به گزارش خبرگزاری ایمنا، جلفای اصفهان در دوره صفویه به یکی از مهمترین مراکز زندگی ارامنه در ایران تبدیل شد. ارامنهای که در این محله سکونت داشتند، در کنار فعالیتهای مذهبی و اقتصادی، به آموزش، ترجمه، کتابت و انتقال دانش نیز توجه ویژهای داشتند. همین نیاز فرهنگی، زمینه را برای ورود صنعت چاپ به جلفا فراهم کرد.
در سده هفدهم میلادی، دستگاه چاپ به جلفای اصفهان رسید و ارامنه با بهرهگیری از این فناوری، چاپ کتاب را آغاز کردند. آمِنَاپرکیچ (نجاتدهنده) مقدس از نخستین کتابهایی بود که در این چاپخانه به چاپ رسید و اهمیت ویژهای در تاریخ چاپ ارامنه و ایران دارد.
آنچه این اتفاق را مهم میکند، فقط قدیمی بودن یک دستگاه یا یک ساختمان نیست؛ بلکه داستان ورود فناوری چاپ به فضای فرهنگی ایران است. در دورهای که نسخهبرداری از کتاب کاری زمانبر بود و هر نسخه به دست کاتبان تهیه میشد، چاپ امکان داد متنها در شمار بیشتری تکثیر شوند و از محدوده یک نسخه و یک کتابخانه فراتر بروند.
چاپخانهای که ردپای اصفهان را در تاریخ کتاب ماندگار کرد
چاپخانه جلفا را میتوان یکی از نخستین تجربههای جدی چاپ در ایران دانست؛ تجربهای که نشان میدهد اصفهان در دوره صفوی تنها پایتختی سیاسی و معماری نبود، بلکه در عرصه فرهنگ، هنر، آموزش و انتقال دانش نیز جایگاهی ویژه داشت.
امروز اگر در مجموعه کلیسای وانک قدم بزنیم، شاید در نگاه نخست چیزی جز یک بنای تاریخی و مذهبی نبینیم؛ اما پشت این دیوارها، داستان نسلی از انسانها نهفته است که تلاش کردند اندیشه و ایمان و دانش خود را از طریق کتاب به نسلهای بعد منتقل کنند.
چاپخانه وانک از همین منظر اهمیت پیدا میکند؛ جایی که کاغذ، حروف و اندیشه در کنار یکدیگر قرار گرفتند و بخشی از تاریخ نشر ایران را ساختند.
نظر شما