حجتالاسلام مصطفی کریمی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، بهمناسبت سالگرد رحلت آیتالله محمدتقی مصباح یزدی (ره) با اشاره به تعابیر ویژه رهبر معظم انقلاب درباره این اندیشمند برجسته، به تبیین جایگاه علمی، فکری و اجتماعی علامه مصباح پرداخت و اظهار کرد: تعابیری که رهبر انقلاب درباره آیتالله مصباح بهکار بردهاند، تعابیری خاص و دقیق است که شاید سطح واقعی علمی و فکری او را آنگونه که باید برای عموم جامعه شناخته نشده باشد.
وی افزود: اگر بزرگان و علاقهمندان به آثار مرحوم علامه مصباح به کتابها و سیر علمی و مبارزات فکری وی مراجعه کنند، بهروشنی درمییابند که چرا رهبر انقلاب از وی با عنوان «متفکر و روشنفکر برجسته در مسائل دینی» یاد کردهاند. این تعبیر به این معناست که آیتالله مصباح با مسائل، برخوردی فکری و اندیشهای داشت.
بیشتر بخوانید: وقتی مصباح «سراج» شد
این استاد مؤسسه امام خمینی (ره) با اشاره به مبارزات فکری علامه مصباح در برابر مکاتب انحرافی تصریح کرد: از جمله عرصههای مهم فعالیت او، مبارزه فکری با مکتب کمونیسم بود. بسیاری از ما نخستین بار در دوران دبیرستان، کتاب «اصول دیالکتیک» ایشان را که اثری عمیق و دقیق بود، مطالعه کردیم. پس از آن، اگر به مباحث فلسفی و اعتقادی وی مراجعه کنیم، میبینیم که این آثار از استحکام بالایی برخوردار است؛ بهگونهای که او هر جا لازم بود از استدلال عقلی با نهایت دقت بهره میبرد و هر جا نیاز به استفاده از متون دینی بود، با اجتهاد کامل وارد میدان میشد.
کریمی با نقل خاطرهای از یکی از استادان برجسته حوزه گفت: یکی از دوستان نقل میکرد که خدمت آیتالله استادی، از استادان بزرگ حوزه، رسیده بود. او در روز جمعه رادیوی کوچکی کنار گوش خود گذاشته بود و پس از پایان سخنرانی فرمود که در حال گوش دادن به خطبههای نماز جمعه آیتالله مصباح بودهاند. سپس آیتالله استادی درباره او گفت: «این مرد هیچ حرف حشو و زائدی ندارد؛ هیچ سخن بیربطی در کلام او نیست و تمام گفتار او بر پایه استدلال عقلی است.»
وی ادامه داد: علت این ویژگی آن بود که آیتالله مصباح علاوهبر تسلط عمیق بر معارف دینی و برخورد اجتهادی با متون دینی، در فلسفه و منطق نیز تبحر ویژهای داشت. او آثار مهمی همچون شرح «اشارات» ابنسینا را تدریس و تألیف کرده بود، این تسلط همزمان بر معارف عقلی و منطقی از یک سو و منابع دینی از سوی دیگر، شخصیتی را شکل داده بود که بهدرستی میتوان از او بهعنوان یک متفکر و روشنبین دینی یاد کرد.
عضو هیئتعلمی مؤسسه امام خمینی (ره) افزود: مرحوم علامه مصباح میتوانست بهموقع و بهدرستی از معارف دینی دفاع کند و حق و حقیقت را با زبانی گویا و روشن، بهویژه برای جوانان اهل فکر، تبیین کند؛ همان نکتهای که در بیانات رهبر معظم انقلاب نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
کریمی در ادامه با اشاره به تعبیر رهبر انقلاب درباره اینکه «آیتالله مصباح در زمانه ما جایگزین علامه طباطبایی و شهید مطهری بهشمار میآمد»، گفت: علامه طباطبایی و پس از وی شاگرد برجستهشان شهید مطهری، از مدافعان حقیقی اسلام بودند. آنان همواره بر اساس احساس نیاز زمانه عمل میکردند؛ نه اینکه تنها در چارچوبهای مرسوم بمانند. برای مثال، در زمانی که تدریس فلسفه با مخالفتهایی روبهرو بود، علامه طباطبایی فلسفه تدریس کرد یا در دورهای که تفسیر قرآن کمتر مورد توجه قرار میگرفت، او تفسیر المیزان را نوشت تا با تفکر اخباریگری مقابله کند و نشاندهد قرآن با روش «تفسیر قرآن به قرآن» قابل فهم است.
وی ادامه داد: همین رویکرد را در مرحوم علامه مصباح نیز میبینیم. او نیز هر جا احساس نیاز میکرد، وارد میدان میشد؛ چه در حوزه فلسفه، چه در اعتقادات، چه در مسائل سیاسی و چه در دفاع از انقلاب اسلامی. در سالهایی که مبانی دینی انقلاب و اصل حکومت دینی مورد هجمه قرار گرفته بود، آیتالله مصباح یکتنه ایستاد و از انقلاب امام دفاع کرد؛ آن هم نه با هیجان و بیادبی، بلکه با منطق و استدلال عقلی.
در سالهایی که مبانی دینی انقلاب و اصل حکومت دینی مورد هجمه قرار گرفته بود، آیتالله مصباح یکتنه ایستاد و از انقلاب امام دفاع کرد، آن هم نه با هیجان و بیادبی، بلکه با منطق و استدلال عقلی
این استاد مؤسسه امام خمینی (ره) تصریح کرد: سخنرانیها و مباحث او که بعدها در قالب چندین جلد کتاب منتشر شد، امروز از منابع مهم تحقیقاتی بهشمار میرود. نکته مهم این است که برای وی مهم نبود در کجا سخن میگویند؛ چه برای نخبگان، چه برای طلاب، چه برای عموم مردم یا حتی در شهرهای کوچک و مناطق دورافتاده. او خود را وقف اسلام و انقلاب کرده بود؛ همانگونه که شهید مطهری نیز چنین بود.
کریمی با اشاره به تأسیس مؤسسه امام خمینی (ره) گفت: در زمانی که رسم بر این بود فقها درسهای پرجمعیت چندصد نفره داشته باشند، آیتالله مصباح مسیر متفاوتی را انتخاب کرد و مؤسسهای را پایهگذاری کرد که بعدها به مؤسسه امام خمینی (ره) تبدیل شد؛ مؤسسهای که امروز حدود ۱۴ رشته علوم انسانی در مقاطع عالی دارد و در هر رشته، جمع محدودی اما نخبه و عمیق تربیت میشوند. این نشاندهنده نگاه آیندهنگر وی بود.
وی افزود: مرحوم علامه مصباح بهخوبی میدانست که آینده انقلاب، تنها عرصه مبارزات سیاسی نیست، بلکه میدان مبارزات فکری و عقلانی است. از همین رو، یکی از ویژگیهای برجسته و کمتر گفتهشده او، شاگردپروری بود. وی شاگردانی تربیت کرد که بتوانند در زمان نیاز، از اسلام و انقلاب بهصورت منطقی و عقلانی دفاع کنند؛ بهگونهای که در نبود خود او نیز این مسیر ادامه پیدا کند.
این استاد حوزه با اشاره به تشکیل محافل علمی توسط آیتالله مصباح گفت: وی مجموعههایی همچون «کانون طلوع» را تشکیل داد که در آن مباحث عمیق فکری مطرح میشد و حتی رهبر معظم انقلاب نیز در بعضی از این جلسات حضور داشتند. پس از آن، شاگردان وی به مراکز علمی مختلف دعوت شدند تا به تبیین و دفاع از اصول انقلاب اسلامی و معارف دینی بپردازند؛ مسیری که به توصیه مستقیم رهبر انقلاب نیز ادامه پیدا کرد.
کریمی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) گفت: در روایتی آمده است که حواریون از حضرت عیسی (ع) پرسیدند با چه کسی مجالست کنیم؟ حضرت فرمودند: کسی که دیدنش شما را به یاد خدا بیندازد، سخنش بر علم و بینش شما بیفزاید و عملش شما را به آخرت ترغیب کند. مرحوم آیتالله مصباح مصداق روشن این روایت بود. امیدواریم راه و اندیشه ایشان توسط شاگردانشان ادامه پیدا کند و امیدواریم وی در عالم برزخ نیز برای مردم و کشور ما دعاگو باشد.
نظر شما