به گزارش خبرگزاری ایمنا، به طور معمول کودکان دبستانی خارج از وقت مدرسه، زمانی را صرف انجام تکالیف مدرسه میکنند، والدین کودکان دبستانی باید بدانند مدرسه از کودکان چه توقعاتی دارد، یک برنامه ریزی صحیح و مفید میتواند در تکالیف به کودکان دبستانی کمک کند، کودکان مقطع دبستان در توانمندی و سرعت درک مطالب جدید توانمندیهای متفاوتی دارند، اگر کودکان دبستانی مورد تشویق، حمایت یا کمک قرار بگیرد، احتمال بیشتری دارد که تمام توانایی خودشان را برای یادگیری و انجام یک فعالیت به کار ببرند.
زمان نوشتن تکالیف درسی کودکان دبستانی در منزل نباید تنش زا و همراه با اضطراب باشد، بهترین زمان نوشتن تکالیف مدرسه کودکان دبستانی، یک دغدغه بزرگ برای بسیاری از پدران و مادران است، اکثر کودکان به خصوص در سالهای اولیه دبستان در نوشتن تکالیف درسی شأن مشکل دارند، یعنی این کودکان هنوز نتوانستهاند نظم مشخصی برای این کار پیدا کنند، به همین دلیل بسیاری از مواقع با نوشتن تکلیف دچار مشکل میشوند، اگر خانواده به این موضوع بیتوجه باشید احتمال دارد فرزندشان درگیر مشکلات تحصیلی جدیتری شود.
ضرورت انجام تکالیف و حل تمرین این است که دانش آموزان دبستانی با تکرار و تمرین به حد تسلط در مباحث آموخته شده برسند، اگر این کار با زور و اجبار، بدون علاقه و یا بدون توجه و تمرکز دانش آموزان دبستانی انجام شود، نه تنها مفید نیست و والدین را به هدف آموزشی مورد نظر نمیرساند، بلکه باعث خواهد شد فرزند آنها نسبت به کل موضوع درس خواندن و انجام تکالیف و آموختن موارد جدید بی میل شود و علاقهای نشان ندهد که آثارمخرب این موضوع بسیار بدتر از ننوشتن تکلیف توسط دانش آموزان است، بنابراین خانواده باید دقت کنند که انجام تکالیف با میل و رغبت فرزندتان انجام شود و در این صورت نتیجه کار بسیار ارزشمندتر خواهد بود.
در بررسی بیشتر این مسئله و روش شکل دهی رفتاری تحصیلی، راههای تشویق دانش آموزان مقطع دبستانی به انجام تکالیف درسی شأن، گلایه دانش آموزان از حجم تکالیف درسی، مشارکت و همراهی والدین با دانش آموزان و نوع رفتار خانواده با فرزندانی که اختلال یادگیری دارند به گفت و گو با مجتبی ناجی روانشناس و مشاوره خانواده نشستیم که در ادامه میخوانید:
ایمنا: تشویق دانش آموزان مقطع دبستانی به انجام تکالیف درسی شأن توسط والدین تا چه اندازه ضروت دارد؟ توضیح دهید؟
ناجی: دانش آموزانی که در کلاس اول دبستان درس میخوانند به دلیل اینکه نخستین سالی است که به مدرسه میروند و برای انجام تکالیف درسی نیاز به حمایت و راهنمایی والدین دارند، البته منظور از حمایت و راهنمایی این نیست که خود والدین بجای دانش آموز تکلیف درسی یا ماموریت تحصیلی آنها را عهده دار شوند، بلکه باید والدین در منزل نظارت کنند که دانش آموز مقطع دبستان و هر گونه پیشرفت جزئی را که در جهت رسیدن به هدف شأن است برجسته کرده و بزرگ نمایی کنند و دانش آموز مقطع دبستان را هموار مورد تحسین قرار دهند، شیوهای که روانشناسان تربیتی توصیه میکنند تحت عنوان شکل دهی رفتاری تحصیلی است یعنی اینکه در شکل دهی انتظار نداریم که کل تکلیفی را که از دانش آموز انتظار میرود در گام اول انجام دهد بلکه هر گونه رفتاری که در جهت رسیدن به هدف است باید مد نظر قرار گیرد یعنی جزئیترین گامی که دانش آموز دبستانی میگذارد والدین او را مورد تشویق قرار دهند.
ایمنا: روش شکل دهی رفتاری تحصیلی در تشویق دانش آموزان مقطع دبستان برای انجام تکلیف درسی باید چگونه باشد؟
ناجی: دانش آموز ممکن است کتابش را مرتب کند و جزوههایش را مرتب کند و والدین در منزل همین رفتار تنظیم و مرتب کردن دانش آموز را مورد تشویق قرار دهند حتی اگر انجام تکلیف درسی اش را هنوز به انتها نرسانده است یعنی والدین نباید انتظار داشته باشند که کل هدف غایی محقق شود بعد دانش آموز را مورد تشویق قرار دهند یعنی به او بگویند کار را تمام کن تا بعد به تو پاداش و جایزه داده و تشویق میکنیم، روش شکل دهی رفتار تحصیلی یعنی هر گونه رفتار جزئی که سوء گیری و جهت گیری آن به سمت انجام تکلیف درسی دانش آموزان در این مسیر بوده و تشویق دانش آموز صورت میگیرد و بعد از آن به تدریج والدین انتظارات خود را از دانش آموزافزایش دهند، در خانوادههایی که دانش آموزان مقطع دبستان در ابتدای کار هستند با کوچکترین کار مانند اینکه قلم را دست میگیرند یااینکه میخواهند برنامهای را اختصاص بدهند برای انجام تکالیف درسی این موارد را والدین همواره مورد تشویق قرار دهند و به دانش آموزشان نگویند که هنوز تکلیفش را به انجام نرسانده است، والدین دقت کنند نمیتوانند از دانش آموز مقطع ابتدایی انتظار داشته باشند که همه انتظارهای آنها را طور کامل انجام دهند، بنابراین گام به گام تشویق دانش آموزان مقطع دبستان برای جزئیترین پیشرفتی باشد که در جهت انجام تکلیف درسی دارند و به تدریج گامها را جلوتر ببرند و والدین در این شرایط میتوانند سطح انتظارت خود را افزایش دهند.
ایمنا: انجام تکلیف درسی دانش آموزان در ساعتهای پایانی شب چه مضراتی را به دنبال دارد؟
ناجی: دانش آموز نباید برای انجام تکلیف درسی احساس جبر و اجبار را داشته باشد و باید بر اساس میل و رغبت خودش این کار را انجام دهد، بعضی اوقات خلق و خوی دانش آموز از نظر عاطفی در سطح متعادلی نیست و والدین باید تشخیص دهند که در این شرایط دانش آموز آنها آمادگی انجام تکلیف درسی را ندارد بنابراین والدین سعی کنند انجام تکلیف درسی دانش آموز را موکول کنند به زمانی که خلق و خوی کودکان خوب است و میتوانند به انجام تکلیف درسی بپردازند یعنی زمان انجام تکلیف درسی دانش آموز را موکول کنند به زمانی که او در یک حالت خلقی مطلوبتری بوده و حواس او به درس خواندن جمع تر است معمولاً در طول اوقات روز خلق و خوی کودکان متغیر است برای مثال وقتی صبحها از خواب بیدار میشوند خیزش و انرژی بیشتر نسبت به شبها دارند و بهتر میتوانند تکلیف درسی را انجام دهند اما شبها که موقع خواب دانش آموزان است و احتمال دارد برای عدهای از دانش آموزان انجام تکلیف درسی ساعتهای پایانی شب در شب به شکل عادت نادرستی در رفتار تحصیلی آنها نهادینه شود و این اتفاق بدترین عادت برای دانش آموزان است به دلیل اینکه در ساعتهای پایانی شب مغز آنها هورمون ملاتونین بسیار ترشح کرده که هورمون خواب بوده و در نتیجه انگیزش و رغبت دانش آموزان برای انجام تکالیف درسی کمترین میزان را دارد، بنابراین بهتر است که دانش آموزان در طول روز و هر چه زودتر تکلیف درسیشان را انجام دهند و به ساعتهای پایانی شب موکول ندهند یعنی انجام تکلیف درسی دانش آموزان از ساعت خواب آنها فاصله داشته باشد که آنها خسته نباشد به دلیل اینکه در هنگام شب دانش آموزان انرژی خودشان را مصرف کردند و معمولاً خسته هستند و نمیتوانند تکلیف درسی را به خوبی انجام دهند.
ایمنا: مشارکت و همراهی والدین در انجام تکالیف مدرسه دانشآموزان مقطع دبستان چه تأثیری در پیشرفت تحصیلی آنها دارد؟ توضیح دهید؟
ناجی: دانش آموزان کلاس اول، دوم و سوم دبستان معمولاً برای انجام تکالیف درسی نیاز به همراهی و مشارکت والدین دارند، همه مدارس جلسههایی را مشترک بین اولیا و مربیان مدارس دارند و باید والدین دانش آموزان با معلم مدرسه در این زمینه هماهنگ باشند به دلیل اینکه ممکن است شیوه تدریس و آموزش و مواردی که والدین با آن تحصیل کردند با مواردی که امروزه در مدراس به روزسانی شده متفاوت باشد بنابراین والدین از نظر آموزشی هر گونه کمکی که میخواهند به دانش آموزان مقطع ابتدایی انجام دهند باید با هماهنگی معلم آنها انجام شود. درگیر شدن والدین در امور تحصیلی فرزندان نقش مثبتی در پیشرفت تحصیلی، سازگاری و تعاملات اجتماعی آنها دارد، تحقیقات نشان داده است که در مقاطع تحصیلی دوره دبستان فرزندان مداخله والدین در امور تحصیلی فرزندان نقش کمککننده، هدایتگر و مشورتدهنده را برای فرزندان دارد. در مقاطع بالاتر تحصیلی دانشآموزان نقش والدین به مراتب کمرنگتر است، اما نظارت والدین وجود دارد و آنها در جریان امور تحصیلی فرزندان هستند و از مشغلهها و امتحانات فرزندان آگاهی دارند و برای خود دانشآموزان نیز پیگیری والدین از امور تحصیلی آنها حمایتکننده بوده و انگیزه تحصیلی آنها را بیشتر میکند.
ایمنا: عدهای از دانش آموزان دبستانی از حجم زیاد تکلیفهای درسی شان شاکی هستند؟ در این شرایط باید والدین چه رفتاری داشته باشند؟
ناجی: تکلیف اصلی والدین در منزل این است ک یک فضا و جو روانی آرام بخش و ایمن و توام با امنیت خاطر را برای دانش آموزان فراهم کنند و با معلم مدرسه هم در این زمینه هماهنگ باشند و والدین سعی کنند مواقعی که دانش آموزا ن در منزل در حال انجام تکلیف درسی هستند خودشان هم مشغول مطالعه شوند و کتاب یا روزنامه بخوانند تا دانش آموزان به انجام تکالیف درسی تشویق شوند و والدین در این مواقع کارهای تفریحی، خواندن پیامهای گوشی همراه و تماشای تلویزیون را انجام ندهند، برخی دانشآموزان از حجم تکلیفهای مدرسه گلایه دارند، باید والدین سعی کنند شرایط را برای انجام تکلیفهای درسی دانشآموزان مطلوب کنند و حضور والدین بهویژه مادر در انجام تکلیفهای درسی دانشآموزان مقطع دبستان نقش تشویقکننده برای فرزندان دارد، اما حضور والدین برای انجام این کار نباید استمرار داشته باشد تا از شرطی شدن دانشآموز برای انجام تکلیف درسی جلوگیری شود. تمام والدین بهویژه مادران باید این موضوع را در نظر داشته باشند که قرار است فرزند آنها برای انجام تکلیفها و مسئولیتهای خود در امور تحصیلی بهطور مستقل پرورش پیدا کند، هر چه قدر تمرین و تکرار در امور یادگیری بیشتری باشد، مطلب بهتر برای دانشآموز جا میافتد و دانشآموز با انجام تکلیفهای درسی احساس رضایتمندی میکند، باید والدین عادت مطالعه کردن را برای فرزندان تسهیل کنند، نحوه نشستن و فاصله چشم دانشآموز با دفتر و کتاب، رعایت استانداردهای لازم از جمله مواردی است که والدین باید به فرزندان خود گوشزد کنند تا نتیجه مثبت به همراه داشته باشد.
ایمنا: فاصلهگذاری اصولی برای انجام تکلیفهای درسی دانشآموزان مقطه دبستان باید چگونه باشد؟
ناجی: در مقطع دبستان تمرکز دانشآموزان بین ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است و والدین باید به فرزندان خود وقت استراحت دهند و انتظار انجام مرتب و پیوسته تمام تکلیفهای درسی را از دانشآموز نداشته باشند، فاصلهگذاری برای انجام تکلیفهای درسی دانشآموزان باید مورد توجه قرار گیرد، همچنین مهم است که رغبت فرزند برای انجام تکالیف در نظر گرفته شود و گاهی اوقات بهتر است والدین از تقویت مثبت و پاداش دادن و تشویق کلامی برای بهتر انجام دادن تکلیف درسی دانشآموز استفاده کنند. والدین نقش تربیتی و آموزشی برای فرزندان خود دارند، نقش تربیتی والدین این است که بتوانند فضای خانواده را طوری برای دانشآموزان فراهم کنند که آنها با آسودگی خاطر بتوانند تکلیفهای درسی خود را انجام دهند، مشارکت و شناخت والدین در زمینه تحصیلی فرزندان موجب میشود که استرسهای عصبی، تواناییهای جسمی، خطاها، تیکهای صوتی، حرکتی و اضطرابی دانشآموز درک و کنترل میشود و به شناخت عمیقتر والدین از مشکلات فرزندشان کمک میکند. والدین میخواهند به کیفیت آموزشی فرزندان خود در امور تحصیلی کمک کنند و در زمینه ارائه محتوای آموزشی به فرزندان باید با مربیان و معلمان مدرسه هماهنگ باشند، بهدلیل اینکه در حال حاضر احتمال دارد، روش تدریس و نحوه محاسبه تمرینها با دوره تحصیل خود والدین متفاوت باشد و ضروری است هماهنگی و مشورت در این حیطه را مد نظر داشته باشند.
ایمنا: خانوادهها با دانش آموزانی که اختلال یادگیری دارند، چگونه باید رفتار کنند تا برای انجام تکلیف درسی تشویق شوند؟
ناجی: آن دسته از دانش آموزانی که اختلال یادگیری دارند والدین باید بدانند که تشخیص اختلال یادگیری این دسته از دانش آموزان نباید توسط خانواده به هر کودکی اطلاق شده و به او این برچسب را بزنند، باید اختلال یادگیری دانش آموزان توسط متحصص روانپزشکی کودک و نوجوان و متخصص این حوزه با معاینه پزشکی و بررسی نهایی انجام گیرد و با تشخیص پزشک متخصص این حوزه تعیین میشود که دانش آموز اختلال خواندن و یا یادگیری را دارد و مشاورو روانپزشک این حوزه تشخیص نهایی را در مورد این گروه از دانش آموزان ارائه میدهد، نباید والدین خودشان برچسب اختلال یادگیری را به کودک شان بزنند، به دلیل اینکه همین برجسب زدنها به کودکان مقطع دبستانی باعث میشود که آنها از درس خواندن و انجام تکلیف درسی زده شده و از انجام این کار اجتناب کنند و رغبتی هم به مدرسه رفتن نداشته باشند، باید والدین دقت کنند از برچسب زدن اختلال یادگیری به دانش آموزان مقطع دبستان پرهیز کنند و بدانند که شاید برخی از دانش آموزان سرعت یادگیری شان با بقیه متفاوت باشد و این گروه از دانش آموزان اختلال یادگیری ندارند و حتماً باید فرایند مصاحبه بالینی و ارزیابی و تشخیص نهایی توسط روانپزشک کودک و نوجوان و مربی تربیتی برای این گروه از دانش آموزان انجام بگیرد.
