به گزارش خبرگزاری ایمنا، مغازه محله برای سالها بخشی از زندگی روزمره شهروندان بوده است؛ نانوایی، خواربارفروشی، میوهفروشی و دیگر واحدهای خردی که در فاصلهای کوتاه از خانه قرار داشتند و علاوه بر تأمین نیازهای روزمره، به شکلگیری روابط اجتماعی در محله کمک میکردند. با این حال، الگوی خرید شهروندان طی سالهای اخیر تغییر کرده است؛ مراکز خرید بزرگ با تجمیع تعداد زیادی از فروشگاهها، ایجاد فضای تفریحی و پذیرایی و ارائه خدمات متنوع، تلاش میکنند خرید را از یک فعالیت روزمره به یک تجربه تبدیل کنند. در کنار آن، فروشگاههای زنجیرهای نیز با قدرت خرید بالاتر و امکان ارائه تخفیف، بخشی از بازار کسبوکارهای خرد را در اختیار گرفتهاند.
یکی از مهمترین مزیتهای مراکز تجاری بزرگ تنوع است. شهروند میتواند در یک مجموعه، چندین برند و محصول را مقایسه کند، خرید خود را انجام دهد، غذا بخورد و حتی اوقات فراغت خود را سپری کند، در حالی که بسیاری از واحدهای صنفی محله چنین امکانی ندارند.
از سوی دیگر، شرایط اقتصادی نیز معادله را پیچیدهتر کرده است. افزایش هزینه اجاره، دستمزد، مالیات، تأمین کالا و سایر هزینههای جاری، حاشیه سود کسبوکارهای کوچک را کاهش داده و قدرت رقابت آنها را محدود کرده است.
در چنین شرایطی، یک فروشگاه کوچک محلی نهتنها باید با رقیب همجوار خود رقابت کند، بلکه با فروشگاههای زنجیرهای، مراکز خرید بزرگ و فروشگاههای اینترنتی نیز وارد رقابت شده است؛ رقبایی که بهطور معمول از مزیت مقیاس، تبلیغات گستردهتر و شبکه توزیع برخوردارند.
رقابت میان مغازه محله و مرکز خرید را نمیتوان تنها با معیار قیمت و فروش سنجید. کسبوکارهای محلی بخشی از اقتصاد محله هستند و حضور آنها بر سرزندگی خیابانها و میزان حضور شهروندان در فضای عمومی اثر میگذارد.
وقتی تعداد واحدهای تجاری فعال در یک محله کاهش پیدا میکند، ممکن است بخشی از خیابانها نیز بهتدریج از رونق بیفتند، در مقابل فعال بودن کسبوکارهای خرد میتواند موجب افزایش رفتوآمد، حضور اجتماعی و امنیت ادراکشده در معابر شود. از این منظر، مغازه محله تنها یک واحد اقتصادی نیست، بلکه یکی از عناصر شکلدهنده به حیات روزمره محله است.
شهر چگونه میتواند از کسبوکار محلی حمایت کند؟
حمایت از کسبوکارهای محلی تنها بهمعنای پرداخت یارانه یا جلوگیری از فعالیت مراکز تجاری بزرگ نیست. مدیریت شهری میتواند با بهسازی پیادهراهها، تأمین پارکینگ کوتاهمدت، ساماندهی دسترسی، بهبود روشنایی، طراحی مناسب مبلمان شهری و ایجاد بازارچههای محلی به افزایش جذابیت مراکز محله کمک کند.
یکی دیگر از راهکارها، حرکت به سمت شکلگیری «مراکز محله» است؛ فضاهایی که در آن خدمات روزمره، خرید، اوقات فراغت و فعالیتهای اجتماعی در فاصلهای کوتاه از محل زندگی شهروندان در دسترس باشد.
در این میان، کسبوکارهای محلی نیز نمیتوانند تنها به الگوی سنتی فروش متکی بمانند. استفاده از فروش آنلاین، ارسال محلی، باشگاه مشتریان، تبلیغات محلهمحور و همکاری چند واحد صنفی با یکدیگر میتواند بخشی از مزیت رقابتی ازدسترفته را بازگرداند.
توسعه شهری؛ به نفع مرکز خرید یا محله؟
یکی از پرسشهای مهم در برنامهریزی شهری این است که توسعه مراکز تجاری بزرگ چگونه باید با ساختار اقتصادی محلهها هماهنگ شود. اگر مراکز خرید بدون توجه به ظرفیت و نیازهای محلهای توسعه پیدا کنند، ممکن است جریان اقتصادی از خیابانهای محلی به سمت چند قطب تجاری منتقل شود.
سیاستگذاری برای توزیع متوازن خدمات و فعالیتهای تجاری میتواند بهجای ایجاد رقابت مخرب، میان مراکز تجاری و اقتصاد محلهای نوعی تقسیم نقش ایجاد کند.
واقعیت این است که شهر موفق، نه شهری است که در آن مراکز خرید بزرگ حذف شوند و نه شهری که تمام خرید شهروندان به مجتمعهای تجاری محدود شود، بلکه شهری است که در آن مرکز خرید، بازار محله، فروشگاه کوچک و کسبوکار آنلاین هر کدام جایگاه مشخصی در شبکه اقتصادی شهر داشته باشند.
حفظ کسبوکارهای محلی فقط دفاع از مغازهداران نیست؛ دفاع از سرزندگی خیابانها، اقتصاد خرد، هویت محله و دسترسی شهروندان به خدمات روزمره است. اگر محلهها قرار است همچنان بخشی زنده از شهر باشند، اقتصاد آنها نیز باید در سیاستهای توسعه شهری دیده شود.
نظر شما