به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، جابهجایی خرد یا میکروموبیلیتی بهمعنای استفاده از وسایل نقلیه سبک، کمسرعت و گاه الکتریکی همچون دوچرخههای معمولی و الکتریکی و اسکوترهای برقی برای سفرهای کوتاه شهری است. این شیوه حملونقل در سالهای اخیر به نقطه عطفی تاریخی رسیده است. بازار جهانی دوچرخههای الکتریکی در سال ۲۰۲۶ به ارزش خیرهکننده ۶۵.۸ میلیارد دلار دست پیدا کرد و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۴، با رشدی شتابان، به ۱۹۳ میلیارد دلار برسد.
این روند در اروپا چشمگیرتر است؛ تعداد سفرهای دوچرخههای الکتریکی اشتراکی در سال ۲۰۲۵ به ۱۳۶ میلیون مورد رسید که رشدی ۷۲.۳ درصدی نسبت به سال قبل را نشان میدهد؛ رقمی که گویای استقبال بیسابقه شهروندان اروپایی از این شیوه حملونقل پاک و کارآمد است.
دوچرخههای الکتریکی بهعنوان ستون فقرات جابهجایی خرد شهری تثبیت شدهاند، در حالی که اسکوترهای برقی در بسیاری از شهرهای اروپایی به حاشیه رانده شدهاند. پاریس و مادرید خدمات اسکوتر برقی اشتراکی را بهطور دائم متوقف کردند و بروکسل نیز اعلام کرد که مجوزهای اسکوتر در پایان ۲۰۲۶ تمدید نخواهند شد. دلیل موفقیت دوچرخه در میان وسایل نقلیه میکروموبیلیی، ترکیبی از عوامل است: دوچرخههای الکتریکی برای مسافتهای طولانیتر مناسب هستند، ایمنترند، تصویر عمومی بهتری دارند و برای طیف وسیعتری از کاربران از جمله سالمندان و والدین با کودک قابل استفاده هستند.
شهرهای پیشرو سرمایهگذاری بیسابقهای در زیرساخت دوچرخه انجام دادند. کپنهاگ بزرگترین بودجه تاریخ خود برای دوچرخه را در ۲۰۲۶ تصویب کرد که ۶۰۰ میلیون کرون دانمارک معادل حدود ۸۶ میلیون دلار است. در آمریکا، حدود ۷۰ درصد برنامههای جابهجایی خرد الزامات عدالتمحور دارند تا اطمینان حاصل شود که مزایای این سیستم به مناطق کمبرخوردار نیز میرسد. مدلهای اشتراک و اجاره دوچرخه الکتریکی نیز در حال رشد هستند؛ پیشبینی میشود تا پایان ۲۰۲۶، ۲۰ تا ۲۵ درصد استفاده شهری از دوچرخه الکتریکی از طریق اشتراک و اجاره باشد.
پاریس؛ گذار از اسکوتر به دوچرخه الکتریکی اشتراکی
پاریس در سال ۲۰۲۵ یکی از تحولآفرینترین سیاستهای جابهجایی خرد اروپا را اجرا کرد. این شهر پس از همهپرسی ۲۰۲۳ که به ممنوعیت اسکوترهای برقی اشتراکی منجر شد، در ژوئن ۲۰۲۵ قراردادهای چهارسالهای را با سه اپراتور برای راهاندازی نسل جدیدی از خدمات دوچرخه الکتریکی اشتراکی امضا کرد. این خدمات از اکتبر ۲۰۲۵ آغاز به کار کرد و پاریس را به بزرگترین بازار دوچرخه اشتراکی در اروپا تبدیل کرد.
بر اساس این قرارداد، هر اپراتور مجاز به استقرار بین سه هزار تا ۶ هزار دوچرخه الکتریکی در سطح شهر است که در فصلهای پربازدید به ۷۵۰۰ دوچرخه برای هر اپراتور میرسد. این دوچرخهها بدون نیاز به ایستگاه ثابت عمل میکنند و کاربران میتوانند از طریق اپلیکیشن موبایل، نزدیکترین دوچرخه را پیدا، قفل و رها کنند.
در سیستمهای سنتی دوچرخه اشتراکی، کاربران مجبور بودند دوچرخه را از ایستگاههای ثابت تحویل بگیرند و پس از استفاده، به همان ایستگاه یا ایستگاه دیگری از همان شبکه بازگردانند. این محدودیت انعطافپذیری سفر را کاهش میداد و گاهی کاربران را مجبور میکرد مسیرهای طولانیتری را برای پیدا کردن ایستگاه خالی طی کنند. در سیستم جدید پاریس، دوچرخهها بهصورت بدون ایستگاه ثابت عمل میکنند. به این معنا که کاربر با باز کردن اپلیکیشن موبایل، نقشهای از دوچرخههای موجود در اطراف خود میبیند و میتواند نزدیکترین دوچرخه را انتخاب کند. با اسکن کد QR روی دوچرخه یا فشردن دکمه در اپلیکیشن، قفل دوچرخه باز و سفر آغاز میشود. پس از رسیدن به مقصد، کاربر میتواند دوچرخه را در هر نقطه مجازی مشخصشده در اپلیکیشن رها کند، بدون اینکه نیاز باشد به ایستگاه فیزیکی خاصی بازگردد.
این سیستم انعطافپذیری سفر را بهطور چشمگیری افزایش میدهد و تجربه کاربری را سادهتر و سریعتر میکند. شهرداری پاریس برای جلوگیری از رها شدن دوچرخهها در مکانهای نامناسب از جمله پیادهروها یا ورودی ساختمانها، مناطق مجازی مشخصی را در اپلیکیشن تعریف کرده است که کاربران فقط در آن مناطق مجاز به رها کردن دوچرخه هستند و در صورت تخلف با جریمه نقدی روبهرو میشوند.
یکی از ویژگیهای متمایز این طرح، قیمتگذاری رقابتی است؛ اپراتورها نرخ ۰.۲۵ تا یک یورو در دقیقه را برای سفرهای متفاوت اعمال کردهاند. طیف کاملی از اشتراکهای روزانه، هفتگی و ماهانه نیز معرفی شده است که صرفهجویی چشمگیری به دنبال دارد.
این طرح جدید مکمل سیستم دوچرخه اشتراکی عمومی پاریس است و بخشی از استراتژی گستردهتر شهر محسوب میشود که هدف آن «دوچرخهپذیر کردن تمام پاریس تا ۲۰۲۶» است. شهرداری پاریس در چارچوب این طرح، شبکه مسیرهای دوچرخه را گسترش داده، پارکینگهای امن دوچرخه ایجاد کرده و تقاطعها را برای ایمنی بیشتر دوچرخهسواران بازطراحی کرده است. هزینههای عملیاتی اپراتورها نیز بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است؛ شهر در مجموع از سه اپراتور چهار میلیون یورو در سال دریافت میکند، در حالی که در قراردادهای قبلی این رقم ۶۰۰ هزار یورو بود.
دوچرخههای الکتریکی اشتراکی بهویژه برای سفرهای «کیلومتر آخر» (آخرین بخش مسیر از ایستگاه مترو یا اتوبوس به مقصد نهایی) و سفرهای کوتاه درونشهری محبوب شده است. پاریس با این طرح نشان داد که میتوان با جایگزینی هوشمندانه نیازهای جابهجایی شهروندان را تأمین و نگرانیهای ایمنی و نظم شهری را برطرف کرد.
کپنهاگ؛ بزرگترین بودجه تاریخ برای دوچرخه
کپنهاگ، پایتخت دانمارک و یکی از پیشگامان جهانی دوچرخهسواری شهری، در سال ۲۰۲۵ بزرگترین بودجه تاریخ خود برای دوچرخه را تصویب کرد. این شهر در بودجه شهرداری ۲۰۲۶، مبلغ ۶۰۲.۴ میلیون کرون دانمارک (حدود ۸۶ میلیون دلار) را به بهبود شرایط دوچرخهسواری اختصاص داد. این رقم بیش از سه برابر بودجه سالانه قبلی (۱۷۴ میلیون کرون در ۲۰۲۵) است و نشاندهنده عزم جدی کپنهاگ برای حفظ و تقویت جایگاه خود بهعنوان «بهترین شهر دوچرخهای جهان» است.
این بودجه بیسابقه چندین پروژه زیرساختی کلیدی را تأمین مالی میکند. نخست، گسترش سیستم موجهای سبز دوچرخه که چراغهای راهنمایی را بهگونهای هماهنگ میکند که دوچرخهسواران با سرعت ثابت (حدود ۲۰ کیلومتر بر ساعت) بتوانند بدون توقف از چندین تقاطع عبور کنند. دوم، توسعه بزرگراههای دوچرخه که شبکهای از مسیرهای سریع و مستقیم را برای دوچرخهسواران حومهنشین فراهم میکند تا بتوانند با ایمنی و سرعت به مرکز شهر برسند.
سوم، ایجاد پارکهای جیبی با ایستگاههای تعمیر دوچرخه و آبنماهای عمومی در نقاط مختلف شهر. این پارکهای کوچک فضاهای استراحت و خدمات رایگان برای دوچرخهسواران فراهم میکنند و تجربه دوچرخهسواری را بهبود میبخشند. چهارم، پروژه بهبود مسیرهای دوچرخه مدرسه که ایمنی مسیرهای دوچرخهای منتهی به مدارس را افزایش میدهد و والدین را تشویق میکند کودکان خود را با دوچرخه به مدرسه بفرستند.
این سرمایهگذاری ادامه استراتژی دوچرخه کپنهاگ ۲۰۲۵-۲۰۱۱ است که هدف آن رسیدن به سهم ۵۰ درصدی دوچرخه در تمام سفرهای کاری و تحصیلی بود. کپنهاگ هماکنون شبکهای ۳۶ کیلومتری از بزرگراههای دوچرخه دارد و برنامهریزی کرده است که این شبکه را تا ۹۰۰ میلیون کرون گسترش دهد. این شهر در حال توسعه مسیرهای دوچرخه عریضتر، جداکنندههای فیزیکی بین مسیر دوچرخه و خودرو و سیستمهای روشنایی هوشمند برای ایمنی شبانه است.
یکی از ابعاد نوآورانه سیاست کپنهاگ، ترویج دوچرخههای باری برای حملونقل کالا و کودکان است. این دوچرخهها که دارای جعبههای بزرگ جلویی هستند، به کسبوکارهای کوچک اجازه میدهند کالاها را بدون نیاز به ون یا کامیون حمل کنند و به والدین امکان میدهند کودکان خود را با ایمنی به مدرسه یا پارک ببرند. شهرداری کپنهاگ با ارائه یارانه خرید و ایجاد پارکینگهای اختصاصی برای دوچرخههای باری، از این فناوری حمایت میکند.
کاهش ترافیک، آلودگی هوا و انتشار کربن، از دیگر دستاوردهای این سیاست است. کپنهاگ با این بودجه بیسابقه، الگویی برای شهرهای دیگر جهان ارائه کرده است که میخواهند دوچرخهسواری را به ستون فقرات سیستم حملونقل شهری خود تبدیل کنند. این شهر نشان داده است که سرمایهگذاری در دوچرخه، نه یک هزینه، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت در سلامت عمومی، پایداری محیطی و کیفیت زندگی شهری است.
بوگوتا؛ تنظیم مقررات دوچرخه و وسایل الکتریکی در بزرگترین شبکه سیکلوروتای آمریکای لاتین
بوگوتا، پایتخت کلمبیا با داشتن ۶۷۷ کیلومتر مسیر اختصاصی دوچرخه بزرگترین شبکه مسیر دوچرخه در آمریکای لاتین را در اختیار دارد. این شهر در سالهای ۲۰۲۵-۲۰۲۶، با چالش جدیدی روبهرو شد: افزایش سریع استفاده از وسایل نقلیه الکتریکی سبک شخصی شهری از جمله دوچرخههای الکتریکی، اسکوترهای برقی و موتورسیکلتهای الکتریکی کوچک. دولت کلمبیا در پاسخ، قانون ۲۴۸۶ سال ۲۰۲۵ را تصویب کرد و وزارت ترابری در اوت ۲۰۲۶ آییننامه اجرایی آن را منتشر کرد.
قانون ۲۴۸۶ سال ۲۰۲۵، چارچوب ملی برای تنظیم وسایل الکتریکی سبک شخصی شهری فراهم کرد. بر اساس این قانون و آییننامه ۲۰۲۶، وسایلی که میتوانند از (مسیر دوچرخه استفاده کنند، باید مشخصات فنی دقیقی داشته باشند: حداکثر توان ۱۰۰۰ وات، حداکثر سرعت ۲۵ کیلومتر بر ساعت و بدون شتابدهنده خودکار (فقط پدالکمک). این مشخصات شامل دوچرخههای الکتریکی، اسکوترهای برقی و بعضی وسایل تکچرخ الکتریکی میشود. وسایلی که سرعت یا توان بالاتری دارند همچون موتورسیکلتهای الکتریکی با توان تا ۴۰۰۰ وات و سرعت تا ۴۵ کیلومتر بر ساعت، باید از خیابانهای اصلی استفاده کنند و نیاز به پلاک، بیمه و گواهینامه دارند.
شهرداری بوگوتا اختیارات محلی خود را به کار گرفت و در ۱۰۸ نقطه بحرانی در ۱۴ منطقه شهر، عبور وسایل الکتریکی سبک از مسیر دوچرخه را ممنوع کرد. این نقاط تقاطعهای شلوغ، مناطق مدرسهای و بخشهایی با ترافیک سنگین دوچرخهسوار هستند که حضور وسایل سریعتر میتواند خطرناک باشد. این محدودیتها نشاندهنده رویکرد متعادل بوگوتا است که از یکسو استفاده از وسایل الکتریکی سبک را برای کاهش آلودگی و ترافیک تشویق میکند و از سوی دیگر ایمنی دوچرخهسواران و عابران پیاده را در اولویت قرار میدهد.
بوگوتا در سال ۲۰۲۶ خدمات جدیدی را در مسیر دوچرخه خود معرفی کرد. در ژانویه و فوریه ۲۰۲۶، ۴۰ ارائهدهنده جدید مواد غذایی، کارگاههای تعمیر دوچرخه و فروش لوازم جانبی به برنامه «طرحهای مسیر دوچرخه» اضافه شدند. این خدمات تجربه دوچرخهسواری را برای شهروندان بهبود بخشیده و سیکلوروتا را به فضایی نهفقط برای حملونقل، بلکه برای تفریح و تعامل اجتماعی تبدیل کرده است. این شهر تجربیات تفریحی جدیدی برای خانوادهها، کودکان و نوجوانان در مسیر دوچرخه ایجاد کرده است.
نتایج این سیاستها در بوگوتا قابل اندازهگیری است؛ با وجود افزایش استفاده از وسایل الکتریکی سبک، تصادفات در مسیر دوچرخه کاهش یافته و رضایت شهروندان از ایمنی مسیرهای دوچرخه افزایش پیدا کرده است. این شهر نشان داده است که میتوان با تنظیم مقررات هوشمند، همزمان از فناوریهای جدید استقبال و ایمنی عمومی را حفظ کرد.
نظر شما