پژوهشگر تاریخ اسلام با تفکیک میان سوگواری‌های اولیه و شکل‌گیری آیین‌های نهادینه عزاداری گفت: با استقرار مزار امام رضا (ع) در طوس و تبدیل شدن آن به مرکزی برای اقتدار معنوی، «زیارت» و «سوگواری» در کنار یکدیگر قرار گرفتند و حضور توده‌های زائر در حرم، بستر اصلی برای شکل‌گیری عزاداری‌های جمعی بود.
سیره مبارزاتی امام رضا (ع) نشان می‌دهد آن حضرت حتی در جایگاه ظاهری ولایتعهدی مأمون، از مسیر هدایت جامعه شیعی و مقابله با انحراف دست نکشیدند و با روشنگری، احیای فرهنگ عاشورا، تبیین جایگاه امامت و تأکید بر وحدت، مبارزه‌ای هوشمندانه را پیش بردند.
