به گزارش خبرگزاری ایمنا، موفقیت جوانان ایرانی در المپیاد جهانی هوش مصنوعی و کسب چهار مدال برای کشور، تنها یک نتیجه در کارنامه یک رقابت علمی نیست؛ این موفقیت بار دیگر این پرسش مهم را پیش روی نظام علمی و فناورانه کشور قرار میدهد که ایران با وجود برخورداری از استعدادهای جوان، تا چه اندازه میتواند این ظرفیت را به پژوهش، فناوری و محصول تبدیل کند؟
اهمیت این پرسش زمانی بیشتر میشود که هوش مصنوعی دیگر یک فناوری متعلق به آینده نیست؛ این فناوری امروز در پزشکی، صنعت، حملونقل، تجارت، آموزش و خدمات عمومی به کار گرفته میشود و توانایی کشورها در توسعه و استفاده از آن، به یکی از مؤلفههای مهم قدرت علمی و اقتصادی تبدیل شده است.
از این منظر، چهار مدال بهدستآمده را نباید تنها به موفقیت فردی چند دانشآموز محدود کرد. پشت چنین نتیجهای، سالها آموزش، تمرین، پژوهش و حمایت قرار دارد و مهمتر از آن، نشان میدهد بخشی از ظرفیت انسانی مورد نیاز برای آینده هوش مصنوعی در کشور وجود دارد.
هرچند داشتن استعداد، تنها نقطه آغاز است. مسئله اصلی این است که این استعدادها بعد از رقابتهای علمی چه مسیری را طی میکنند. آیا وارد دانشگاه و پژوهش میشوند؟ آیا امکان دسترسی به داده و توان پردازشی مورد نیاز را دارند؟ آیا ارتباط مؤثری میان دانشگاه و شرکتهای فناور وجود دارد؟ و در نهایت چند ایده علمی میتواند به یک محصول یا راهکار واقعی برای صنعت و جامعه تبدیل شود؟
امروز استفاده از ابزارهای آماده هوش مصنوعی برای بسیاری از فعالیتها به یک ضرورت تبدیل شده است، اما میان «کاربر فناوری بودن» و «تولیدکننده فناوری» فاصله زیادی وجود دارد. توسعه مدلها و سامانههای هوشمند به نیروی متخصص، پژوهش مستمر، داده باکیفیت، زیرساخت پردازشی و سرمایهگذاری نیاز دارد.
اینجاست که نقش دانشگاهها اهمیت پیدا میکند. دانشگاه نباید تنها محل آموزش مباحث نظری باشد، بلکه باید بتواند استعدادهای جوان را وارد مسیر پژوهش و حل مسئله کند و ارتباط میان رشتههای مختلف را گسترش دهد؛ هوش مصنوعی نیز محدود به علوم رایانه نیست و پزشکی، مهندسی، اقتصاد، کشاورزی، مدیریت و علوم انسانی را تحت تأثیر قرار داده است.
از سوی دیگر، آموزش نیز باید متناسب با سرعت تحولات فناوری تغییر کند؛ نسلی که امروز وارد مدرسه و دانشگاه میشود، قرار است در محیطی کار کند که بخش مهمی از فعالیتهای آن با سامانههای هوشمند انجام خواهد شد، بنابراین آموزش مهارتهای مرتبط با هوش مصنوعی نباید به چند درس یا رشته تخصصی محدود بماند.
چهار مدال جهانی میتواند نشانهای از وجود سرمایه انسانی ارزشمند در ایران باشد، اما ارزش واقعی این موفقیت زمانی مشخص میشود که این استعدادها در سالهای آینده در مسیر پژوهش، نوآوری و تولید فناوری باقی بمانند.
مدال پایان این مسیر نیست، بلکه میتواند آغاز آن باشد. پرسش مهم اکنون این نیست که آیا ایران استعداد هوش مصنوعی دارد یا نه؛ این موضوع را همین موفقیتها تا حدی ثابت کردهاند؛ پرسش اصلی این است که آیا نظام آموزشی، دانشگاهی و فناورانه کشور میتواند این استعداد را حفظ کند، پرورش دهد و در نهایت به فناوری و راهحلهای واقعی برای کشور تبدیل کند؟
ضرورت پیوند هوش مصنوعی با سرفصل تمام رشتههای دانشگاهی
شروان فکری ارشاد، مدیرکل حوزه ریاست دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به نقش فرایندهای آموزشی در شکلگیری توانمندی علمی جوانان اظهار کرد: دستاوردهای جوانان کشور در حوزههای فناوری و هوش مصنوعی نمیتواند یک اتفاق مقطعی و تصادفی باشد و بدون تردید بخشی از آن حاصل یک فرایند آموزشی صحیح و برپایه چارچوبهای مدون است.
وی افزود: تمام فرایندهای رسمی آموزش در کشور، از مدرسه و دانشگاه گرفته تا فرایندهای کمتر رسمی نظیر امکانات تحقیقاتی، آموزشگاههای خصوصی و برنامههای تصویری، در شکلگیری شاکله علمی دانشآموزان و دانشجویان نقش دارند و این ساختار آموزشی در کنار توانمندی ارزشمند جوانان کشور میتواند زمینهساز کسب افتخارات علمی در عرصههای جهانی باشد.
مدیرکل حوزه ریاست دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد با اشاره به تجربه ۱۵ ساله خود بهعنوان عضو هیئت علمی در حوزه هوش مصنوعی تصریح کرد: اطمینان میدهم که اگر ریلگذاری صحیح و باثباتی برای دانشجویان و استادان این حوزه انجام شود، دستاوردهای ارزشمند حاصل از حضور در مسابقات جهانی میتواند در ادامه به نتایج ملموستری در صنعت، تجارت و امنیت تبدیل شود.
فکری ارشاد خاطرنشان کرد: خروجی پایاننامههای دانشجویی، خودکفایی در طراحی و تولید برخی نرمافزارهای هوشمند و تولید تجهیزات سختافزاری بر پایه هوش مصنوعی نشان میدهد که این حوزه در سالهای اخیر رشد بسیار خوبی داشته و جوانان کشور در کنار محققان، صنعتگران و مسئولان مربوط، توانستهاند دستاوردهای ارزشمندی ایجاد کنند.
وی با بیان اینکه در کنار فراهم کردن دسترسی آسان محققان به تجهیزات مرتبط، بهروزرسانی مداوم سرفصل دروس رشتههای دانشگاهی یکی از پایههای اساسی رشد این حوزه است، بیان کرد: این بهروزرسانی نباید تنها به سرفصل رشته مهندسی کامپیوتر با گرایش هوش مصنوعی محدود شود، بلکه در سرفصل تمام رشتههای تحصیلی دانشگاهی باید ارتباط بعضی مفاهیم علمی با هوش مصنوعی برقرار شود، چراکه هوش مصنوعی بهذات تمام علوم را درگیر میکند و این موضوع دیگر بر کسی پوشیده نیست.
غرق شدن در استفاده ابزاری از هوش مصنوعی و بیتوجهی به ذات سیستمهای هوشمند میتواند در سالهای آینده به یک نقطه ضعف تبدیل شود
مدیرکل حوزه ریاست دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد فرهنگسازی عمومی را یکی دیگر از الزامات توسعه هوش مصنوعی دانست و گفت: جوانان کشور در بسیاری از زمینههای علمی و تحقیقاتی جایگاه بالایی در سطح دنیا دارند و طی سالهای اخیر بسیاری از مدیران، دستگاهها و خود جوانان تلاش کردهاند زمینههای کاربردی هوش مصنوعی را برای عموم جامعه فراگیر کنند.
فکری ارشاد با تاکید بر اینکه باید میان «کاربرد هوش مصنوعی» و «طراحی و تولید الگوریتمها و مدلهای هوشمند» تفاوت قائل شد، تأکید کرد: در شرایط کنونی افزایش سطح آگاهی عمومی برای استفاده کاربردی از هوش مصنوعی کفایت میکند، اما دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، دانشجویان و اعضای هیئت علمی که به صورت تخصصی در این زمینه فعالیت میکنند، باید مورد حمایت قرار گیرند تا در طراحی و تولید مدلها و الگوریتمها، شتاب رشد کشور همسان با دیگر کشورها باشد.
وی خاطرنشان کرد: غرق شدن در استفاده ابزاری از هوش مصنوعی و بیتوجهی به ذات سیستمهای هوشمند میتواند در سالهای آینده به یک نقطه ضعف تبدیل شود و زمینه وابستگی کشور در بعضی امور را فراهم کند.
به گزارش ایمنا، موفقیت ایران در المپیاد جهانی هوش مصنوعی را میتوان فراتر از یک خبر علمی دید؛ این اتفاق تصویری از ظرفیت انسانی و علمی کشور ارائه میدهد و نشان میدهد حتی در شرایط دشوار نیز میتوان برای آینده ساخت، یاد گرفت و رقابت کرد؛ این موفقیت، اگر با آموزش مناسب، زیرساخت کافی و حمایت از پژوهش همراه شود، میتواند آغازگر مسیرهای بزرگتری در فناوری باشد.
امروز شاید مهمترین دستاورد این اتفاق، خودِ امید باشد؛ امید به نسلی که میتواند در پیچیدهترین عرصههای فناوری جهان حضور پیدا کند و آینده را فقط تماشا نکند، بلکه در ساختن آن سهم داشته باشد. هوش مصنوعی میتواند یکی از مهمترین میدانهای این آینده باشد و ایران نیز ظرفیت آن را دارد که در این مسیر، سهمی شایسته و ماندگار برای خود بسازد.
نظر شما