(۴) یا هنگام بیماری که مرا به وسیله آن از ناخالصیها خالص ساختی و نعمتهایی که به من هدیه دادی، برای سبک کردن گناهانی که پشتم را گران و سنگین کرده و پاک کردن زشتیهایی که در آن فرو رفتهام و آگاهی دادن برای اینکه توبه را فراگیرم و به یادآوردن نعمتهای قدیم، برای محو کردن گناهان بزرگ از پروندهام؟
﴿۵﴾ وَ فِی خِلَالِ ذَلِکَ مَا کَتَبَ لِیَ الْکَاتِبَانِ مِنْ زَکِیِّ الْأَعْمَالِ ، مَا لَا قَلْبٌ فَکَّرَ فِیهِ ، وَ لَا لِسَانٌ نَطَقَ بِهِ ، وَ لَا جَارِحَةٌ تَکَلَّفَتْهُ ، بَلْ إِفْضَالًا مِنْکَ عَلَیَّ ، وَ إِحْسَاناً مِنْ صَنِیعِکَ إِلَیَّ .
(۵) و در اثنای آن بیماری، از جمله تحفههایی که به من عنایت کردی این است که فرشتگان نویسنده بر عهده من اعمال پاکیزهای نوشتند؛ اعمالی که نه دلی در آن فکر کرده و نه زبانی به آن گویا شده و نه عضوی در انجامش رنج برده؛ بلکه بخششی از جانب تو بر من و احسانی از ساختۀ تو به سوی من بود.
﴿۶﴾ اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ حَبِّبْ إِلَیَّ مَا رَضِیتَ لِی ، وَ یَسِّرْ لِی مَا أَحْلَلْتَ بِی ، وَ طَهِّرْنِی مِنْ دَنَسِ مَا أَسْلَفْتُ ، وَ امْحُ عَنِّی شَرَّ مَا قَدَّمْتُ ، وَ أَوْجِدْنِی حَلَاوَةَ الْعَافِیَةِ ، وَ أَذِقْنِی بَرْدَ السَّلَامَةِ ، وَ اجْعَلْ مَخْرَجِی عَنْ عِلَّتِی إِلَی عَفْوِکَ ، وَ مُتَحَوَّلِی عَنْ صَرْعَتِی إِلَی تَجَاوُزِکَ ، وَ خَلَاصِی مِنْ کَرْبِی إِلَی رَوْحِکَ ، و سَلَامَتِی مِنْ هَذِهِ الشِّدَّةِ إِلَی فَرَجِکَ
(۶) خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست و آنچه را برایم پسندیدهای محبوب من ساز و آنچه را بر من وارد کردهای آسان کن و از آلودگی اعمال زشتی که در گذشته انجام دادهام پاکم فرما و شرّ آنچه که پیش از این مرتکب شدهام، از صفحۀ وجودم محو کن؛ و از شیرینی عافیت کامیابم ساز و گوارایی تندرستی را به من بچشان؛ و راه بیرون رفتن از بیماریام را به سوی بخشش و عفوت و جابهجا شدنم را از بستر بیماری به جانب گذشتت و نجاتم را از اندوهم به عرصه رحمتت و تندرستیام را از این دشواری به دایره گشایشت، قرار ده.
﴿۷﴾ إِنَّکَ الْمُتَفَضِّلُ بِالْإِحْسَانِ ، الْمُتَطَوِّلُ بِالِامْتِنَانِ ، الْوَهَّابُ الْکَرِیمُ ، ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ .
(۷) همانا تو نیک رفتار به احسان و عطاکننده به نعمتی، بسیار بخشنده و بزرگواری؛ دارای جلال و اکرامی.
دعای صحیفه سجادیه برای رزق و روزی
دعای بیست و نهم از صحیفه سجادیه، با عنوان «دعای آن حضرت در تنگی روزی» (دعاؤه علیه السلام إذا قُتِّرَ علیه الرزق)، یکی از زیباترین و جامعترین ادعیه برای طلب روزی حلال و مبارک است.
«وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ إِذَا قُتِّرَ عَلَیْهِ الرِّزْقُ
دعای آن حضرت است هنگامی که رزق و روزی بر او تنگ میشد.»
﴿۱﴾ اللَّهُمَّ إِنَّکَ ابْتَلَیْتَنَا فِی أَرْزَاقِنَا بِسُوءِ الظَّنِّ، وَ فِی آجَالِنَا بِطُولِ الْأَمَلِ حَتَّی الَْتمَسْنَا أَرْزَاقَکَ مِنْ عِنْدِ الْمَرْزُوقِینَ، وَ طَمِعْنَا بِآمَالِنَا فِی أَعْمَارِ الْمُعَمَّرِینَ.
(۱) خدایا! ما را در رزق و روزیمان به یقین نداشتن و در مدّت زندگیمان به درازی آرزو آزمودی؛ تا جایی که روزیهای تو را، از روزیخوران خواستیم؛ و به آرزویمان نسبت به عمر طولانی، در عمر سالخوردگان طمع بستیم.
﴿۲﴾ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ هَبْ لَنَا یَقِیناً صَادِقاً تَکْفِینَا بِهِ مِنْ مَؤُونَةِ الطَّلَبِ ، وَ أَلْهِمْنَا ثِقَةً خَالِصَةً تُعْفِینَا بِهَا مِنْ شِدَّةِ النَّصَبِ
(۲) پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست و ما را یقینی راستین بخش که به سبب آن از مشقّت طلب روزی بینیازمان کنی و اطمینانی خالص به ما الهام کن تا به سبب آن از شدت رنج و تعب نگاهمان داری.
﴿۳﴾ وَ اجْعَلْ مَا صَرَّحْتَ بِهِ مِنْ عِدَتِکَ فِی وَحْیِکَ ، وَ أَتْبَعْتَهُ مِنْ قَسَمِکَ فِی کِتَابِکَ ، قَاطِعاً لِاهْتَِمامِنَا بِالرِّزْقِ الَّذِی تَکَفَّلْتَ بِهِ ، وَ حَسْماً لِلاِشْتِغَالِ بِمَا ضَمِنْتَ الْکِفَایَةَ لَهُ
(۳) و چنان کن که آنچه در قرآنت به روشنی و بی ابهام وعده دادهای و از پی آن وعده در کتابت سوگند یاد کردهای، ما را از دویدن دنبال آن رزقی که رساندنش را به ما عهدهدار شدهای، باز دارد؛ و مانع پریشانی خاطر ما نسبت به آنچه ضامن کفایتش شدهای، گردد.
﴿۴﴾ فَقُلْتَ وَ قَوْلُکَ الْحَقُّ الْأَصْدَقُ، وَ أَقْسَمْتَ وَ قَسَمُکَ الْأَبَرُّ الْأَوْفَی ﴿وَ فِی السَّمَاءِ رِزْقُکُمْ وَ مَا تُوعَدُونَ﴾.
(۴) پس چنین گفتهای و گفته تو حق و راستترین گفتههاست و سوگند خوردهای و سوگندت عملی شدهترین سوگندها و سوگندی کامل و اجرایی ست: «و روزیِ شما و آنچه به شما وعده داده شده، در آسمان است.»
﴿۵﴾ ثُمَّ قُلْتَ ﴿فَوَ رَبِّ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مَا أَنَّکُمْ تَنْطِقُونَ﴾.
(۵) سپس گفتی: «پس به پروردگار آسمان و زمین سوگند، موجود بودن روزی و آنچه به آن وعده داده شدهاید حق است، مانند آنکه شما سخن میگویید.»
نظر شما