به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در شرایطی که آلودگی هوا و تولید پسماند شهری به چالش‌های مهم شهرهای جهان تبدیل شده‌اند، بعضی از شهرها با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سبز، توسعه حمل‌ونقل عمومی و اجرای سیاست‌های سخت‌گیرانه زیست‌محیطی، توانسته‌اند محیطی سالم‌تر و پاکیزه‌تر برای ساکنان خود فراهم کنند. شهرهای اروپایی در این زمینه به‌دلیل برنامه‌ریزی بلندمدت شهری شناخته می‌شوند، درحالی‌که نمونه‌هایی از شهرهای آسیایی و آفریقایی نیز نشان می‌دهند که مدیریت مؤثر پسماند و مشارکت شهروندان می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در پاکیزگی هوا داشته باشد. در واقع برای معرفی پاک‌ترین شهرهای جهان در سال ۲۰۲۶، باید به یک نکته مهم توجه کرد؛ اینکه رتبه‌بندی واحد که همه شهرهای جهان را بر اساس مجموعه‌ای یکسان از شاخص‌های پاکیزگی رتبه‌بندی کند، وجود ندارد. برای مثال، گزارش کیفیت هوای جهانی IQAir بر غلظت ذرات معلق PM2.5 تمرکز دارد، درحالی‌که شاخص عملکرد زیست‌محیطی دانشگاه‌های ییل و کلمبیا، طیف گسترده‌تری از مسائل محیط‌زیستی را بررسی می‌کند. شهرهایی که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم بر اساس مجموعه‌ای از سیاست‌های زیست‌محیطی، کیفیت زیرساخت‌ها و عملکرد شناخته‌شده آن‌ها انتخاب شده‌اند:
۱. هلسینکی؛ شهری با هوای پاک و فضای سبز گسترده
هلسینکی در سال ۲۰۲۶، یکی از نمونه‌های برجسته شهرهای اروپایی در زمینه پایداری شهری و کیفیت محیط‌زیست است. بر اساس آمار رسمی شهرداری، نزدیک به ۳۴ درصد از مساحت خشکی این شهر را فضاهای سبز تحت مدیریت شهرداری، تشکیل می‌دهند و این شهر ۸۰ منطقه حفاظت‌شده با مساحت مجموع ۱۶۲۲ هکتار دارد. همچنین، کیفیت هوای مرکز هلسینکی، حدود ۹۷ درصد از ساعات سال ۲۰۲۵، در وضعیت خوب یا قابل‌قبول ارزیابی شده است. آماری که در گزارش اطلاعات شهری هلسینکی در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است، تصویری روشن از اهمیت فضای سبز و پایش آلودگی در برنامه‌ریزی شهری این شهر ارائه می‌دهد. یکی از عوامل مؤثر در بهبود محیط‌زیست هلسینکی، کاهش آلاینده‌های ناشی از تولید انرژی و حمل‌ونقل است. طبق گزارش خدمات محیط‌زیستی، پایان استفاده از زغال‌سنگ در تولید انرژی، به بهبود کیفیت هوا در این شهر کمک کرد. بااین‌حال گردوغبار خیابانی، انتشار آلاینده‌های وسایل نقلیه و دود ناشی از سوزاندن چوب، همچنان از چالش‌های شهر هستند. تجربه هلسینکی نشان می‌دهد که پاکیزگی پایدار تنها با نظافت خیابان‌ها حاصل نمی‌شود، بلکه به سیاست‌های انرژی، حفاظت از طبیعت و نظارت مستمر بر کیفیت هوا وابسته است.
۲. کپنهاگ ؛ پاکیزگی باتکیه‌بر دوچرخه و حمل‌ونقل پایدار
کپنهاگ از شهرهای اروپایی است که پاکیزگی محیط شهری را با کاهش وابستگی به خودروهای شخصی، پیوند داده است. این شهر شبکه گسترده‌ای از مسیرهای دوچرخه‌سواری دارد و بر اساس اطلاعات رسمی مدیریت توسعه شهری کپنهاگ، طول مسیرهای ویژه دوچرخه در آن حدود ۴۰۰ کیلومتر است. دوچرخه‌سواری روزانه، استفاده از حمل‌ونقل عمومی و توجه به فضاهای عمومی، به کاهش ترافیک، آلودگی صوتی و انتشار آلاینده‌ها در این شهر کمک می‌کنند. در کنار این اقدامات، پاکیزگی آب بندر و امکان استفاده تفریحی از بعضی محدوده‌های ساحلی، از ویژگی‌هایی است که کیفیت محیط شهری کپنهاگ را برجسته می‌کند. این شهر در شاخص پایداری مقصدهای گردشگری جهان در سال ۲۰۲۶ نیز جایگاه بالایی دارد. بر اساس نتایج شاخص GDS، این شهر با امتیاز ۹۰.۳۵ درصد در رتبه سوم، قرار گرفته است و پس از هلسینکی و گوتنبرگ، ایستاده است. این شاخص تنها نظافت خیابان‌ها را نمی‌سنجد، بلکه عملکرد محیط‌زیستی، اجتماعی و مدیریت پایدار مقصد را نیز در نظر می‌گیرد. تجربه کپنهاگ نشان می‌دهد که برای داشتن شهری پاکیزه، باید زیرساخت مناسب در اختیار شهروندان قرار گیرد تا انتخاب‌های روزمره آن‌ها، مانند دوچرخه‌سواری و استفاده از حمل‌ونقل عمومی، به کاهش فشار بر محیط‌زیست، کمک کند.
۳. تالین؛ پاکیزگی در کنار حفاظت از طبیعت
پایتخت استونی، یکی از شهرهای اروپایی است که حفاظت از طبیعت و توسعه پایدار را در برنامه‌ریزی شهری خود جای‌داده است. این شهر در سال ۲۰۲۳، عنوان پایتخت سبز اروپا را دریافت کرد؛ عنوانی که کمیسیون اروپا به شهرهای دارای عملکرد قابل‌توجه زیست‌محیطی، اعطا می‌کند. تالین به‌دلیل وجود پارک‌ها، مناطق طبیعی، مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری و دسترسی به نواحی ساحلی، نمونه‌ای از تلاش برای ایجاد تعادل میان توسعه شهری و حفاظت از محیط‌زیست، محسوب می‌شود. بافت تاریخی این شهر نیز با خیابان‌های سنگ‌فرش‌شده و فضاهای عمومی نگهداری‌شده، بخشی از هویت شهری آن را شکل می‌دهد. یکی از نکات مهم درباره تالین، توجه به کیفیت زندگی در کنار حفاظت از طبیعت است. توسعه فضاهای سبز و دسترسی شهروندان به محیط‌های عمومی، می‌تواند به کاهش فشارهای ناشی از زندگی متراکم شهری کمک کند. البته دریافت عنوان پایتخت سبز به معنای نبود آلودگی یا مشکلات مدیریت پسماند نیست، بلکه عملکرد واقعی شهر باید با داده‌های جدید درباره کیفیت هوا، بازیافت و مصرف انرژی سنجیده شود. تالین نمونه‌ای از شهرهایی است که تلاش کرده‌اند پاکیزگی و پایداری را به بخشی از سیاست‌های بلندمدت خود تبدیل کنند.
۴. سنگاپور؛ مدیریت دقیق پسماند و حفظ فضاهای عمومی
سنگاپور از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های آسیایی در زمینه نظافت شهری، مدیریت پسماند و نگهداری فضاهای عمومی است. قوانین مربوط به ریختن زباله در معابر، خدمات منظم نظافت و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های شهری، به حفظ ظاهر مرتب خیابان‌ها و پارک‌های این شهر کمک کرده‌اند. بااین‌حال آمار رسمی سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که مدیریت زباله همچنان موضوعی مهم در این شهر است؛ هر شهروند سنگاپور به‌طور متوسط روزانه ۰.۸۳ کیلوگرم زباله خانگی تولید کرده است که در مقایسه با ۱.۰۶ کیلوگرم در سال ۲۰۱۵ کاهش داشته است. این کاهش حدود ۲۱ درصدی، بیانگر پیشرفت در زمینه کاهش تولید پسماند خانگی است. سنگاپور علاوه بر نظافت خیابان‌ها، برای توسعه فضای سبز شهری و مدیریت منابع نیز برنامه‌ریزی کرده است. باغ‌های کنار خلیج، پارک‌های شهری و مسیرهای سبز، نمونه‌هایی از پیوند زیرساخت‌های طبیعی با محیط ساخته‌شده هستند. باوجود این، پاکیزگی ظاهری شهر نباید با عملکرد کامل زیست‌محیطی یکسان در نظر گرفته شود، زیرا میزان بازیافت، تولید پسماند، مصرف انرژی و کیفیت هوا نیز در این موضوع نقش دارند. تجربه سنگاپور نشان می‌دهد که قوانین اجرایی، خدمات منظم شهری و آموزش عمومی، در کنار زیرساخت مناسب، می‌توانند نقش مهمی در حفظ پاکیزگی محیط زندگی، داشته باشند.
نظر شما