به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بر اساس پژوهشهای سال ۲۰۲۶، مفهوم مدیریت آب باران در شهرها دیگر فقط به کانالهای دفع آب و شبکه فاضلاب محدود نیست، بلکه شهرهای پیشرو تلاش میکنند بارندگی را در همان محل وقوع، جذب، ذخیره، تصفیه و در زمان مناسب، دوباره استفاده کنند. این رویکرد که با عناوینی مانند زیرساخت آبی–سبز ، طراحی شهری حساس به آب و شهر اسفنجی، شناخته میشود، همزمان برای کاهش سیلاب، تأمین آب، کاهش آلودگی و افزایش تابآوری اقلیمی به کار میرود. پژوهشهای منتشرشده در ۲۰۲۶ نشان میدهد استفاده از باغهای بارانی، تالابها، سطوح نفوذپذیر و مخازن ذخیره میتواند رواناب (آبی که روی سطح زمین جاری میشود و در نهایت به رودخانه، دریاچه و دریا میریزد) و فشار بر شبکههای زهکشی را به شکل محسوسی کاهش دهد. در ادامه به معرفی بهترین شهرهای جهان برای مدیریت آب باران در سال ۲۰۲۶ میپردازیم:
کپنهاگ؛ تبدیل خیابانها و پارکها به مسیر مدیریت آب
کپنهاگ، یکی از شناختهشدهترین نمونههای مدیریت آب باران در اروپا است. این شهر پس از بارشهای شدید و خسارتبار، رویکردی را دنبال کرده است که در آن خیابانها، پارکها، کانالها و فضاهای سبز، فقط کارکرد شهری معمول خود را ندارند، بلکه هنگام بارندگی شدید، به بخشی از سیستم مدیریت آب تبدیل میشوند. برنامه Cloudburst Management Plan، ترکیبی از توسعه شبکه فاضلاب و حدود ۳۰۰ پروژه سطحی برای ذخیره و هدایت آب، از جمله خیابانهای هدایتکننده آب، فضاهای موقت ذخیره آب و پارکهایی است که میتوانند هنگام بارندگی شدید، بخشی از رواناب را در خود نگه دارند. مطالعات اقتصادی این برنامه نشان دادهاند که راهکار ترکیبی میتواند نسبت به اتکای صرف بر شبکه فاضلاب، منافع اجتماعی و اقتصادی بیشتری داشته باشد.
روتردام؛ شهر اسفنجی در سرزمینهای کمارتفاع
روتردام بهدلیل قرارگرفتن در منطقهای کمارتفاع و آسیبپذیر در برابر بارش شدید و آبگرفتگی، یکی از آزمایشگاههای مهم اروپا برای شهر اسفنجی محسوب میشود. این شهر بهجای آنکه تمام آب باران را سریع وارد شبکه فاضلاب کند، از ترکیب فضای سبز، مخازن، آبراههها و زیرساختهای آبی ـ سبز، استفاده میکند. پروژههای سازگاری اقلیمی در محلههایی مانند زوهو، شامل ایجاد ۱۱ هزار و ۵۵۰ متر مربع زیرساخت سبز، ۱۰۰ مخزن هوشمند آب و ۸۰۰ متر مکعب ظرفیت ذخیره اضافی بوده است. هدف، کاهش همزمان فشار بر شبکه فاضلاب، کنترل آب باران و ایجاد فضای عمومی قابلاستفاده برای شهروندان است. پژوهش منتشرشده در ۲۰۲۶ روتردام را کنار چند شهر هلندی بهعنوان نمونهای مهم برای بررسی راهبردهای «شهر اسفنجی» مورد مطالعه قرار داده است.
سنگاپور؛ از جمعآوری باران تا ذخیره در مخازن شهری
سنگاپور نمونه متفاوتی ارائه میکند، زیرا در این کشور، مدیریت آب باران مستقیم با امنیت آبی گره خورده است. بر اساس اطلاعات رسمی سازمان آب سنگاپور، اکنون حدود دوسوم مساحت این کشور، بهعنوان حوضه آبریز استفاده میشود و شبکهای حدود هشت هزار کیلومتری از کانالها، آبراههها و زهکشها آب باران را به ۱۷ مخزن هدایت میکند. سنگاپور در سالهای اخیر رویکرد منبع-مسیر انتقال-گیرنده (Source-Pathway-Receptor)، را توسعه داده است، یعنی آب نهفقط در کانالها، بلکه از محل بارش و در نقاطی که ممکن است سیلاب آنجا جمع شود نیز مدیریت میشود. مخازن ذخیره در ساختمانها، سیستمهای زهکشی، فضاهای سبز و موانع سیلابی بخشی از این سیستم هستند. برنامه ABC Waters نیز تلاش میکند کانالها و آبراههها را با فضای سبز و فضاهای عمومی تلفیق کند.
ملبورن؛ استفاده دوباره از آب باران شهری
ملبورن استرالیا بیشتر بر این ایده تمرکز دارد که آب باران شهری فقط یک تهدید سیلابی نیست، بلکه میتواند یک منبع آب باشد. طرح جمعآوری و ذخیرهسازی رواناب بارندگی (Stormwater harvesting)، در این شهر شامل جمعآوری رواناب از شبکه زهکشی، ذخیره، تصفیه و استفاده دوباره از آن برای مصارف مناسب است. تالابهای مصنوعی نیز برای حذف آلایندهها پیش از ورود آب به رودخانهها و خلیج پورت فیلیپ به کار میروند. طبق گزارش Melbourne Water در ماه ژوئن ۲۰۲۶، شبکه تالابهای مدیریت رواناب در سال گذشته ۴۷۹ تن نیتروژن را از آب، حذف کرده است، همچنین این سازمان در سال ،۲۰۲۶ یک پروژه «آب هوشمند» را در حومه شرقی ملبورن توسعه داده است که در آن مخازن باران مجهز به حسگر، پیش از بارندگی شدید، تخلیه میشوند تا ظرفیت جذب رواناب جدید ایجاد شود و در دورههای خشک، آب ذخیرهشده به حفظ جریان رودخانه کمک کند.
نیویورک؛ زیرساختهای سبز برای جذب میلیونها گالن آب
نیویورک نیز در سال ۲۰۲۶ به سمت مدیریت محلهمحور آب باران حرکت کرده است. در آوریل ۲۰۲۶، پروژه ۹۵ میلیوندلاری در بروکلین معرفی شد که از آسفالت نفوذپذیر و مخازن زیرزمینی در پارکها و مدارس برای مدیریت حدود ۳۰ میلیون گالن آب باران در سال، استفاده خواهد کرد. در پروژه دیگری در کوئینز، بخشهایی از میانههای بتنی خیابانها به فضاهای سبز تبدیل میشوند که در مجموع، ظرفیت جذب حدود پنج میلیون گالن رواناب در سال را دارند. این اقدامات نشان میدهد نیویورک بهجای تکیه بر توسعه شبکه فاضلاب، بخشی از وظیفه مدیریت آب را به خیابانها، پارکها و فضاهای سبز منتقل میکند، همچنین این شهر ، در حال حرکت به سمت تدوین یک برنامه جامع مدیریت آب باران در مقیاس کلانشهر است.
شانگهای و دیگر شهرهای چین؛ توسعه الگوی «شهر اسفنجی»
چین را میتوان یکی از مهمترین آزمایشگاههای مقیاس بزرگ برای مدیریت آب باران دانست. برنامه «شهر اسفنجی» در این این کشور با هدف افزایش توان شهرها برای جذب، ذخیره، تصفیه و استفاده مجدد از آب باران، توسعه یافته است. نتایج پژوهش منتشرشده در فوریه ۲۰۲۶ نشان میدهد که اجرای سیاست شهر اسفنجی در شهرهای پایلوت، تابآوری اکولوژیک آبی را نسبت به مناطق غیرپایلوت حدود ۲.۶۶ درصد افزایش داده است و اثر این سیاست طی پنج سال پس از اجرا نیز تقویت شده است. نتایج یک مطالعه در شانگهای نیز نقش «پارکهای اسفنجی» را بررسی کرده است و نشان میدهد که پارکها را میتوان بهعنوان بخشهایی از یک سیستم بزرگتر برای دریافت، انتقال و ذخیره رواناب طراحی کرد.
نظر شما