به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، رشد گردشگری در شهرها و روستاهای ساحلی بهطور معمول با افزایش فعالیتهای تجاری و شکلگیری نیازهای جدید در فضاهای عمومی همراه است. در چنین شرایطی، ایجاد زیرساختهای کوچک و قابلتغییر میتواند به شهرها کمک کند بدون آنکه فضای عمومی را با ساختوسازهای دائمی اشغال کنند، امکانات مورد نیاز گردشگران و کسبوکارهای محلی را فراهم کنند.
در درمی، روستایی گردشگری در سواحل آلبانی که طی سالهای اخیر با رشد سریع گردشگری روبهرو شده است، افزایش فعالیتهای تجاری نیاز به فضاهایی سازمانیافته، مقرونبهصرفه و متناسب با ماهیت فصلی این مقصد را بیشتر کرده است. در همین راستا، یک نمونه کیوسک شهری با مساحت تنها ۱۰ متر مربع طراحی و در سال ۲۰۲۵ اجرا شد که هدف آن ارائه الگویی فشرده و سازگار برای زیرساختهای تجاری فصلی بود.
اهمیت چنین سازهای برای شهر، پیش از هر چیز در انعطافپذیری آن است. کیوسک بهگونهای طراحی شده است که بتواند برای فعالیت فروشندگان مختلف و در شرایط متفاو استفاده شود. فضای همکف باز است و امکان تغییر چیدمان و شیوه استفاده را فراهم میکند، بنابراین ساختار ثابت و یکسانی به همه فعالیتها تحمیل نمیشود و میتوان آن را متناسب با نوع کسبوکار یا نیازهای هر فصل تنظیم کرد.
یکی از عناصر اصلی طراحی، سقف شیبدار و جعبهمانندی است که عملکردی فراتر از پوشش بنا دارد. این بخش در طول روز باز میشود و بهعنوان سایهبان از فضای داخلی در برابر تابش خورشید محافظت میکند و در زمان تعطیلی، بسته میشود تا به فضای ذخیرهسازی امن در قسمت بالایی تبدیل شود. به این ترتیب، یک عنصر معماری میتواند در ساعات مختلف روز عملکردهای متفاوتی داشته باشد و نیاز به ساخت فضای جداگانه برای سایه و انبار را کاهش دهد.
این ویژگی برای شهرها و مقاصد گردشگری ساحلی اهمیت دارد، زیرا فعالیت اقتصادی در چنین مناطقی، بیشتر به فصل گردشگری وابسته است. ایجاد ساختمانهای دائمی برای فعالیتهایی که تنها در بخشی از سال استفاده میشوند، میتواند به اشغال بلندمدت فضا و افزایش هزینههای شهری منجر شود. در مقابل، سازههای قابل مونتاژ و قابل جابهجایی میتوانند با تغییر نیازهای شهر جابهجا شوند و در فصل یا موقعیت مناسب دیگری استفاده قرار شوند.
قابلیت باز و بستهشدن کیوسک نوعی هماهنگی با ریتم روزانه شهر ایجاد میکند. سازه در ساعات فعالیت اقتصادی بهروی فضای عمومی باز میشود و پس از پایان کار، بدون نیاز به جمعآوری کامل تجهیزات، امکان بستهشدن و تأمین امنیت کالاها را فراهم میکند. چنین رویکردی میتواند برای فضاهایی که در طول روز فعال و در ساعات شب کمتردد هستند، مزیت عملی داشته باشد.
از سوی دیگر، کوچکمقیاس بودن این ساختار به شهر اجازه میدهد از ظرفیت فضاهای محدود نیز استفاده کند. یک کیوسک ۱۰ متر مربعی میتواند بخشی از نیازهای یک فعالیت تجاری کوچک را پاسخ دهد، بدون آنکه همچون یک ساختمان بزرگ مانعی جدی در مسیر حرکت عابران یا استفاده عمومی از فضا ایجاد کند. این ویژگی در مناطق گردشگری پرتراکم، میدانها، فضاهای ساحلی و محدودههای پیادهمحور اهمیت بیشتری پیدا میکند.
استفاده از مصالح متناسب با اقلیم محلی نیز یکی دیگر از ویژگیهای این رویکرد است. ساختار کیوسک بهصورت مدولار و اقتصادی طراحی شده و میتوان آن را با سرعت بهنسبت بالا مونتاژ و در صورت نیاز جابهجا کرد. چنین قابلیتی به شهرها امکان میدهد زیرساختهای موقت را با تغییر شرایط اقتصادی، گردشگری یا فضایی تطبیق دهند و از سرمایهگذاری سنگین روی سازههایی که ممکن است در آینده بلااستفاده شوند، جلوگیری کنند.
این نوع معماری همچنین میتواند به حمایت از کسبوکارهای کوچک کمک کند. فراهمکردن یک فضای تجاری کوچک اما مجهز، هزینه ورود به فعالیت اقتصادی در مناطق گردشگری را کاهش میدهد و میتواند فرصت بیشتری برای فروشندگان محلی و فعالیتهای خرد ایجاد کند. از منظر مدیریت شهری نیز، ساماندهی این فعالیتها در قالب سازههای مشخص میتواند جایگزینی برای گسترش بیبرنامه سازههای موقت و غیررسمی در فضاهای عمومی باشد.
اهمیت این مسئله در درمی از آن جهت بیشتر است که رشد گردشگری، همزمان با افزایش تقاضا برای خدمات و فعالیتهای تجاری، ضرورت مدیریت تغییرات کالبدی شهر را نیز افزایش داده است. کیوسکهای انعطافپذیر میتوانند بخشی از این پاسخ باشند؛ نه بهعنوان جایگزینی برای زیرساختهای دائمی، بلکه بهعنوان لایهای سبک، موقت و قابلتغییر که در دورههای اوج فعالیت شهری وارد فضا میشود و در صورت تغییر نیاز، امکان جابهجایی یا جمعآوری دارد.
این کیوسک در ژوئن ۲۰۲۵ بهعنوان یکی از پاویونهای جشنواره Bread&Heat در تیرانا ارائه شد و نمونهای از ظرفیت سازههای کوچک برای ترکیب معماری، فعالیت اقتصادی و فضای عمومی بود.
تجربه درمی نشان میدهد که زیرساختهای شهری لازم نیست بزرگ و دائمی باشند تا بتوانند بخشی از نیازهای شهر را پاسخ دهند؛ سازههای کوچک و چندمنظوره میتوانند با اشغال حداقل فضا، خدمات تجاری را در اختیار شهروندان و گردشگران قرار دهند، از فعالیتهای اقتصادی خرد پشتیبانی کنند، در برابر شرایط اقلیمی واکنش نشان دهند و همزمان امکان تغییر کاربری یا جابهجایی را حفظ کنند. چنین رویکردی میتواند برای شهرهای گردشگری که با نوسان شدید جمعیت، تغییرات فصلی و فشار بر فضاهای عمومی روبهرو هستند، الگویی قابلتوجه برای طراحی زیرساختهای شهری آینده باشد.
نظر شما