به گزارش خبرگزاری ایمنا، بیمار، پیش از آنکه روی تخت معاینه بنشیند، یک اعتماد را با خود به اتاق پزشک میآورد؛ اعتماد به اینکه انسانی متخصص، درد او را میفهمد، نگرانیاش را جدی میگیرد و برای بازگرداندن سلامت او تلاش میکند. در این رابطه، پزشکی فقط مجموعهای از دانش، آزمایش، تشخیص و نسخه نیست؛ حرفهای است که در حساسترین نقطه زندگی انسان، یعنی سلامت، با اعتماد عمومی پیوند میخورد. در نگاه رهبر انقلاب نیز پزشک از همین نقطه تعریف میشود؛ از شأن و قداست طبابت تا مسئولیتی که در برابر بیمار دارد و از اعتماد مردم تا عدالت در دسترسی آنان به پزشک.
کمتر حرفهای را میتوان یافت که تصمیمهای روزمره آن تا این اندازه با جان و آینده انسان گره خورده باشد. پزشک با انسانی مواجه است که ممکن است در چند دقیقه مراجعه، بخشی از خصوصیترین نگرانیهای زندگی خود را با او در میان بگذارد؛ بیماری، درد، ترس از آینده و امید به بهبودی. همین جایگاه ویژه است که مفهوم «شأن پزشک» را از یک عنوان شغلی فراتر میبرد.
رهبر انقلاب در دیدار اعضای جامعه نظام پزشکی، با اشاره به جایگاه و شأن پزشک در مفاهیم دینی و نزد مردم، «اطمینان به پزشک» را مسئلهای بسیار مهم در میان مردم دانستند. این نگاه، اعتماد را یک موضوع فرعی در رابطه پزشک و بیمار نمیبیند؛ بلکه آن را بخشی از سرمایه اجتماعی حرفه پزشکی میداند. پزشکی که مردم به او اعتماد میکنند، در واقع صاحب سرمایهای است که سالها تجربه، دانش، اخلاق و رفتار حرفهای آن را ساخته است.
ممکن است بیمار نام دارویی را که پزشک برایش تجویز کرده، چند ماه بعد به خاطر نیاورد؛ ممکن است جزئیات تشخیص پزشکی در ذهن او باقی نماند، اما نحوه برخورد پزشک با او میتواند برای سالها در خاطرش بماند. اعتماد بیمار، فقط نتیجه عنوان تخصصی پزشک نیست. بیمار زمانی احساس امنیت میکند که بداند پزشک او را یک «مورد پزشکی» نمیبیند؛ انسانی میبیند که سلامت و آیندهاش اهمیت دارد.
از همین منظر، اخلاق پزشکی در کنار دانش پزشکی معنا پیدا میکند. تخصص بدون اخلاق میتواند بخشی از مسیر درمان باشد، اما پزشکی زمانی به معنای کامل خود نزدیک میشود که علم، مسئولیت و کرامت انسان در کنار یکدیگر قرار گیرند. این همان نقطهای است که مفهوم قداست طبابت از یک تعبیر ذهنی به یک مسئولیت عملی تبدیل میشود.
وقتی پزشک، «عنصر مسئول» است
سالها بعد، این نگاه در بیانات رهبر انقلاب صریحتر میشود. ایشان در ۲۸ فروردین ۱۳۹۱ درباره جایگاه پزشک فرمودند: «پزشک، عنصر مسئولی است در مقابل بیمار و حقیقتاً هم خدمت پزشکی یک خدمت بسیار باارزش و بیبدیلی است.» در اکلام رهبر شهید دو تصویر همزمان دیده میشود؛ نخست، مسئولیت و دوم، ارزش خدمت . پزشک فقط کسی نیست که دانش پزشکی دارد؛ او در برابر انسانی قرار گرفته که بخشی از مهمترین سرمایه زندگی خود را به او سپرده است. از این منظر، دانش پزشکی یک امتیاز شخصی نیست؛ ظرفیتی است که باید به خدمت انسان برسد و همین نگاه است که حرفه پزشکی را در تراز خدمت قرار میدهد.
قداست یک حرفه را نمیتوان فقط با عنوانها و تعارفها حفظ کرد. قداست طبابت زمانی در جامعه معنا پیدا میکند که بیمار آن را در رفتار روزمره خود ببیند؛ در نحوه شنیدن سخنانش، در توضیح بیماری، در رعایت شأن او، در مسئولیتپذیری پزشک و در تصمیمی که برای سلامت او گرفته میشود.
در نگاه رهبر شهید انقلاب، جایگاه پزشک نزد مردم با «اطمینان» پیوند خورده است، بنابراین حفظ شأن پزشکی و حفظ اعتماد مردم، دو موضوع جدا از یکدیگر نیستند. این اعتماد، البته یکطرفه هم نیست. همانقدر که جامعه باید قدر دانش و خدمت پزشکان را بداند، جامعه پزشکی نیز با اخلاق حرفهای و مسئولیتپذیری میتواند این سرمایه را حفظ و تقویت کند.
اما داستان پزشکی در نگاه رهبر شهید انقلاب در مطب و بیمارستان متوقف نمیشود. اگر پزشک صاحب جایگاه و خدمت او ارزشمند است، سؤال بعدی این است که چه کسی و در کجا به این خدمت دسترسی دارد؟ اینجاست که موضوع عدالت وارد روایت پزشکی میشود و رهبر شهید انقلاب به طور صریح درباره توزیع پزشکان فرمودند: «توزیع پزشک در مناطق مختلف کشور عادلانه نیست.» ایشان در ادامه با اشاره به کمبودهایی در برخی نقاط دوردست، بر توجه به «توزیع عادلانه پزشک» تأکید کردند و کلام ایشان، مسئله سلامت را از «تعداد پزشکان» به «نحوه دسترسی مردم به پزشک» منتقل میکند.
پزشکی؛ از شأن فردی تا مسئولیت اجتماعی
پیشرفت پزشکی زمانی کاملتر میشود که ثمره آن در زندگی مردم در نقاط مختلف کشور دیده شود. پزشکی پیشرفته فقط بیمارستان مجهز در مرکز استان نیست؛ پزشک متخصصی است که بیمار در منطقه دوردست نیز بتواند به او دسترسی داشته باشد. فقط تولید دانش پزشکی مهم نیست، بلکه رساندن این دانش و توان تخصصی به جایی که مردم به آن نیاز دارند، مهم است. از همین رو، عدالت در توزیع پزشک را میتوان امتداد همان نگاه انسانی به پزشکی دانست که از اعتماد بیمار آغاز میشود.
اگر پزشک «عنصر مسئول» در برابر بیمار است، نظام سلامت نیز مسئول است که امکان دسترسی مردم به این خدمت ارزشمند را تا حد امکان عادلانه فراهم کند.
در این منظومه، پزشک سه چهره همزمان دارد: دانشمند، خدمتگزار و مسئول.
پزشک دانشمند است، زیرا سلامت انسان بدون دانش و تخصص ممکن نیست و خدمتگزار است، به دلیل اینکه دانش او باید در خدمت انسان قرار گیرد و مسئول است، زیرا تصمیم او به طور مستقیم با جان و سلامت بیمار ارتباط دارد.
در سوی دیگر، جامعه نیز باید سهم خود را در این رابطه ادا کند؛ احترام به پزشک، حمایت از جامعه پزشکی و پاسداشت اخلاق حرفهای، بخشی از همان سرمایه اجتماعی است که نظام سلامت برای ادامه مسیر خود به آن نیاز دارد.
پزشک، سهم انسان از امید است
پزشک در نگاه رهبر معظم انقلاب، نه صرفا صاحب یک تخصص و نه فقط ارائهدهنده یک خدمت درمانی است، بلکه او در نقطهای ایستاده که علم، اخلاق، اعتماد و عدالت به یکدیگر میرسند. از اطمینان به پزشک تا عنصر مسئول در مقابل بیمار و از قداست حرفه طبابت تا تأکید بر توزیع عادلانه پزشکان، یک خط روشن در نگاه رهبر شهید انقلاب دیده میشود، به این معنا که پزشکی زمانی ارزش واقعی خود را پیدا میکند که علم آن به خدمت انسان، اخلاق آن به حفظ کرامت بیمار و ظرفیت آن به عدالت در سلامت منتهی شود.
در نهایت، قداست طبابت شاید بیش از هر جا در همان لحظهای دیده شود که بیماری، با همه نگرانیهایش، در برابر پزشک مینشیند و امیدوار است کسی که روبهرویش قرار گرفته، هم دانش درمان درد او را داشته باشد و هم مسئولیت انسانی آن را بپذیرد.
نظر شما