به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، مس یکی از مهم‌ترین مواد معدنی در اقتصاد مدرن به شمار می‌رود و نقش آن در توسعه زیرساخت‌های شهری، صنعتی و فناوری روزبه‌روز پررنگ‌تر می‌شود. از شبکه‌های انتقال و توزیع برق و تجهیزات صنعتی گرفته تا خودروهای برقی، سامانه‌های الکترونیکی و مراکز داده، همگی به این فلز وابستگی قابل‌توجهی دارند. با گسترش شهرنشینی، افزایش مصرف برق و توسعه فناوری‌های نوین، دسترسی پایدار به منابع مس به یکی از موضوعات مهم در سیاست‌گذاری اقتصادی و صنعتی کشورها تبدیل شده است.
بر اساس گزارش سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS)، تولید جهانی مس معدنی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳ میلیون تن برآورد می‌شود. این رتبه‌بندی بر اساس میزان مس موجود در مواد معدنی استخراج‌شده تنظیم شده است و به معنای وزن کل سنگ معدن برداشت‌شده یا میزان مس تصفیه‌شده و آماده مصرف نیست.
در این میان، شیلی با فاصله‌ای چشمگیر از سایر کشورها در صدر جدول قرار گرفته است. این کشور آمریکای جنوبی در سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۳ میلیون تن مس تولید کرده که معادل ۲۳ درصد کل تولید جهانی است. میزان تولید شیلی به‌تنهایی از مجموع تولید جمهوری دموکراتیک کنگو و چین، یعنی دومین و چهارمین تولیدکننده بزرگ جهان، بیشتر بوده است. این جایگاه نتیجه برخورداری شیلی از ذخایر معدنی گسترده، سابقه طولانی استخراج و سرمایه‌گذاری در توسعه معادن بزرگ مس است.
تاریخ صنعت مس شیلی به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد؛ زمانی که ذخایر غنی این کشور توجه شرکت‌های بزرگ معدنی آمریکایی را به خود جلب کرد. فعالیت معدن ال تنینته در سال ۱۹۰۴ آغاز شد و توسعه معدن چوکی‌کاماتا نیز از سال ۱۹۱۰ در دستور کار قرار گرفت. یکی از نقاط عطف صنعت مس این کشور در سال ۱۹۷۱ رقم خورد؛ زمانی که شیلی بزرگ‌ترین معادن مس خود را ملی کرد. پنج سال بعد، در سال ۱۹۷۶، شرکت دولتی کودلکو (Codelco) تاسیس شد و به یکی از بازیگران اصلی صنعت مس جهان تبدیل شد.
با این حال، جهش بزرگ تولید مس شیلی در دهه ۱۹۹۰ و در پی افزایش سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه معادن جدید اتفاق افتاد. افتتاح معدن اسکوندیدا در سال ۱۹۹۰ یکی از مهم‌ترین رویدادهای این دوره بود؛ معدنی که به بزرگ‌ترین معدن مس جهان تبدیل شد. بر اساس اطلاعات کمیسیون ملی بهره‌وری شیلی، تولید سالانه مس این کشور از حدود ۱.۶ میلیون تن در سال ۱۹۹۰ به ۴.۶ میلیون تن در سال ۲۰۰۰ رسید؛ به این ترتیب، میزان تولید طی یک دهه تقریبا سه برابر شد. شیلی همچنین حدود ۱۸ درصد ذخایر مس جهان را در اختیار دارد که جایگاه این کشور را در بازار بین‌المللی این فلز تثبیت می‌کند.
پس از شیلی، جمهوری دموکراتیک کنگو با تولید ۳.۲ میلیون تن مس در سال ۲۰۲۵ و سهم ۱۳.۹ درصدی از تولید جهانی، در رتبه دوم قرار گرفته است. پرو نیز با تولید ۲.۷ میلیون تن و سهم ۱۱.۷ درصدی، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده است. حضور این دو کشور در میان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان جهان نشان می‌دهد آمریکای جنوبی همچنان یکی از مهم‌ترین مناطق تامین مس در اقتصاد بین‌المللی است. مجموع تولید شیلی و پرو به حدود هشت میلیون تن می‌رسد که نزدیک به ۳۵ درصد تولید جهانی را تشکیل می‌دهد.
در رتبه چهارم، چین با تولید ۱.۸ میلیون تن و سهم ۷.۸ درصدی قرار دارد. روسیه با ۱.۳ میلیون تن و سهم ۵.۷ درصدی رتبه پنجم را به خود اختصاص داده و آمریکا با یک میلیون تن تولید و سهم ۴.۴ درصدی در جایگاه ششم قرار گرفته است. زامبیا با ۹۴۰ هزار تن و سهم ۴.۱ درصدی رتبه هفتم را دارد و پس از آن استرالیا با ۷۳۰ هزار تن و سهم ۳.۲ درصدی در رتبه هشتم قرار می‌گیرد. اندونزی و قزاقستان نیز هر کدام با تولید ۷۱۰ هزار تن و سهم ۳.۱ درصدی، رتبه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند.
آفریقا و شکل‌گیری قطب جدید تولید مس
در کنار آمریکای جنوبی، آفریقای مرکزی نیز به یکی از مهم‌ترین مناطق تولید و تامین مس در جهان تبدیل شده است. جمهوری دموکراتیک کنگو و زامبیا، دو کشور همسایه در این منطقه، در مجموع طی سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۱۴ میلیون تن مس تولید کرده‌اند؛ رقمی که بیش از ۱.۳ میلیون تن از مجموع تولید چین و آمریکا بیشتر است.
اهمیت این دو کشور به قرار گرفتن آن‌ها در کمربند مس آفریقای مرکزی بازمی‌گردد؛ منطقه‌ای غنی از ذخایر معدنی که در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجه بین‌المللی را به خود جذب کرده است. توسعه معادن، گسترش ظرفیت استخراج و حضور شرکت‌های خارجی، این منطقه را به یکی از محورهای مهم زنجیره تامین مواد معدنی در جهان تبدیل کرده است.
در این میان، شرکت‌های چینی نیز نقش قابل‌توجهی در صنعت مس آفریقا دارند و در شماری از عملیات معدنی در جمهوری دموکراتیک کنگو و زامبیا، سهم مالکیت قابل‌توجهی در اختیار گرفته‌اند. افزایش حضور چین در این منطقه نشان‌دهنده اهمیت دسترسی به منابع مواد معدنی راهبردی در رقابت اقتصادی و صنعتی قدرت‌های بزرگ است. این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که کشورهای صنعتی برای تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع برق، حمل‌ونقل و فناوری به دنبال متنوع‌سازی منابع وارداتی خود هستند.
چرا مس به یک ماده معدنی راهبردی تبدیل شده است؟
اهمیت مس تنها به حجم تولید و ارزش تجاری آن محدود نمی‌شود، بلکه این فلز در توسعه زیرساخت‌های حیاتی و گذار به فناوری‌های جدید نقش اساسی دارد. شبکه‌های انتقال برق، تجهیزات الکترونیکی، ماشین‌آلات صنعتی و خودروهای برقی به دلیل ویژگی‌های رسانایی الکتریکی و حرارتی مس، به این ماده معدنی وابسته هستند.
افزایش مصرف برق، توسعه شبکه‌های هوشمند انرژی، گسترش مراکز داده و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انتقال و توزیع برق، تقاضا برای مس را افزایش داده است. از سوی دیگر، توسعه خودروهای برقی و تجهیزات مرتبط با انرژی‌های پاک نیز به افزایش اهمیت این فلز در زنجیره‌های صنعتی منجر شده است. به همین دلیل، تامین پایدار مس دیگر یک موضوع مرتبط با بخش معدن نیست، بلکه با امنیت انرژی، توسعه صنعتی و رقابت فناوری کشورها ارتباط مستقیم دارد.
نظر شما