به گزارش خبرگزاری ایمنا، چاقی کودکان و نوجوانان یکی از جدی‌ترین و چالش برانگیزترین مسائل بهداشت عمومی است، شیوع اضافه وزن و چاقی با سرعت نگران‌کننده‌ای در جهان رو به افزایش است و کودکان و نوجوانان را در معرض خطر ابتلا به انواع بیماری‌های زمینه‌ای قرار می‌دهد، در بیشتر موارد این اضافه وزن تا سنین بزرگسالی ادامه می‌یابد و باعث افسردگی و کاهش اعتماد به‌نفس افراد می‌شود. اضافه وزن و چاقی در دانش آموزان نوجوان، یک مشکل رو به رشد در جامعه‌ی امروز است که عواقب جدی برای سلامتی جسمی و روانی آنها دارد، دلایل چاقی در نوجوانان متنوع است و شامل عادات غذایی نامناسب، کمبود فعالیت فیزیکی، عوامل ژنتیکی و برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌شود.
برای مقابله با چاقی در نوجوانان، رویکردی چندجانبه مورد نیاز است. این رویکرد شامل تغییر سبک زندگی، تغذیه سالم، افزایش فعالیت فیزیکی، حمایت خانواده و جامعه و در صورت نیاز، درمان دارویی است، در واقع با اتخاذ این رویکرد جامع می‌توان به نسل آینده کمک کرد تا زندگی سالم‌تر و شادتری داشته باشند. عادات شخصی، سبک زندگی و فرهنگ خانوادگی همگی می‌توانند بر چاقی فرزندان نوجوان تاثیر بگذارند، این بدان معنا است که ترکیبی از رویکردهای درمانی می‌تواند بهترین راه برای پیشگیری چاقی و اضافه وزن نوجوانان باشد، بنابراین والدین برای کمک به فرزندشان در مدیریت وزن، بهتر است که رفتارهای سالم را در او و خانواده ترویج دهند.
خطر اضافه وزن و چاقی در بین دانش‌آموزان نوجوان
سید محمد حسین روحانی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا در مورد بروز مشکل اضافه وزن و چاقی در بین دانش آموزان نوجوان اظهار کرد: چاقی یا اضافه وزن افزایش چربی بدن بیش از حد نرمال بوده که در اندام‌ها به خصوص در ناحیه شکم و لگن وجود دارد، حد نرمال چربی در بدن برای هر سن وجنسیت متفاوت است به خصوص زمانی که در مورد کودکان و نوجوانان صحبت می‌شود مقدار چربی بدن در بین دختران و پسران در سنین متفاوت حد نرمال چربی تفاوت دارد، اگر در خانواده فرزند نوجوانی وجود دارد که والدین می‌خواهند بدانند که فرزندشان دچار اضافه وزن و در معرض چاقی است باید به مراکز بهداشتی نزدیک منزل مراجعه داشته باشند و تا اندازه گیری‌ها با استاندارد قد و وزن لازم برای فرزندشان در مورد میزان اضافه وزن آنها انجام شود تا به والدین در مورد خطر اضافه وزن و چاقی فرزندشان کمک کنند.
وی افزود: وضعیت اضافه وزن و چاقی دربین دانش آموزان بر مبنای آخرین آمارهایی که وجود دارد حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد موارد اضافه وزن و چاقی در بین نوجوانان ارائه شده است و این رقم در استانهای سطح کشور تفاوت دارد و در استان اصفهان تقریبا آمار چاقی و اضافه وزن دانش آموزان نوجوان همین مقدار بوده و در واقع با یک الگوی تفاوت در شهرستانهای متفاوت و مطابق آمارها می‌توان گفت که از هر چهار کودک یک کودک مبتلا به اضافه وزن و چاقی است.
رئیس دانشکده تغذیه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: وقتی در مورد اضافه وزن و چاقی دانش آموزان نوجوان صحبت می‌شود به طور یقین بروز بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری قلبی‌هم وجود دارد و شاید در خانواده‌ها به جنبه های روانی این معضل دانش آموزان نوجوان کمتر توجه شود، در واقع بار روانی مشکل چاقی و اضافه وزن برای نوجوان بسیار زیاد بوده و احتمال دارد به دلیل بروز این مشکل در بین همسالان خودشان دچار شرمساری و خجالت شوند یا بیشتر اوقات توسط همسالان خودشان مورد تمسخر قرار گیرند و این اتفاق موجب می شود که این گروه از دانش آموزان معمولا از نظر روحی و روانی بهم بریزند.
اصول تغذیه مناسب برای دانش‌آموزان نوجوان
وی در خصوص اصول تغذیه مناسب برای دانش آموزان نوجوان عنوان کرد: در مورد ارائه یک میان وعده سالم برای دانش آموزان نوجوان نیازمند یک پویش همگانی در مدارس هستیم، در حال حاضر مشکلی که وجود دارد اینکه خانواده برای کاهش معضل اضافه وزن و چاقی دانش آموز نوجوان او را به مطب پزشک می‌برند و پزشک معالج موارد لازم را در این زمینه برای کاهش اضافه وزن به خانواده ارائه می‌دهد و پدر و مادر سعی می‌کنند درمنزل با رعایت اصول تغذیه نوجوان از بروز اضافه وزن وچاقی بیشتر فرزندشان پیشگیری کنند و با رعایت توصیه های پزشک معالج و اصول تغذیه اضافه وزن دانش آموز نوجوان را کاهش دهند، اما وقتی که نوجوان به مدرسه می‌رود و مواد غذایی را که منع مصرف دارد در مدسه می‌بیند که همکلاسی‌هایش می‌خورند و در منزل اصرار می‌کند که برای میان وعده غذایی در مدرسه باید هم تغذیه را ببرد و والدین‌هم با دیدن اصرار فرزندشان در این زمینه مخالفتی نمی‌کنند، در نتیجه با بروز این شرایط دوباره دانش آموز نوجوان چالش چاقی و اضافه وزن خودش را برای خانواده ایجاد می‌کند.
روحانی خاطرنشان کرد: اگر همه خانواده‌ها در مورد رعایت اصول تغذیه سالم در مدرسه مشارکت لازم را با دانش آموز نوجوان داشته باشند و به طور مرتب همه موارد را به فرزندشان گوشزد کنند به طور یقین بعد از مدتی حتی آن دانش آموزی که به این موضوع کمتر توجه داشته سعی می‌کند در مدرسه خود را به دیگر دانش آموزانی نزدیگ کند که به این مسئله توجه دارند و او هم تلاش می‌کند مواد غذایی سالم تری را در میان وعده‌های مدرسه مصرف کند. در واقع خانواده باید به این نکته بسیار توجه کرده و این موضوع را یک وظیفه اجتماعی بدانند و از میان وعده‌های سالم برای تغذیه فرزندان در مدرسه استفاده کنند، نکته بعدی همت پدر و مادر در خانواده برای مهم نشان دادن این مسئله است که به شکل تعاملی و با جلب رضایت فرزندشان می‌توانند دستور غذایی را برای میان وعده او در مدرسه انجام دهند، میان وعده‌های سالم برای دانش آموزان نوجوان شامل لقمه‌های سالم خانگی در اندازه‌های کوچک است مانند نان خشک، میوه‌های تازه یا خشک، کشک، مغزیجات، دانه‌ها و شیر است که والدین می‌توانند برای میان وعده دانش آموزان نوجوان در مدرسه تهیه کنند. بهتر است والدین در مورد تهیه این میان وعده‌های غذایی با تعامل و نظر فرزندشان این کار را انجام دهند و هر نوع ماده غذایی را که فرزندشان بیشتر دوست دارد برای میان وعده او در مدرسه قرار دهند تا از اضافه وزن و چاقی او هم پیشگیری کنند.
لزوم سالم‌سازی تغذیه دانش‌آموزان در بوفه مدارس
متخصص تغذیه و رژیم درمانی درباره اهمیت سالم سازی تغذیه دانش آموزان در بوفه مدارس گفت: محیط مدرسه با هدف حفظ سلامت جسمی، ذهنی و روانی دانش آموزان فعال است و هیچ کدام از نیروهای درسه نباید بر خلاف این قاعده عمل کنند، به طور طبیعی بوفه مدرسه هم جزوی از ساختار مدرسه بوده و قوانین سخت گیرانه‌ای برای فعالیت آن در مدرسه وجود دارد و اگر این قوانین برای فعالیت بوفه مدارس اعمال شود سالم سازی تغذیه دانش آموزان در بوفه مدارس از نظر قانون انجام می‌گیرد و تحقق این موضوع وابسته به نظارت و هماهنگی مدیران مدارس با بوفه‌ها است، والدین هم باید به این نکته توجه کنند و اگر در مدرسه‌ای به نوع تغذیه سالم دانش آموزان در بوفه مدارس توجه نمی‌شود انتقاد والدین نسبت به این موضوع می‌تواند تاثیر گذار باشد تا مدارس در این زمینه دقت لازم برای سالم سازی تغذیه دانش آموزان در بوفه مدارس را داشته باشند و با اعمال قوانین به طور طبیعی ارائه مواد غذایی ناسالم از بوفه مدرسه‌ها حذف می‌شود.
وی تاکید کرد: مصرف صبحانه از مهم ترین وعده‌های تغذیه ای دانش آموزان بوده و در عملکرد آموزشی آنها در مدرسه بسیار موثر است، تعدادی از دانش آموزان نوجوان شب‌ها به دلیل بودن در فضای مجازی و استفاده زیاد از تلفن همراه و تبلت دیر وقت می‌خوابند و این گروه از دانش آموزان صبح‌ها دیرتر از خواب بیدار می‌شوند و سریع به مدرسه می‌روند و مصرف وعده صبحانه را در منزل از دست می‌دهند، بهتر است این گروه از دانش آموزان شب‌ها به موقع بخوابند تا صبح زودتر از خواب بیدار شده و بتوانند وعده صبحانه را با آرامش قبل از مدرسه رفتن بخورند. در مدرسه هم بهتر است دانش آموزان نوجوان میان وعده‌های سالم خانگی را استفاده کنند و از مصرف مواد غذایی شور، پرچرب، پر کالری و سرشار از قند پرهیز کنند تا از بروز اضافه وزن و چاقی این گروه از دانش آموزان پیشگیری شود.
روحانی در خصوص اهمیت صبحانه مطلوب برای دانش آموزان نوجوان اظهار کرد: صبحانه مطلوب برای دانش آموزان باید لبنیات پنیر، شیر، حبوبات مانند عدسی تهیه شده در منزل، تخم مرغ و دیگر ماود غذایی حاوی منبع پروتئین باشد، در کنار آن استفاده از نان سبوس دار و غلات کامل هم توصیه می‌شود به دلیل اینکه این مواد غذایی موجب سیری دانش آموزان نوجوان و کاهش مشکلات گوارشی و تامین قند بدن آنها در مدرسه می‌شود، این گروه از دانش آموزان باید در محیط مدرسه کمتر از تنقلات و موادغذایی شیرین و انواع کیک‌ها استفاده کنند تا از بروز اضافه وزن و چاقی آنها هم پیشگیری شود.
وی عنوان کرد: توصیه می‌شود تماشای تلویزیون، بازی با تبلت و بودن در فضای مجازی با تلفن همراه و کنسول بازی باید برای دانش آموزان بیشتر از دوساعت در شبانه روز طول نکشد تا از چاقی و اضافه وزن آنها جلوگیری شود و دانش آموزان نوجوان باید انجام ورزش‌های هوازی، بازی فوتبال، دوچرخه سواری و پیاده روی سریع روزانه را به مدت یک ساعت داشته باشند تا در طول روز چربی سوزی در بدن آنها اتفاق بیفتد و از بروز اضافه وزن و چاقی زیاد آنها جلوگیری شود.
به گزارش ایمنا؛ چاقی یک بیماری پیچیده است و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند، این عوامل شامل ژنتیک، مسائل روانی، محیطی و عوامل فیزیولوژیکی هستند، از دلایل چاقی دانش آموزان نوجوان می‌توان به عوامل رفتاری، محیطی و ژنتیکی اشاره کرد، عوامل رفتاری شامل مصرف بیش‌ازحد کالری و کمبود فعالیت بدنی است، تأثیرات محیط مانند دسترسی راحت به مواد غذایی ناسالم هم در بروز این مشکل نقش مهمی دارد، استعداد ژنتیکی و عادات خانوادگی نیز احتمال اضافه وزن فرزندان نوجوان را بیشتر می‌کند.
تحقیقات نشان داده با توجه به اینکه حدود ۵۵ درصد از کودکان مبتلا به چاقی، آن را تا نوجوانی حفظ می‌کنند و ۸۰ درصد نیز در بزرگسالی همچنان با چاقی زندگی خواهند کرد، چاقی دوران کودکی یک نگرانی مهم به شمار می‌آید. چاقی می‌تواند منجر به دیابت نوع ۲، مشکلات مفصلی، کاهش اعتمادبه‌نفس و حتی تبعیض اجتماعی شود. اضافه وزن و چاقی دانش آموزان نوجوان روی تمام جنبه‌های زندگی از جمله سلامت روانی و قلبی عروقی آنها تأثیر می‌گذارد، با توجه به افزایش شیوع چاقی در میان کودکان و نوجوانان، رعایت رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و کاهش استرس و فشار روحی به کنترل و پیشگیری از اضافه وزن آنها کمک می‌کند. همچنین تشخیص زودهنگام و دریافت کمک از متخصصان مراقبت‌های بهداشتی می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی نتیجه چاقی کودکان و نوجوانان را تغییر دهد.