به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، آلودگی صوتی شهری بهعنوان یکی از جدیترین تهدیدهای زیستمحیطی برای سلامت انسان شناخته میشود. بر اساس گزارش آژانس محیط زیست اروپا در سال ۲۰۲۵، حدود ۱۰۰ میلیون نفر در اروپا در معرض سطوح مضر آلودگی صوتی قرار دارند که بیش از ۵۵ دسیبل است و حملونقل جادهای بزرگترین منبع این آلودگی محسوب میشود. آلودگی صوتی نهتنها منجر به اختلالات خواب و استرس میشود، بلکه خطر بیماریهای قلبیعروقی، فشار خون بالا و مشکلات روانی همچون اضطراب و افسردگی را نیز افزایش میدهد. شبها بهدلیل حساسیت بیشتر انسان به سروصدا در زمان استراحت، دورهای بحرانی است که حتی افزایش سه دسیبلی میتواند تأثیرات منفی قابلتوجهی بر سلامت داشته باشد.
راهکارهای کاهش آلودگی صوتی را میتوان در سه سطح طبقهبندی کرد: کاهش در منبع، مسدودسازی در مسیر انتقال و محافظت در سطح دریافتکننده. در سطح منبع، راهکارها شامل محدودیت سرعت خودروها در مناطق شهری، استفاده از لاستیکهای کمسروصدا، نگهداری منظم ریلهای قطار، بهینهسازی الگوهای پرواز هواپیماها و مقررات زمانبندی فعالیتهای پرصدا است. در سطح مسیر انتقال، راهکارها شامل موانع صوتی با سطوح نامنظم که امواج صدا را پراکنده میکنند، کمربندهای سبز کنار جادهها با گیاهان متراکم و طراحی ساختمانها بهگونهای است که بهعنوان سد صوتی عمل کنند. در سطح دریافتکننده، راهکارها شامل عایقبندی صوتی پنجرهها و دیوارها، طراحی داخلی حساس به نویز و ایجاد فضاهای سبز و آرام در نزدیکی مناطق مسکونی است.
پاریس؛ قانون شبهای آرام، رادارهای ضدنویز و جریمههای خودکار
شهرداری پاریس در اوت ۲۰۲۵ رادارهای ضدنویز را با هدف شناسایی و جریمه خودکار خودروها، موتورسیکلتها و اسکوترهای پرسروصدا راهاندازی کرد. این رادارها میتوانند وسایل نقلیهای را شناسایی کنند که بیش از ۸۵ دسیبل نویز تولید میکنند و برای آنها جریمههای خودکار صادر کنند. این سیستم بخشی از طرح ۲۰۲۶-۲۰۲۱ بهبود محیط صوتی پاریس است که هدف آن کاهش آلودگی صوتی به میزان دو دسیبل در طول پنج سال است و بهطور ویژه بر کاهش نویز شبانه در مناطق مسکونی تمرکز دارد.
رادارهای ضدنویز پاریس با استفاده از میکروفونهای حساس و دوربینهای پیشرفته، سطح نویز هر وسیله نقلیه را بیدرنگ اندازهگیری میکنند و هنگامی که وسیلهای از حد مجاز فراتر رود، عکس و مشخصات آن را ثبت میکنند، سپس جریمهای به مبلغ ۱۳۵ یورو برای راننده صادر میشود. این سیستم وسایل نقلیه پرسروصدا را شناسایی میکند و رانندگان را به رانندگی آرامتر و استفاده از وسایل نقلیه کمسروصدا تشویق میکند. این رادارها در نقاط حساس شهر از جمله نزدیکی بیمارستانها، مدارس و مناطق مسکونی نصب شدهاند تا حداکثر تأثیر را بر کاهش نویز شبانه داشته باشند.
علاوه بر رادارهای ضدنویز، پاریس در اکتبر ۲۰۲۴ حد سرعت جاده کمربندی شهر را از ۸۰ به ۵۰ کیلومتر در ساعت کاهش داد که منجر به کاهش متوسط ۲.۷ دسیبلی نویز شد. گزارش طراحی شهری پاریس نشان داد که بین اکتبر و ژوئن، زمان صرفشده در ترافیک بهطور متوسط ۱۴ درصد کاهش پیدا کرد و کاهش نویز در شب حتی بیشتر از روز بود.
افزون بر این، شهرداری پاریس در ژوئن ۲۰۲۵ قانون «شبهای آرام» را تصویب کرد که موسیقی با صدای بلند، اجراهای خیابانی و گردهماییهای پرسروصدا را در مناطق مسکونی بین ساعت ۱۰ شب تا ۷ صبح ممنوع میکند. پلیس شهری به صداسنجهای قابل حمل مجهز شده است که میتوانند مزاحمتهای صوتی را مستند و برای افراد متخلف جریمه صادر کنند.
بر اساس قانون شبهای آرام، هرگونه پخش موسیقی تقویتشده از رستورانها، کافهها یا فضاهای عمومی در مناطق مسکونی بین ۱۰ شب تا ۷ صبح ممنوع است. نوازندگان خیابانی، گروههای موسیقی و سایر اجراهای هنری که از تجهیزات صوتی استفاده میکنند، در مناطق مسکونی بین ۱۰ شب تا ۷ صبح مجاز نیستند. این محدودیت برای حفظ آرامش ساکنان در ساعات استراحت شبانه اعمال میشود. هرگونه گردهمایی، جشن، مهمانی یا تجمع عمومی که منجر به ایجاد سروصدای قابلتوجه شود، در مناطق مسکونی بین ۱۰ شب تا ۷ صبح ممنوع است. شهرداری پاریس گزارش کرده است که سطح نویز شبانه در مناطق مسکونی تا سه دسیبل کاهش پیدا کرده است. نظرسنجیها نشان میدهند که تعداد شکایات مربوط به نویز شبانه تا ۴۰ درصد کاهش پیدا کرده است و ۶۵ درصد از ساکنان مناطق مسکونی بهبود قابلتوجهی در کیفیت خواب و کاهش سروصدای شبانه گزارش کردهاند.
توکیو؛ مناطق پناهگاه حسی با آسفالت جاذب صدا و موانع صوتی طبیعی
در ژوئیه ۲۰۲۶، پروژه «شهر آرام» در منطقه بونکیوی توکیو با هدف ایجاد «مناطق پناهگاه حسی» برای محافظت از محیط زندگی همه ساکنان، از جمله افراد مبتلا به حساسیت حسی، اوتیسم و میزوفونیا راهاندازی شد. این پروژه با ترکیب فیلترهای مدال، آسفالت جاذب صدا و موانع صوتی طبیعی، محیطی آرام و کمسروصدا ایجاد میکند که به ساکنان اجازه میدهد بدون مزاحمتهای صوتی زندگی کنند. این طرح بخشی از استراتژی گستردهتر توکیو برای کاهش آلودگی صوتی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان است و بهطور ویژه بر محافظت از افراد آسیبپذیر در برابر نویز تمرکز دارد.
پناهگاههای حسی توکیو با استفاده از فناوریها و طراحیهای نوین ایجاد شدهاند. آسفالت جاذب صدا که از مواد متخلخل ساخته میشود، نویز حاصل از حرکت لاستیک بر جادهها را تا ۵۰ درصد کاهش میدهد و سطح کلی نویز ترافیک را کم میکند. فیلترهای مدال که ورود خودروهای غیرضروری را به مناطق مسکونی محدود میکنند، ترافیک عبوری را کاهش میدهند و خیابانها را برای عابران پیاده و دوچرخهسواران ایمنتر میکنند. موانع صوتی طبیعی شامل دیوارهای سبز، پرچینهای متراکم و درختان بلند هستند که نهتنها نویز را جذب میکنند، بلکه زیبایی بصری و کیفیت هوا را نیز بهبود میبخشند، همچنین ساختمانها بهگونهای طراحی شدهاند که بالکنها و حیاطها به سمت مناطق آرامتر جهت داده شوند و از منابع نویز دور باشند.
پروژه شهر آرام توکیو با تمرکز بر شاخص استرس حسی، تلاش میکند محیط صوتی شهر را از دیدگاه افرادی که به صدا حساسیت حسی دارند، بررسی و بهصورت قابلفهم تجسم کند. این شاخص با استفاده از دادههای جمعآوریشده از حسگرهای نویز نصبشده در نقاط مختلف شهر، میزان و نوع آلودگی صوتی را در ساعات و مناطق گوناگون ارزیابی میکند. نتیجه این فرایند ایجاد نقشههای دقیق و تعاملی از نقاط داغ نویز، مسیرهای پرتنش، مناطق آرام و فضاهای مناسب برای استراحت و بازیابی حسی است.
این اطلاعات میتواند به برنامهریزان شهری، معماران و مدیران شهری کمک کند تا تصمیمهای آگاهانهتری درباره طراحی خیابانها، جانمایی فضاهای سبز، ایجاد مناطق کمصدا، تنظیم ترافیک و ساخت مراکز عمومی بگیرند، همچنین پروژه با نشاندادن تأثیر نابرابر آلودگی صوتی بر محلهها و گروههای مختلف اجتماعی، شکافهای ساختاری موجود در مقررات کنترل نویز و کمبودهای مرتبط با عدالت زیستمحیطی را آشکار میکند.
اهمیت این پروژه تنها به اندازهگیری میزان آلودگی صوتی محدود نمیشود؛ بلکه تجربه زیسته افرادی را نیز در نظر میگیرد که صداهای معمول شهری از جمله بوق خودروها، صدای قطار، عملیات ساختمانی یا ازدحام جمعیت برای آنها موجب اضطراب، خستگی، اختلال تمرکز و کاهش کیفیت زندگی میشود. شهر آرام توکیو با تبدیل دادههای علمی و تجربههای انسانی به شواهد قابلاستفاده، سیاستگذاران را به تدوین و اجرای مقررات سختگیرانهتر برای کنترل نویز وادار میکند و گامی در جهت ساخت شهری فراگیرتر، سالمتر و قابلزیستتر برای همه ساکنان برمیدارد.
شهرداری منطقه بونکیو گزارش کرده است که پس از اجرای پروژه شهر آرام، سطح نویز در مناطق پناهگاه حسی تا ۱۲ دسیبل کاهش پیدا کرده است و بیش از ۵۰۰۰ ساکن از این مناطق بهرهمند شدهاند. نظرسنجیها نشان میدهند که ۸۰ درصد از ساکنان بهبود قابلتوجهی در کیفیت خواب، کاهش استرس و افزایش رضایت از زندگی گزارش کردهاند، همچنین افراد مبتلا به حساسیت حسی توانستهاند بدون مزاحمتهای صوتی زندگی کنند و کیفیت زندگی آنها بهطور چشمگیری بهبود پیدا کرده است.
آمستردام؛ برنامه مدیریت فرهنگ شبانه با صندوق کاهش نویز و محدودیتهای زمانی
آمستردام، پایتخت هلند از سال ۲۰۲۳ برنامه اجرایی فرهنگ شبانه را اجرا کرده که به نتایج قابلتوجهی در کاهش آلودگی صوتی ناشی از باشگاهها، کافهها و رستورانها دست پیدا کرده است. این برنامه که توسط شهرداری آمستردام و دفتر شهردار شب مدیریت میشود، محدودیتهای زمانی و سطح صدا را برای مراکز تفریحی شبانه تعیین میکند و همزمان از رونق اقتصادی فرهنگ شبانه حمایت میکند. این ابتکار همزمان آسایش ساکنان مناطق مسکونی را حفظ میکند و به کسبوکارها نیز امکان میدهد که به فعالیت خود ادامه دهند.
آمستردام نخستین شهر هلند بود که چشمانداز یکپارچهای درباره ارزش و اهمیت فرهنگ شبانه برای شهر تدوین کرد. این چشمانداز که بر تنوع، شمول، ایمنی اجتماعی و فیزیکی و دسترسی تأکید دارد، در سپتامبر ۲۰۲۳ توسط شورای شهرداری مورد بحث قرار گرفت و به برنامه اجرایی ۲۰۲۶-۲۰۲۳ تبدیل شد. این برنامه شامل ۱۵ اقدام هدفمند برای تقویت اقتصاد شبانه شهر از طریق صندوق کاهش نویز، یارانههای استعدادیابی و مطالعات امکانسنجی برای مکانهای جدید است. برای اجرای این اقدامات، ۲.۲ میلیون یورو از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ اختصاص پیدا کرده است که یک میلیون یورو به فرهنگ شبانه و ۱.۲ میلیون یورو به برنامه توسعه برای حمایت از استعدادهای جوانی تعلق میگیرد که هدفشان سازماندهی و ایجاد کسبوکارهای شبانه است.
بر اساس قوانین آمستردام، کسبوکارها باید مقررات مربوط به صدا را رعایت کنند که قوانین دقیق آن به فعالیتها و موقعیت مکانی کسبوکار بستگی دارد. برای میزبانی موسیقی زنده در کافهها یا رستورانها، صاحبان کسبوکار باید مجوز معافیت از مقررات نویز و ساعات کاری دریافت کنند. این مجوز بهصورت آنلاین یا حضوری در دفتر شهر منطقه مربوطه قابل درخواست است. این مقررات اطمینان حاصل میکنند که سطح صدا در محدودههای مجاز باقی بماند و مزاحمتی برای ساکنان مناطق مسکونی ایجاد نکند.
یکی از نوآوریهای کلیدی آمستردام، ایجاد صندوق عایقبندی صوتی است که به کافهها و رستورانهای واقع در نزدیکی مناطق مسکونی کمک مالی میکند تا سیستمهای عایقبندی صوتی نصب کنند. این صندوق که در سال ۲۰۲۴ بهعنوان پروژه پایلوت راهاندازی شد، بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶، ۲۰۰ هزار یورو بودجه دریافت کرده است. این صندوق برای ادامه حمایت از مکانها با تأمین مالی اقدامات عایقبندی صوتی ضروری است تا فرهنگ شبانه و عملکردهای مسکونی بتوانند بهطور پایدار در کنار هم وجود داشته باشند. به این ترتیب کسبوکارها میتوانند بدون ایجاد مزاحمت برای ساکنان، به فعالیت خود ادامه دهند.
دفتر شهردار شب آمستردام که بهعنوان میانجی میان کسبوکارهای شبانه، ساکنان و شهرداری عمل میکند، بهطور فعال با صاحبان کافهها، باشگاهها و رستورانها ملاقات میکنند تا مسائل مربوط به نویز را حلوفصل کنند. این دفتر همچنین خط تلفن شکایات را مدیریت میکند که ساکنان میتوانند مزاحمتهای صوتی را گزارش دهند. رویکرد مشارکتی و حمایتی آمستردام توانسته است تعادل مناسبی میان رونق فرهنگ شبانه و آسایش ساکنان ایجاد کند. آمستردام نشان داده است که با رویکرد مشارکتی و حمایتی میتوان تعادل مناسبی میان رونق اقتصادی شبانه و آسایش ساکنان ایجاد کرد.
نظر شما