به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، افزایش جهانی دمای هوا و پدیده النینو منجر به تغییر در الگوهای بارش شدهاند و احتمال بارشهای کوتاه اما بسیار سنگین را افزایش دادهاند. بارشهای سیلآسا در سالهای اخیر در بسیاری از مناطق جهان شدیدتر و پرتکرارتر شدهاند و شهرها را بر آن داشتهاند تا راهکارهای متفاوتی را از پیشبینی و هشدار زودهنگام گرفته تا افزایش ظرفیت زهکشی اجرا کنند. شهرهای مختلف سراسر جهان بر اساس شرایط جغرافیایی و زیرساخت موجود، راهکارهای متفاوتی همچون ساخت مخازن نگهداشت آب باران، گسترش شبکه زهکشی شهر، برنامههای پیشبینی و هشدار زودهنگام سیل و بازطراحی فضاهای شهری برای افزایش نفوذپذیری سطح زمین در پیش گرفتهاند.
وقتی بارش شدید بر زمینهای نفوذناپذیر، شبکه زهکشی قدیمی و ساختوساز در مسیر طبیعی آب اضافه شود، آب بهسرعت به خیابانها، خانهها و زیرگذرها سرازیر میشود، به همین دلیل شهرداریها و دولتها دیگر نمیتوانند فقط به ساخت کانال و دیواره سیلبند تکیه کنند. سرمایهگذاری همزمان بر پیشبینی دقیقتر، هشدار زودهنگام، آموزش شهروندان، نگهداری شبکه زهکشی و طراحی شهری مقاوم در برابر آب رویکردی است که میتواند شهرها را نجات دهد.

جاکارتا؛ هشدار، پمپاژ و مشارکت شهروندی
جاکارتا در سال ۲۰۲۶ با بارشهای شدید و سیلابهای گسترده روبهرو شد، اما دولت محلی ترکیبی از پیشبینی جوی، عملیات اصلاح هوا، لایروبی رودخانهها و سامانه گزارش شهروندی را به کار گرفت. در اوایل ژانویه ۲۰۲۶، آژانس هواشناسی، اقلیمشناسی و ژئوفیزیک اندونزی با تحلیل رشد ابرها و الگوهای باد در منطقه جاکارتای بزرگ، روند افزایش بارش شدید را شناسایی کرد. این داده مبنای اقدام پیشگیرانه دولت محلی شد.
دولت محلی جاکارتا، آژانس مدیریت بلایای منطقهای، آژانس ملی مدیریت بلایا، آژانس هواشناسی و نیروی هوایی اندونزی از شانزدهم تا بیستوهفتم ژانویه و سپس از سیام ژانویه تا هشتم فوریه ۲۰۲۶ عملیات اصلاح هوا را اجرا کردند. هدف این عملیات ایجاد بارش زودتر در مناطق دریایی و پیش از رسیدن ابرها به جاکارتا بود. در فاز نخست، ۳۱ ماموریت پروازی انجام شد و ۲۱.۴ تن کلرید سدیم و ۷.۴تن اکسید کلسیم در ابرهای هدف پخش شد. بر اساس اعلام آژانس هواشناسی، این عملیات بارش منطقه جاکارتای بزرگ را حدود ۳۹.۵ درصد کاهش داد.
افزون بر این، دولت محلی لایروبی رسوب در بیش از ۱۹۰۰ نقطه از رودخانهها و مخازن را انجام داد و ۷۵۶ هزار مترمکعب لجن را خارج کرد. هدف این اقدام افزایش ظرفیت عبور آب و کاهش فشار ناگهانی بر شبکه رودخانهای در بارشهای شدید است. مشارکت شهروندان بخش مهمی از این سامانه است. از یکم نوامبر ۲۰۲۵ تا بیستوششم ژانویه ۲۰۲۶، سامانه مدیریت ارتباط با شهروندان جاکارتا ۲۳۴۸ گزارش مربوط به مسدودشدن مجراها، مشکلات جریان آب و حوادث سیلاب دریافت کرد که ۸۶ درصد آن گزارشها حل شد.

اپلیکیشن جاکی یا جاکارتا کینی (Jakarta Kini) اپلیکیشن رسمی دولت استانی جاکارتا است که اطلاعات بیدرنگ درباره سطح آب، مناطق آبگرفته، وضعیت هوا و هشدارهای تخلیه را در اختیار شهروندان میگذارد و امکان ارسال گزارش همراه با عکس و موقعیت مکانی را فراهم میکند. این برنامه به شهروندان کمک میکند در فصل بارندگی و هنگام سیل، اطلاعات دقیقتری درباره وضعیت محله خود دریافت کنند و در صورت مشاهده خطر گزارش بدهند.
جاکی با همکاری آژانس هواشناسی، اقلیمشناسی و ژئوفیزیک اندونزی، هشدارهای اولیه هواشناسی منطقه جاکارتا و اطراف آن را ارسال میکند. این هشدارها شامل اطلاعرسانی درباره بارش شدید، رعد و برق، سیل ساحلی و احتمال جزر و مد سیلابی است. کاربران میتوانند از طریق بخش اخبار و اعلانها، هشدارهای مربوط به افزایش سطح آب، وضعیت دریچهها و پمپها و مناطق در معرض خطر را دریافت کنند و در شرایط اضطراری از طریق شماره ۱۱۲ برای کمک فوری تماس بگیرند.

سئول؛ پیشبینی سیلاب شهری با هوش مصنوعی
سئول در سال ۲۰۲۶ نخستین تجربه اجرای پیشبینی سیلاب شهری را در شش منطقه پرخطر انجام داد. این سامانه میتواند گستره و عمق آبگرفتگی را پیشبینی کند و بر اساس آن هشدار و اعلان خطر صادر کند. وزارت اقلیم، انرژی و محیطزیست کرهجنوبی اعلام کرد این برنامه قرار است به شش شهر بزرگ کشور گسترش پیدا کند.
سامانه هوش مصنوعی پیشبینی سیلاب در کرهجنوبی ارتقایافته است. سطح آب در ۲۲۳ نقطه هشدار سیل در سراسر کشور هر ۱۰ دقیقه بهصورت خودکار پیشبینی میشود و پیشبینیها با تغییرات واقعی سطح آب و نتایج مدلهای فیزیکی مقایسه میشوند. در سال ۲۰۲۶، ۳۸ هشدار سیل صادر شد که شامل ۳۱ اعلان و ۷ هشدار جدی بود. نمونه عملیاتی این سامانه در نهم ژوئیه ۲۰۲۶ ثبت شد. با افزایش سطح آب در نزدیکی ایستگاههای سیندائبانگ، سیلیم و بورامائه در مسیر رودخانه دوریمچون، نخستین اعلان خطر سیل پس از راهاندازی سامانه صادر شد و پیامک هشدار ایمنی به ساکنان ارسال شد. گزارشها حاکی از آن است که هشدار بهموقع صادر شد و مسیر ایمنسازی و آمادگی را فعال کرد.
اعلان خطر سیل فقط یک پیامک نبود، بلکه با فعالشدن آن دولتهای محلی و نهادهای مرتبط از جمله پلیس و آتشنشانی موظف شدند پایش را تقویت کنند و برای بهرهبرداری از امکانات پیشگیری از سیل آماده شوند، همچنین به ساکنان توصیه شد در صورت نیاز، موانع و سدهای موقت را آماده کنند. مسیر پیادهروی کنار رودخانه دوریمچون بهدلیل بالا آمدن آب بسته شد. پس از کاهش بارش و پایینآمدن تدریجی سطح آب، این مسیرها دوباره باز شدند.

دولت کرهجنوبی اعلام کرد در تابستان ۲۰۲۶ توان کنترل سیلاب اضافی معادل ۱.۰۴ میلیارد تن را از طریق مخازن کشاورزی، سدهای برقآبی، دیوارههای مصب رودخانه و دیگر تاسیسات تامین کرده است. این ظرفیت بهمعنای ذخیره یا کنترل بخشی از رواناب در زمان بارش شدید است و میتواند فشار ناگهانی بر شبکه زهکشی شهری را کاهش دهد.
منطقه سوچو یکی از ۲۵ منطقه سئول با جمعیت ۴۲۰ هزار نفر، بهطور خاص آسیبپذیر است زیرا در نزدیکی رودخانه هان واقع شده و دارای کانالهای متعددی است. سیستمهای هشدار سنتی که بر اساس سنسورهای سطح آب عمل میکردند، نمیتوانستند عمق آب و سرعت جریان را بهطور لحظهای اندازهگیری کنند و هشدارها با تأخیر صادر میشد.
در سپتامبر ۲۰۲۵، منطقه سوچو با همکاری شرکتهای فناوری کرهای، سیستم اندازهگیری و هشدار سیل با هوش مصنوعی را راهاندازی کرد. این سیستم از هوش مصنوعی تصویری روی ۱۰۰ دوربین مدار بسته عمومی استفاده میکند که در مناطق مستعد سیل نصب شدهاند. دوربینها تصاویر را هر ۱۰ ثانیه ضبط میکنند و الگوریتمهای هوشمند این تصاویر را تحلیل میکنند و عمق آب، سرعت جریان، سطح آب رودخانه و مناطق غرقشده را تشخیص میدهند.

الگوریتمهای هوشمند با میلیونها تصویر از سیلهای گذشته آموزش دیدهاند. این مدلها میتوانند عمق آب را با دقت ۹۵ درصد و سرعت جریان را با دقت ۹۰ درصد اندازهگیری کنند. هنگامی که عمق آب یا سرعت جریان از آستانه ایمنی فراتر میرود، سیستم بهطور خودکار وضعیت را به مسئولان اطلاع میدهد و موانع لیزری، چراغهای هشدار و بلندگوهای عمومی را فعال میکند. پیامهای هشدار نیز از طریق پیام، اپلیکیشن موبایل و تابلوهای دیجیتال به شهروندان ارسال میشود.
در فصل بارشهای شدید ۲۰۲۶، این سیستم توانست ۲۰ مورد خطر سیل را بهطور لحظهای تشخیص دهد و به ۳۰۰ هزار شهروند هشدار دهد. دقت اندازهگیری عمق آب ۹۵ درصد و سرعت جریان ۹۰ درصد بود که نسبت به سنسورهای سنتی ۸۰ درصد بهبود قابلتوجهی دارد. زمان پاسخگویی به سیل از ۴۵ دقیقه به ۱۰ دقیقه کاهش یافت که نشاندهنده موفقیت این سیستم است. این سیستم در سپتامبر ۲۰۲۶ جایزه وزیر کشور و ایمنی کره جنوبی را دریافت کرد و بهعنوان یکی از بهترین نمونههای استفاده از دوربینهای هوشمند در مدیریت بلایا شناخته شد.

روتردام؛ شهر آبگیر و الگوی تابآوری چندلایه
روتردام یکی از شهرهای پیشرو در مدیریت سیلاب و آبگرفتگی شهری است. این شهر از سال ۲۰۰۷ هدف خود را تبدیلشدن به شهری مقاوم در برابر اقلیم تا سال ۲۰۲۵ اعلام کرد؛ شهری که بتواند در شرایط هوای شدید، با کمترین اختلال به فعالیت اقتصادی و اجتماعی خود ادامه دهد. روتردام تابآوری را فقط بهمعنای ساخت سد ندانسته، بلکه آن را به بخشی از برنامهریزی شهری تبدیل کرده است.
رویکرد روتردام بر ترکیب زیرساخت سبز و آبی استوار است. بهجای اتکای صرف به کانالها و پمپها، شهر تلاش میکند بخشی از آب باران را در پارکها، بامهای سبز، حیاطهای نفوذپذیر و فضاهای عمومی نگه دارد. این راهکار همزمان فشار بر شبکه زهکشی را کاهش میدهد و کیفیت محیط شهری را بهبود میبخشد. مطالعهای در سال ۲۰۲۶ رتردام را از نظر مدیریت رواناب شهری با شاخص ۰.۹۱ در وضعیت بسیار بالاتری نسبت به شهرهای دیگر ارزیابی کرد.

اتکوینی؛ زیرساخت سیلاب در قلب صنعت و لجستیک
اتکوینی، شهرداری منطقه دوربان در آفریقای جنوبی در سال ۲۰۲۶ سه پروژه بزرگ مدیریت رواناب را در حوضه جنوب دوربان تکمیل کرد. ارزش این پروژهها ۲۳۲.۶ میلیون رند اعلام شده و هدف آنها تقویت تابآوری سیلابی و افزایش ظرفیت زهکشی در پروسپکتون، یکی از مراکز مهم صنعت، تولید و لجستیک شهر بوده است.
بخش اصلی این برنامه ارتقای کانال جاده پروسپکتون با هزینه ۱۸۰ میلیون رند بود که پس از ۲۶ ماه ساخت در ژوئن ۲۰۲۶ تکمیل شد. این پروژه برای افزایش ظرفیت انتقال رواناب و کاهش خطر آبگرفتگی در منطقه طراحی شده است. افزون بر آن، خروجی دریایی جاده کلارک در ایسیپینگو نیز با هزینه ۴۶ میلیون رند تکمیل شد تا ظرفیت تخلیه آبهای سطحی به دریا در بارشهای سنگین افزایش پیدا کند.
سیلاب در دوربان فقط زندگی روزمره شهروندان را مختل نمیکند؛ زنجیره تامین، بندر، جادهها و فعالیت صنعتی را نیز متوقف میکند. در مناطقی همچون پروسپکتون، آبگرفتگی میتواند به تاخیر در حملونقل، آسیب به انبارها و کاهش ظرفیت تولید منجر شود، بنابراین سرمایهگذاری در زهکشی شهری همزمان یک اقدام ایمنی عمومی و یک اقدام اقتصادی است.

گوراکپور، هند؛ نخستین سیستم مدیریت سیل شهری هند با هوش مصنوعی
گوراکپور، شهری با جمعیت ۶۷۰ هزار نفر در ایالت اوتار پرادش هند، هر سال با سیلهای موسمی ویرانگری روبهرو میشود. این شهر در نزدیکی رودخانه راپتی واقع شده است و در فصل موسمی از ژوئن تا سپتامبر بارشهای شدیدی را تجربه میکند. در ۲۰۲۴، سیلهای گوراکپور بیش از ۵۰ کشته بر جای گذاشت و هزاران نفر را آواره کرد. سیستمهای هشدار سنتی که تنها بر اساس دادههای ایستگاههای هواشناسی دور عمل میکردند، نتوانستند سیلهای ناگهانی را پیشبینی کنند و شهروندان چند دقیقه قبل از وقوع سیل مطلع شدند.
در آوریل ۲۰۲۶، شهرداری گوراکپور با همکاری اندیشکده برنامهریزی دولت هند، نخستین سیستم مدیریت سیل شهری هند با هوش مصنوعی (UFMC) را راهاندازی کرد. این سیستم شامل ۵۰ سنسور اینترنت اشیا است که در رودخانه راپتی، کانالهای شهری و مناطق مستعد سیل نصب شدهاند و سطح آب، سرعت جریان و بارش را هر پنج دقیقه اندازهگیری میکنند. دادهها بهطور لحظهای به مرکز کنترل ارسال و توسط الگوریتمهای یادگیری ماشین تحلیل میشوند.

الگوریتمهای UFMC از شبکههای عصبی عمیق استفاده میکنند که با دادههای تاریخی ۲۰ ساله بارش و سیل آموزش دیدهاند. این مدلها میتوانند بارش و خطر سیل را تا ۲۴ ساعت قبل با دقت ۸۰ درصد پیشبینی کنند. هنگامی که خطر سیل تشخیص داده میشود، سیستم بهطور خودکار پیامهای هشدار را از طریق پیام، اپلیکیشن موبایل و بلندگوهای عمومی به شهروندان ارسال میکند. همزمان، مسئولان شهری از طریق داشبورد مرکزی از وضعیت مطلع میشوند و میتوانند پمپها، دریچهها و موانع سیل را بهطور خودکار یا دستی فعال کنند.
این سیستم از زمان راهاندازی تاکنون، توانسته است ۱۵ سیل ناگهانی را ۲۴ ساعت قبل پیشبینی کند و برای ۳۰۰ هزار شهروند پیام هشدار ارسال کند. دقت پیشبینیها نسبت به سیستمهای سنتی بهبود قابلتوجهی دارد. زمان پاسخگویی به شکایات آبگرفتگی از چهار تا شش ساعت به یک تا دو ساعت کاهش یافته که معادل بهبود ۶۵ درصدی است. در طول آزمایش سیستم، ۷۰ درصد از ۲۵۰ شکایت آبگرفتگی در عرض چند ساعت حلوفصل شده است.
تعداد کشتههای ناشی از سیل از ۵۰ نفر در ۲۰۲۴ به ۱۲ نفر در ۲۰۲۶ کاهش یافته است که نشاندهنده تأثیر مستقیم هشدارهای زودهنگام بر نجات جان انسانها است. علاوه بر این، سیستم هوشمند هزینههای عملیاتی مدیریت سیل را ۳۰ درصد کاهش داده است، زیرا نیاز به گشتزنیهای دستی و بازرسیهای میدانی کمتر شده است. گوراکپور نشان داده است که شهرهای کوچک با منابع محدود نیز میتوانند با هوش مصنوعی و اینترنت اشیا، مقاومت خود را در برابر سیل افزایش دهند.

سمارانگ، اندونزی؛ پروژه چشم طوفان با رادار و سنسورهای هوشمند
سمارانگ، پایتخت استان جاوه مرکزی اندونزی هر سال با سیلهای موسمی و طوفانهای گرمسیری روبهرو میشود. این شهر در ساحل دریای جاوه واقع شده و بخشهای بزرگی از آن زیر سطح دریاست. در ۲۰۲۵-۲۰۲۴، سیلهای سمارانگ بیش از ۱۰۰ کشته بر جای گذاشت و خسارتهای میلیارد دلاری وارد کرد. سیستمهای هشدار سنتی که تنها بر اساس دادههای بارش عمل میکردند، نمیتوانستند سیلهای ناگهانی ناشی از ترکیب بارش شدید، جزر و مد دریا و گرفتگی کانالها را پیشبینی کنند.
در ژانویه ۲۰۲۶، شهرداری سمارانگ با همکاری دانشگاه دیپونگورو، پروژه چشم طوفان را راهاندازی کرد. این سیستم از سه بخش کلیدی تشکیل شده است: رادار هواشناسی محلی که بارش را در شعاع ۵۰ کیلومتری پایش میکند و دادهها را هر ۱۰ دقیقه بهروز میکند. سنسورهای سطح آب اینترنت اشیا که در ۳۰ نقطه از رودخانهها، کانالها و مناطق ساحلی نصب شدهاند و سطح آب را هر پنج دقیقه اندازهگیری میکنند. و دوربینهای مدار بسته مجهز به هوش مصنوعی که تصاویر را تحلیل میکنند و عمق آب، سرعت جریان و مناطق غرقشده را تشخیص میدهند.
الگوریتمهای چشم طوفان از مدلهای یادگیری عمیق و شبکههای عصبی کانولوشنال (CNN) استفاده میکنند که با دادههای تاریخی ۱۵ ساله بارش و سیل آموزش دیدهاند. این مدلها میتوانند سیل را تا ۱۸ ساعت قبل پیشبینی کنند و دقت پیشبینی آنها بیش از ۷۵ درصد است. هنگامی که خطر سیل تشخیص داده میشود، سیستم بهطور خودکار پیامهای هشدار را از طریق پیام، اپلیکیشن موبایل و بلندگوهای عمومی به شهروندان ارسال میکند.
در فصل موسمی ۲۰۲۶ سیستم چشم طوفان توانست ۱۰ سیل ناگهانی را ۱۲ تا ۱۸ ساعت قبل پیشبینی کند و به ۵۰۰ هزار شهروند هشدار دهد. شهرداری سمارانگ تخمین زده است که این سیستم در ۲۰۲۶، از ۱۰۰ میلیارد روپیه اندونزی (۶.۵ میلیون دلار) خسارت سیل جلوگیری کرده است، همچنین سیستم هوشمند هزینههای عملیاتی مدیریت سیل را ۲۵ درصد کاهش داده است، زیرا نیاز به گشتزنیهای دستی و بازرسیهای میدانی کمتر شده است. اپلیکیشن چشم طوفان تا اوت ۲۰۲۶ بیش از ۲۰۰ هزار دانلود داشته است و ۶۰ درصد از شهروندان سمارانگ از آن استفاده میکنند. موفقیت این پروژه موجب شده است که شهرهای دیگر اندونزی از جمله جاکارتا، سورابایا و مدان در حال الگوبرداری از این مدل باشند.

نایروبی؛ کاهش سیلاب با راهحلهای طبیعی
شهر نایروبی، پایتخت کنیا، بهعنوان یکی از نمونههای پیشرو در پیادهسازی راهحلهای بر پایه طبیعت در آفریقا شناخته میشود. این شهر با جمعیت حدود ۴.۴ میلیون نفر و رشد سریع شهری، با چالشهای جدی سیلاب، مدیریت رواناب و دسترسی به خدمات اساسی روبهرو است و مداخلات بر پایه طبیعت در سالهای اخیر نتایج ملموسی در کاهش سیلاب محلی، بهبود مدیریت آب طوفان و کاهش اختلال در دسترسی به مدارس و سایر خدمات عمومی به دنبال داشته است.
شواهد کیفی و کمی از پروژههای نایروبی نشان میدهد که این مداخلات بهطور قابلتوجهی سیلابهای محلی را کاهش دادهاند. معلمان و کادر آموزشی مدارس تأیید کردهاند که پس از این مداخلات، آب طوفان دیگر کلاسهای درس را زیر آب نمیبرد و دسترسی به مدارس در بارانهای سنگین بهبود یافته است.
این مداخلات شامل طیف وسیعی از راهحلهای سبز و ترکیبی شامل سطوح نفوذپذیر، باغهای بارانی، سیستمهای زیستنگهدار، مخازن نفوذ، جمعآوری آب باران، تقویت و سبزسازی کرانههای رودخانه است. این سیستمها با ترکیب عناصر سبز همچون پوشش گیاهی و خاک نفوذپذیر و عناصر خاکستری مهندسیشده همچون کانالهای بتنی و دیوارهای حایل، به مدیریت کارآمد آب در زمان بارشهای شدید کمک میکنند.

در آوریل ۲۰۲۶، دولت کنیا از طرح جامع تابآوری در برابر سیلاب نایروبی به ارزش ۴۷.۲ میلیارد شیلینگ (حدود ۳۶۰ میلیون دلار) رونمایی کرد که اصول شهر اسفنجی را به کار میگیرد. این طرح شامل احیای کرانههای رودخانه، ابتکارات سبز شهری برای افزایش نفوذپذیری و کاهش رواناب و برنامههای تبدیل پسماند به انرژی برای کاهش تجمع پسماند جامد است که به بهبود زهکشی کمک میکند.
یکی از متمایزترین جنبههای تجربه نایروبی، تمرکز بر مداخلات در مدارس، مراکز جوانان و مناطق ساحلی رودخانه است. این پروژهها با ترکیب عناصر سبز و خاکستری، به مدیریت آب طوفان، کاهش سیلاب و بهبود دسترسی به خدمات آموزشی کمک میکنند. شواهد کیفی نشاندهنده کاهش سیلابهای محلی، بهبود مدیریت رواناب و اختلالات کمتر در دسترسی به مدارس در بارانهای شدید است، همچنین مزایای جانبی همچون بهبود دسترسی به آب از طریق جمعآوری آب باران گزارش شده است.
آنچه تجربه نایروبی را متمایز میکند، تمرکز آن بر راهحلهای محلی و مشارکتی است که همزمان به مدیریت آب و بهبود زندگی روزمره جامعه کمک میکنند. پروژهها با مشارکت فعال جامعه محلی، سازمانهای جامعهمحور و گروههای جوانان طراحی و اجرا شدهاند. این رویکرد نهتنها پذیرش محلی را افزایش میدهد، بلکه تضمینکننده پایداری بلندمدت مداخلات است.



نظر شما