به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بیمارستان موفق فقط ساختمانی مجهز به دستگاه‌های پزشکی نیست، بلکه محیطی است که باید اضطراب بیمار را کاهش دهد، مسیر درمان را قابل‌فهم کند و شرایط مناسبی برای استراحت، ارتباط با خانواده و فعالیت کارکنان فراهم آورد. طراحی انسان‌محور بیمارستان می‌تواند با استفاده از نور طبیعی، فضای سبز، کاهش صدا، دسترسی آسان، فناوری هوشمند و انعطاف‌پذیری فضایی از محیطی سرد و اضطراب‌آور به فضایی آرام تبدیل شود.
طراحی انسان‌محور در بیمارستان بر این فرض استوار است که محیط فیزیکی می‌تواند بر اضطراب، کیفیت خواب، رضایت بیمار، عملکرد کارکنان و روند بهبود اثر بگذارد. بیمار در بسیاری از موارد با ترس، درد، ناآشنایی با محیط و نگرانی درباره آینده وارد بیمارستان می‌شود، بنابراین معماری باید تا حد امکان از پیچیدگی، سردرگمی و فشار روانی او بکاهد.
یکی از مهم‌ترین عناصر این رویکرد، استفاده از نور طبیعی است. پنجره‌های مناسب، حیاط‌های مرکزی و نورگیرها به تنظیم چرخه خواب و بیداری بیماران کمک می‌کند و کیفیت محیط داخلی را افزایش می‌دهد. در اتاق‌های بستری داشتن دید به باغ، درختان یا آسمان می‌تواند احساس محصوربودن را کاهش دهد. فضای سبز در بیمارستان فقط جنبه تزیینی ندارد؛ باغ درمانی، تراس سبز و مسیرهای پیاده‌روی می‌توانند برای استراحت بیماران، همراهان و کارکنان مورد استفاده قرار گیرند.
کنترل صدا در معماری بیمارستان اهمیت زیادی دارد. صدای تجهیزات، گفت‌وگو، رفت‌وآمد چرخ‌های حمل بیمار و هشدار دستگاه‌ها از عوامل اصلی اختلال خواب در بیمارستان هستند. استفاده از مصالح جاذب صدا، جداسازی بخش‌های پررفت‌وآمد، طراحی اتاق‌های تک‌نفره و نصب سامانه‌های هشدار هوشمند می‌تواند محیط آرام‌تری ایجاد کند. خواب باکیفیت برای بیماران بستری به‌ویژه بیماران سالمند و افراد پس از جراحی اهمیت درمانی دارد.
خوانایی مسیرها نیز بخشی از طراحی انسان‌محور است. تابلوهای واضح، رنگ‌بندی طبقات، نشانه‌های تصویری و مسیرهای کوتاه و مستقیم، اضطراب مراجعه‌کنندگان را کاهش می‌دهند. بیمار و همراه او نباید برای یافتن درمانگاه، آزمایشگاه یا اتاق بستری بارها از کارکنان سؤال کنند. طراحی باید برای افراد کم‌توان، سالمندان، کودکان و کسانی که با زبان رسمی کشور آشنایی ندارند نیز قابل‌فهم باشد.
کنترل عفونت، کیفیت هوای داخلی، دسترسی بدون مانع، انعطاف‌پذیری اتاق‌ها و استفاده از فناوری‌های دیجیتال نیز از عناصر ضروری هستند. بیمارستان آینده باید بتواند در زمان همه‌گیری، بحران اقلیمی یا افزایش ناگهانی مراجعه‌کنندگان، بخشی از فضاهای خود را تغییر کاربری دهد. طراحی انسان‌محور زمانی موفق است که نتیجه آن با داده‌هایی از جمله رضایت بیمار، میزان خطا، کیفیت خواب، مدت انتظار، مصرف انرژی و عملکرد کارکنان ارزیابی شود؛ نه اینکه فقط بر اساس زیبایی ساختمان قضاوت شود.
کپنهاگ؛ بیمارستان کودکان و جوانان مری الیزابت، پروژه‌ای برای تبدیل درمان به تجربه‌ای آرام‌تر
کپنهاگ پایتخت دانمارک و یکی از شهرهای اروپایی است که در طراحی بیمارستان‌های جدید، توجه ویژه‌ای به سلامت روان، طبیعت و حضور خانواده دارد. مهم‌ترین پروژه اخیر این شهر بیمارستان کودکان و جوانان مری الیزابت در مجموعه بیمارستان ریگز است. این پروژه با هدف ایجاد محیطی تخصصی برای کودکان، نوجوانان و خانواده‌های آن‌ها طراحی شده و قرار است تا پایان ۲۰۲۶ به‌صورت کامل وارد مرحله بهره‌برداری شود.
طراحی این بیمارستان بر این ایده استوار است که کودک نباید درمان را فقط با اتاق سفید، تجهیزات پزشکی و فضای اضطراب‌آور تجربه کند، به همین دلیل در طرح پروژه فضاهای بازی، اتاق‌های خانوادگی، مسیرهای قابل‌فهم و محیط‌های رنگارنگ پیش‌بینی شده است. ارتباط با فضای باز و استفاده از نور طبیعی نیز از عناصر اصلی طرح به‌شمار می‌رود. هدف آن است که کودک در طول دوره بستری، امکان بازی، آموزش، ارتباط با خانواده و تجربه محیطی شبیه‌تر به زندگی روزمره را داشته باشد.
بودجه اعلام‌شده پروژه حدود ۲.۸ میلیارد کرون دانمارک است که شامل ساخت ساختمان، تأسیسات، فضاهای درمانی و بخش‌هایی از تجهیزات و زیرساخت پروژه می‌شود. یکی از ویژگی‌های مهم این پروژه، توجه به خانواده به‌عنوان بخشی از تیم درمان است. در بسیاری از بخش‌های کودکان، حضور والدین می‌تواند اضطراب بیمار را کاهش دهد و همکاری او با پزشکان و پرستاران را آسان‌تر کند. طراحی اتاق‌ها و فضاهای استراحت به‌گونه‌ای انجام شده است که والدین بتوانند مدت بیشتری در کنار کودک بمانند، بدون آنکه حریم خصوصی یا عملکرد درمانی بخش مختل شود.
این پروژه با استانداردهای جدید ساخت‌وساز درمانی دانمارک، الزامات دسترسی و معیارهای کاهش مصرف انرژی هماهنگ شده است. طراحی بیمارستان بر پایه ایده «بیمارستانی همچون یک شهر کوچک» شکل گرفته است. ساختمان به‌جای آنکه یک توده بزرگ و یکنواخت باشد، از چند حجم به‌هم‌پیوسته تشکیل شده است که فضاهای داخلی، حیاط‌ها، تراس‌ها و مسیرهای ارتباطی متنوعی ایجاد می‌کنند. هدف این رویکرد کاهش مقیاس ساختمان و جلوگیری از ایجاد حس ترس در کودکان است.
یکی از عناصر اصلی پروژه فضای مرکزی ساختمان است. این فضای عمومی به‌عنوان نقطه‌ای برای ملاقات، استراحت، بازی و جهت‌یابی طراحی شده است و بخش‌های مختلف بیمارستان را به هم متصل می‌کند. وجود فضاهای بازی، اتاق‌های خانوادگی، تراس‌های سبز و محیط‌های آموزشی موجب می‌شود کودک در طول دوره درمان همچنان با فعالیت‌های روزمره و فضای خانوادگی ارتباط داشته باشد.
نمای ساختمان ترکیبی از آجر، شیشه و عناصر رنگی است. استفاده از آجر، ساختمان را با معماری بیمارستانی و شهری کپنهاگ هماهنگ می‌کند و به نما ظاهری گرم‌تر و کمتر صنعتی می‌دهد. پنجره‌های بزرگ نور طبیعی را به اتاق‌ها و فضاهای عمومی وارد می‌کنند و امکان دید به حیاط‌ها و فضای سبز را فراهم می‌سازند. در قسمت‌هایی از نمای داخلی نیز از رنگ و جزئیات متنوع استفاده شده است تا محیط برای کودکان قابل‌تشخیص‌تر و صمیمی‌تر باشد. فضای سبز، باغ‌های درمانی و تراس‌ها بخشی از ساختار معماری هستند، نه عناصر تزئینی جداگانه.
لندن؛ توسعه بیمارستان کودکان اولینای لندن، پیوند درمان تخصصی با خدمات محلهای
لندن طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در توسعه مراکز درمانی تخصصی به‌ویژه در حوزه سلامت کودکان انجام داده است. یکی از نمونه‌های مهم، توسعه و نوسازی مجموعه بیمارستان کودکان اولینای لندن در منطقه لمبث است. این مرکز در سال‌های اخیر پروژه‌های توسعه‌ای و بهبود فضاهای درمانی را دنبال کرده است و در مسیر افزایش ظرفیت و بهبود خدمات تخصصی کودکان قرار دارد.
بیمارستان اولینا کودکان را فقط به‌عنوان کاربران مجموعه‌ای از اتاق‌های درمانی نمی‌بیند. کودکان مبتلا به بیماری‌های مزمن یا پیچیده ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها با بیمارستان در ارتباط باشند، بنابراین محیط باید بتواند بخشی از نیازهای آموزشی، اجتماعی و روانی آن‌ها را نیز پاسخ دهد. در طراحی این مجموعه فضاهای بازی، محل حضور والدین، اتاق‌های آموزشی و محیط‌های مناسب برای ارتباط با تیم درمان اهمیت زیادی دارد.
در نمای ساختمان از ترکیبی از آجر، شیشه، قاب‌های فلزی و پنل‌های رنگی استفاده شده است. آجر به ساختمان ظاهر گرم‌تر و شهری می‌دهد و موجب می‌شود حجم بیمارستان در مجاورت بناهای تاریخی لندن بیگانه به نظر نرسد. شیشه نیز برای ورود نور روز به اتاق‌های بستری، فضاهای انتظار و مسیرهای ارتباطی به‌کار رفته است.
یکی از محورهای مهم در طراحی مراکز درمانی کودکان، کاهش مقیاس رسمی و ترسناک بیمارستان است. استفاده از رنگ، تصویر، نورپردازی ملایم و نشانه‌های قابل‌فهم محیط را برای کودک قابل‌اعتمادتر کرده است. طراحی نباید به شلوغی بصری منجر شود، زیرا کودکان مبتلا به بعضی اختلالات عصبی یا حسی ممکن است به نور شدید، رنگ‌های زیاد و سروصدای بالا حساس باشند. به همین دلیل، فضاهای آرام، اتاق‌های کم‌تحریک و امکان انتخاب محیط رعایت شده است.
این بیمارستان بخشی از نظام خدمات سلامت شهری لندن است و با مراکز محلی، خدمات توان‌بخشی، مراقبت در منزل و پزشکی از راه دور ارتباط دارد. چنین شبکه‌ای موجب می‌شود همه مراجعات به بیمارستان مرکزی محدود نشود. بعضی مشاوره‌ها، پیگیری‌های بعد از ترخیص و آموزش خانواده در مراکز محلی یا به شکل آنلاین انجام می‌شود. این موضوع فشار بر بیمارستان و رفت‌وآمد خانواده‌ها را کاهش می‌دهد. این پروژه را می‌توان نمونه‌ای از حرکت لندن به سوی معماری کودک‌محور، خانواده‌محور و شبکه‌ای دانست.
ملبورن؛ بیمارستان جدید فوتسکری، ساختمانی برای کاهش نابرابری و نزدیک‌کردن خدمات به جامعه
ملبورن استرالیا یکی از نمونه‌های مهم توسعه زیرساخت‌های درمانی در مناطق کمتر برخوردار شهری است. بیمارستان جدید فوتسکری در غرب ملبورن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های درمانی ایالت ویکتوریا طراحی و در سال ۲۰۲۴ افتتاح شد. اهمیت این پروژه در آن است که طراحی بیمارستان با هدف پاسخ به نیازهای اجتماعی و جمعیتی منطقه انجام شده است.
غرب ملبورن به‌دلیل جمعیت، تنوع فرهنگی و نیاز به خدمات درمانی منطقه‌ای اهمیت زیادی دارد. بیمارستان جدید تلاش می‌کند خدمات تخصصی، اورژانس، جراحی، مراقبت‌های بستری و خدمات حمایتی را در ساختمانی مدرن و قابل‌دسترسی متمرکز کند. مکان‌یابی، دسترسی به حمل‌ونقل عمومی و ارتباط با خدمات اجتماعی از عواملی هستند که می‌توانند مراجعه به‌موقع بیماران را آسان‌تر کنند.
معماری بیمارستان جدید فوتسکری با هدف ایجاد یک مرکز درمانی بزرگ و انسان‌محور طراحی شده است. فرم ساختمان به‌صورت مجموعه‌ای از حجم‌های متصل شکل گرفته است. این تقسیم‌بندی موجب می‌شود حجم عظیم بیمارستان از مقیاس انسانی خارج نشود و فضاهای داخلی نیز سازمان‌دهی روشن‌تری داشته باشند.
یکی از ویژگی‌های مهم طرح، استفاده گسترده از نور طبیعی و چشم‌انداز شهری است. اتاق‌های بستری و فضاهای عمومی تا حد امکان به سمت نور و منظره باز طراحی شده‌اند. وجود فضاهای سبز، حیاط‌ها و تراس‌های قابل استفاده به کاهش حس بسته‌بودن محیط کمک می‌کند. برای بیماران و همراهان فضاهای انتظار روشن، محلهای نشستن متنوع و دسترسی مناسب به خدمات عمومی پیش‌بینی شده است.
نمای ساختمان ترکیبی از آجر، شیشه و صفحات فلزی یا سرامیکی است. استفاده از آجر، ارتباط بصری پروژه را با معماری صنعتی و تاریخی منطقه فوتسکری حفظ می‌کند. در بخش‌هایی از نما پنجره‌های عمودی و گسترده به‌کار رفته‌اند تا نور روز وارد بخش‌های بستری و اداری شود. در طراحی محوطه مسیرهای پیاده، فضای سبز و دسترسی به حمل‌ونقل عمومی اهمیت داشته است. ورودی اصلی برای مراجعه‌کنندگان از بخش اورژانس و ورودی خدماتی جدا شده است تا تداخل میان بیماران، آمبولانس‌ها، کارکنان و فعالیت‌های پشتیبانی کاهش پیدا کند. این تفکیک علاوه بر بهبود عملکرد، به کنترل عفونت و کاهش سردرگمی مراجعه‌کنندگان کمک می‌کند.
بیمارستان جدید فوتسکری برای پاسخ‌گویی به نیازهای آینده طراحی شده است. افزایش جمعیت و تغییر الگوی بیماری‌ها ممکن است در سال‌های آینده به ظرفیت بیشتری نیاز داشته باشد، بنابراین انعطاف‌پذیری بخش‌ها، ظرفیت مناسب تاسیسات و امکان توسعه خدمات دیجیتال از ویژگی‌های مهم پروژه محسوب می‌شود. فضاهای قابل‌تغییر، زیرساخت‌های توسعه‌پذیر و امکان استفاده از فناوری‌های پزشکی از راه دور، بیمارستان را برای نیازهای جدید آماده‌تر می‌کند و بخشی از بار مراجعه حضوری را کاهش دهد.
یکی دیگر از جنبه‌های انسان‌محور این پروژه توجه به تنوع فرهنگی و اجتماعی بیماران است. در منطقه غربی ملبورن، شهروندانی با زبان‌ها و پیشینه‌های مختلف زندگی می‌کنند. ارائه خدمات ترجمه، طراحی نشانه‌های تصویری و آموزش کارکنان برای ارتباط فرهنگی مناسب، به اندازه کیفیت معماری اهمیت دارد. گزارش‌های رسمی دولت ایالت ویکتوریا، افتتاح پروژه را گامی برای افزایش دسترسی به خدمات درمانی و ایجاد ظرفیت جدید در غرب ملبورن معرفی کرده‌اند.
نظر شما