چرا دورریز محصولات کشاورزی ما را به آبیاری هوشمند ناگزیر می‌کند؟

سید آرمان حسینی در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: دورریز محصولات کشاورزی فقط به معنای از دست رفتن بخشی از تولید نیست؛ پشت هر محصولی که دور ریخته می‌شود، مقدار قابل توجهی آب، انرژی، نهاده و هزینه تولید نیز از بین می‌رود.

وی افزود: برآوردهای موجود نشان می‌دهد حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد محصولات کشاورزی در زنجیره تولید تا مصرف دچار ضایعات می‌شوند، همچنین حجم ضایعات غذایی کشور حدود ۳۵ میلیون تن در سال برآورد شده است؛ ارقامی که نشان می‌دهد مسئله دورریز محصولات، ابعادی فراتر از یک مشکل اقتصادی یا زیست‌محیطی دارد.

این کارشناس کشاورزی و منابع طبیعی گفت: موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم برای تولید هر محصول کشاورزی، مقدار قابل توجهی آب مصرف می‌شود، بنابراین زمانی که محصولی پیش از رسیدن به مصرف‌کننده از بین می‌رود، در واقع آبی که برای تولید آن مصرف شده نیز به نوعی هدر رفته است.

حسینی ادامه داد: به این بخش می‌توان از منظر «آب مجازی» نگاه کرد؛ یعنی آبی که در فرایند تولید یک محصول مصرف شده و با دورریز آن محصول، عملا بخشی از منابع آبی کشور نیز بدون ایجاد ارزش نهایی از چرخه خارج می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: مقابله با بحران آب نباید فقط به کاهش برداشت از منابع آب یا توسعه روش‌های نوین آبیاری محدود شود؛ یکی از راه‌های مهم حفظ آب، جلوگیری از تولید محصولی است که در نهایت به ضایعات تبدیل می‌شود و همچنین کاهش تلفات در مراحل برداشت، حمل‌ونقل، نگهداری و عرضه است.

این کارشناس کشاورزی و منابع طبیعی گفت: واقعیت این است که دیگر نمی‌توان با الگوهای سنتی کشاورزی، همزمان به افزایش تولید، حفظ منابع آب و تأمین امنیت غذایی امیدوار بود؛ ما ناگزیر هستیم به سمت کشاورزی هوشمند حرکت کنیم؛ سبک جدیدی که در آن تصمیم‌گیری درباره میزان و زمان آبیاری، وضعیت خاک، نیاز گیاه، شرایط جوی و حتی زمان برداشت بر اساس داده و فناوری انجام شود.

حسینی بیان کرد: آبیاری هوشمند یکی از مهم‌ترین ابزارهای این تغییر است؛ استفاده از حسگرهای رطوبت خاک، داده‌های هواشناسی، اینترنت اشیا و سامانه‌های کنترل هوشمند می‌تواند آب را دقیقاً در زمان و میزان مورد نیاز گیاه مصرف کند.

وی تصریح کرد: بعضی نمونه‌های اجراشده نیز کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی مصرف آب با فناوری‌های هوشمند آبیاری را نشان داده‌اند، بنابراین مسئله فقط این نیست که چگونه آب کمتری مصرف کنیم، بلکه باید بپرسیم چگونه از هر مترمکعب آب، محصول بیشتری با ضایعات کمتر تولید کنیم؟.

این کارشناس کشاورزی و منابع طبیعی اضافه کرد: پاسخ به این سؤال، ما را به سمت کشاورزی هوشمند، آبیاری هوشمند، مدیریت داده‌محور مزارع و استفاده جدی‌تر از فناوری‌های نوین هدایت می‌کند.

حسینی تاکید کرد: در شرایط امروز، هوشمندسازی کشاورزی دیگر یک انتخاب لوکس یا صرفا فناورانه نیست؛ ضرورتی برای حفظ آب، کاهش ضایعات، افزایش بهره‌وری و تضمین امنیت غذایی کشور است.