به گزارش خبرگزاری ایمنا از مازندران، کوچه‌های باریک و پیچ‌درپیچ ساری، دیوارهای قدیمی و بناهایی که بخشی از خاطرات شهر را در خود جای داده‌اند، حالا در مسیر بازآفرینی قرار گرفته‌اند؛ طرحی که قرار است با ساماندهی معابر، بهسازی جداره‌ها و احیای فضاهای تاریخی، پیوند میان هویت گذشته و زندگی امروز شهر را تقویت کند. در این میان، محدوده سیزده‌پیچ و پیرامون امام‌زاده یحیی از کانون‌های اصلی این برنامه به‌شمار می‌روند.
احیای بافت تاریخی ساری از محدوده امام‌زاده یحیی آغاز شده است و در ادامه، ساماندهی سیزده‌پیچ، آب‌انبارنو و مسیرهای مرتبط با بافت قدیمی شهر را در بر می‌گیرد؛ طرح‌هایی که در کنار اقدامات عمرانی، ظرفیت تبدیل این محدوده‌ها به فضاهایی برای حضور شهروندان و گردشگران را نیز دنبال می‌کنند.
سیزده‌پیچ قرار است از یک گذر قدیمی به فضایی برای حضور شهروندان و گردشگران تبدیل شود؛ هدفی که تحقق آن، علاوه بر کف‌سازی و زیباسازی جداره‌ها، به تکمیل زیرساخت‌ها و حفظ هویت تاریخی محدوده نیز وابسته است.
۳۰ متر از سیزده‌پیچ در مسیر نوسازی
محمدرضا نیازی‌اوریمی، سرپرست شهرداری منطقه بافت کهن و تاریخی ۴ ساری، در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا در مازندران از پیشرفت ۸۰ درصدی عملیات اجرایی کف‌سازی در بخش ابتدایی محور سیزده‌پیچ خبر می‌دهد و اظهار می‌کند: این پروژه با اجرای کفپوش بتنی و ساماندهی جداره‌ها با استفاده ترکیبی از آجر و کاهگل در حال اجراست.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این محدوده می‌افزاید: پیش از اجرای کفپوش و پس از برداشت آسفالت، عملیات لوله‌گذاری تأسیسات آب، برق و مخابرات در ۳۰ متر ابتدایی مسیر انجام شد و پس از اجرای شیب‌بندی، بتن‌ریزی کف در دستور کار قرار گرفت.
سرپرست شهرداری منطقه بافت کهن و تاریخی ساری بیان می‌کند: در حال حاضر کف‌سازی ۳۰ متر ابتدایی مسیر، از ابتدای سیزده‌پیچ تا پیچ دوم، در حال اجراست و این بخش حدود ۸۰ درصد پیشرفت دارد.
نیازی‌اوریمی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در معابر فرعی این محدوده تصریح می‌کند: کفپوش‌گذاری دو کوچه فرعی بن‌بست در سیزده‌پیچ به پایان رسیده و اجرای جداره آجری به طول تقریبی هشت متر روی دیوار ضلع شرقی ورودی این محور نیز در حال انجام است.
استفاده از آجر و کاهگل در جداره‌ها در کنار کفپوش بتنی، بخشی از رویکرد اجرایی این پروژه برای ساماندهی فضای کوچه‌هاست؛ رویکردی که در صورت تداوم در بخش‌های دیگر محدوده، می‌تواند به ایجاد هماهنگی بیشتر در سیمای گذرهای قدیمی منجر شود.
امام‌زاده یحیی؛ حلقه اتصال زیارت، بازار و گردشگری
در کنار سیزده‌پیچ، محدوده امام‌زاده یحیی نیز به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی بازآفرینی بافت تاریخی ساری در حال ساماندهی است؛ محدوده‌ای که مجاورت آن با بازار مرکزی و بازار روز، ظرفیت حضور شهروندان و گردشگران را افزایش می‌دهد.
محمدرضا تبریزی، معاون فنی شهرداری منطقه بافت کهن و تاریخی ساری به خبرنگار ایمنا در مازندران اظهار می‌کند: برنامه‌های عمرانی و زیرساختی احیای بافت تاریخی شهر از محدوده امام‌زاده یحیی آغاز شده و در فاز نخست، ۳۰۰۰ متر مربع کف‌سازی در صحن امام‌زاده انجام شده است.
وی می‌افزاید: دیوارکشی با طرح فخرمدین و ایجاد فضای نشیمن در مجاورت دیوار نیز از دیگر اقدامات این مرحله بوده است تا شهروندان و زائران بتوانند علاوه بر استفاده از فضای زیارتی، از محوطه پیرامونی برای استراحت و حضور در محیط شهری بهره ببرند.
معاون فنی شهرداری منطقه بافت کهن و تاریخی ساری با اشاره به ادامه عملیات در اطراف امام‌زاده یحیی بیان می‌کند: در فاز دوم، بهسازی و پیرایش کف و جداره معابر در محدوده‌ای بیش از ۲۵۰۰ متر مربع در حال انجام است که بخش‌هایی از ضلع شرقی و جنوبی اجرا شده است و عملیات در ضلع غربی نیز ادامه دارد.
۸۰ درصد پیشرفت در پروژه امام‌زاده یحیی
نیازی اوریمی نیز با اشاره به سایر پروژه‌های عمرانی منطقه مطرح می‌کند: پروژه امام‌زاده یحیی شامل اجرای دیوار فخرمدین، نصب چراغ روی دیوار، سنگ‌فرش کف محوطه و اجرای کفپوش بتنی در خیابان‌های اطراف امام‌زاده است که تاکنون ۸۰ درصد پیشرفت داشته است.
وی ادامه می‌دهد: ساماندهی سیزده‌پیچ تنها یکی از پروژه‌های در دست اجرا در بافت کهن ساری است و برنامه‌های دیگری نیز برای بهسازی معابر و ارتقای کیفیت محیط شهری در این محدوده دنبال می‌شود.
تبریزی نیز با اشاره به اقدامات زیرساختی در محدوده امام‌زاده یحیی می‌گوید: در بخش‌هایی از ضلع جنوبی و شرقی، تعدادی از لوله‌های آب و فاضلاب تعویض شده و سیستم روشنایی نیز بهسازی شده است، همچنین نورپردازی دیوارها و محوطه اجرا شده که قابلیت تغییر متناسب با مناسبت‌های مختلف را دارد.
آب‌انبارنو در صف اجرای طرح بازآفرینی
برنامه ساماندهی بافت تاریخی ساری به سیزده‌پیچ و امام‌زاده یحیی محدود نمی‌شود و محور آب‌انبارنو نیز در ادامه این طرح‌ها قرار دارد.
نیازی اوریمی با اشاره به پروژه‌های در دست اقدام منطقه خاطرنشان می‌کند: طرح بازآفرینی محور آب‌انبارنو با اجرای کفپوش بتنی از محدوده مسجد جامع و خیابان‌های اطراف تا تکیه آب‌انبارنو و معابر پیرامونی پیش‌بینی شده است.
تبریزی نیز با بیان اینکه قرارداد اجرای پروژه آب‌انبارنو منعقد شده است، اظهار می‌کند: عملیات اجرایی این پروژه پس از انجام هماهنگی‌های لازم با اداره میراث فرهنگی و سایر دستگاه‌های مرتبط آغاز خواهد شد.
وی همچنین از پیش‌بینی اقداماتی در معبر بهرام موتور و مسیر منتهی به میرمشهد خبر می‌دهد و یادآور می‌شود: محدوده سیزده‌پیچ می‌تواند ارتباط میان بخش‌هایی از بافت تاریخی، از جمله امام‌زاده یحیی و بهرام موتور، را تقویت کند و بناهای تاریخی موجود در این مسیر نیز بخشی از ظرفیت آن به‌شمار می‌روند.
زیرساخت‌ها؛ شرط ماندگاری بازآفرینی
بازآفرینی بافت تاریخی تنها به تغییر کف معابر و نوسازی جداره‌ها محدود نمی‌شود، چراکه بدون تکمیل زیرساخت‌های خدماتی و رفع مشکلاتی همچون دفع فاضلاب، بهره‌برداری مطلوب و پایدار از فضاهای ساماندهی‌شده با دشواری همراه خواهد بود.
تبریزی با اشاره به احداث یک سرویس بهداشتی در مجاورت امام‌زاده یحیی تصریح می‌کند: مسئله اصلی در این محدوده، نبود شبکه فاضلاب شهری در بافت کهن و تاریخی است و اگر سرویس‌های بهداشتی بیشتری بدون امکان اتصال به شبکه فاضلاب احداث شود، مشکل دفع فاضلاب همچنان پابرجا خواهد ماند.
وی می‌افزاید: شهرداری مکاتبات و جلسات کارشناسی لازم را برای اتصال سرویس بهداشتی موجود به شبکه فاضلاب انجام داده و این موضوع در حال پیگیری است.
معاون فنی شهرداری منطقه بافت کهن و تاریخی ساری درباره هزینه اجرای اقدامات محدوده امام‌زاده یحیی نیز بیان می‌کند: پروژه هنوز به پایان نرسیده و رقم قطعی هزینه‌ها مشخص نیست، اما برآورد اولیه نشان می‌دهد هزینه اجرای این اقدامات می‌تواند به حدود ۲۰ میلیارد تومان برسد.
حفظ هویت تاریخی در کنار نوسازی
یکی از ملاحظات اصلی در ساماندهی سیزده‌پیچ و مسیرهای پیرامونی، حفظ بناها و نشانه‌هایی است که هویت تاریخی این محدوده را شکل می‌دهند.
تبریزی با تأکید بر ضرورت حفاظت از بناهای تاریخی موجود تصریح می‌کند: برخی بناهای این محدوده به ثبت میراث فرهنگی رسیده‌اند و قرار نیست آسیبی به آن‌ها وارد شود؛ هدف اصلی، ساماندهی محیط پیرامونی و فراهم کردن فضایی برای معرفی و روایت خاطرات و هویت تاریخی شهر ساری است.
آنچه در سیزده‌پیچ در حال انجام است، در ظاهر با کف‌سازی ۳۰ متر ابتدایی مسیر، تکمیل کفپوش دو کوچه بن‌بست و اجرای جداره آجری نمایان می‌شود، اما چشم‌انداز گسترده‌تر این اقدامات، ساماندهی بخشی از بافت قدیمی شهر و ایجاد پیوند میان گذرهای تاریخی، محوطه‌های شهری و بناهای ارزشمند است.
با این حال، تبدیل سیزده‌پیچ به مقصد گردشگری، به تکمیل پروژه‌های عمرانی محدود نمی‌شود و استمرار نگهداری، رفع مشکلات زیرساختی، هماهنگی با میراث فرهنگی و معرفی پیشینه تاریخی محدوده نیز در تحقق این هدف نقش دارد؛ مسیری که اکنون با اجرای طرح‌های ساماندهی در سیزده‌پیچ و پیرامون امام‌زاده یحیی آغاز شده است و با برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای آب‌انبارنو و دیگر گذرهای تاریخی ادامه خواهد یافت.
گزارش از: کبریا مقدس، خبرنگار ایمنا در مازندران
نظر شما