به گزارش خبرگزاری ایمنا، سلامت بینایی از آن دسته حوزههایی است که اهمیت آن زمانی بیشتر دیده میشود که اختلالی در عملکرد چشم ایجاد شده باشد، در حالی که بسیاری از مشکلات چشمی میتوانند مدتها بدون نشانه مشخص پیش بروند و همین ویژگی، ضرورت توجه به معاینههای منظم و شناسایی عوامل خطر را دوچندان میکند، چراکه فاصله میان تشخیص زودهنگام و مراجعه دیرهنگام، در برخی بیماریها میتواند سرنوشت روند درمان را تغییر دهد.
چشمپزشکی امروز تنها به درمان بیماریهای ایجادشده محدود نمیشود و همزمان با گسترش فناوریهای تشخیصی و درمانی، موضوع پیشگیری، انتخاب روش مناسب برای هر بیمار و دسترسی به خدمات باکیفیت نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در این میان، تصمیمگیری پزشکی همچنان نیازمند شناخت دقیق شرایط هر فرد است و نمیتوان صرف برخورداری از تجهیزات و روشهای پیشرفته، یک نسخه واحد برای همه بیماران در نظر گرفت.
از سوی دیگر، تحولات فناوری چشمپزشکی تنها به روشهای جراحی محدود نمانده و ابزارهایی همچون هوش مصنوعی نیز در حال ورود به فرایندهای تشخیصی هستند. این فناوریها میتوانند حجم زیادی از تصاویر و اطلاعات پزشکی را تحلیل و به شناسایی زودتر بعضی الگوهای بیماری کمک کنند، اما جایگاه آنها بیش از آنکه در حذف نقش پزشک تعریف شود، در تقویت توان تشخیصی و تصمیمگیری تخصصی است.
کنار این تحولات علمی، اقتصاد درمان نیز به یکی از مسائل اثرگذار بر ارائه خدمات تخصصی چشمپزشکی تبدیل شده است. وابستگی بخشی از تجهیزات و قطعات به واردات و نوسانات نرخ ارز، ضرورت توجه به ظرفیتهای تولید داخلی را بیشتر کرده است؛ موضوعی که میتواند هم در مدیریت هزینهها و هم در استمرار ارائه خدمات تخصصی نقش داشته باشد و مجموعه این مسائل، تصویری از چشمپزشکی ارائه میدهد که در آن پیشگیری، فناوری، تخصص پزشکی و اقتصاد درمان در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
آینده سلامت چشم در قاب فناوری و پیشگیری
محمد قریشی، فوقتخصص قرنیه، فلوشیپ یووئیت و بیماری های التهابی چشم با تاکید بر ضرورت تغییر نگاه از درمان صرف به سمت پیشگیری از بیماریهای چشمی به خبرنگار ایمنا میگوید: بسیاری از بیماریهای چشمی در مراحل ابتدایی ممکن است علامت مشخصی نداشته باشند و بیمار زمانی برای دریافت خدمات درمانی مراجعه کند که بیماری پیشرفت کرده باشد.
وی با بیان اینکه معاینههای دورهای برای گروههای پرخطر اهمیت ویژهای دارد، میافزاید: سالمندان، افراد مبتلا به دیابت و فشار خون، کسانی که سابقه خانوادگی بیماریهای چشمی دارند و کودکان، از جمله گروههایی هستند که باید توجه بیشتری به سلامت بینایی آنها شود.
فوقتخصص قرنیه با بیان اینکه این نگاه سلامت چشم را از موضوعی فقط درمانی به مسئلهای پیشگیرانه تبدیل میکند، چراکه تشخیص بهموقع میتواند در بسیاری از موارد، امکان مداخله زودهنگام و جلوگیری از پیشرفت بیماری را فراهم کند، تصریح میکند: بخش قابل توجهی از تجهیزات مورد استفاده در حوزه چشمپزشکی با قیمتهای ارزی تهیه میشود، در حالی که درآمد مراکز درمانی ریالی است.
تولید ۵ قطعه تخصصی در حوزه چشمپزشکی با همکاری شرکتهای داخلی
قریشی ادامه میدهد: افزایش نرخ ارز فشار اقتصادی قابل توجهی بر مراکز تخصصی وارد کرده است، با این حال افزایش هزینههای درمان نباید به کاهش کیفیت خدمات منجر شود و مراکز تخصصی از یک سو با ضرورت حفظ کیفیت خدمات و بهروز نگهداشتن تجهیزات روبهرو هستند و از سوی دیگر باید امکان دسترسی بیماران به خدمات تخصصی را تا حد امکان فراهم کنند.
وی با بیان اینکه ظرفیت تولید داخلی تجهیزات و قطعات تخصصی چشمپزشکی مورد تأکید است و با اشاره به تولید پنج قطعه تخصصی با همکاری شرکتهای داخلی میگوید: در یکی از این موارد، یک طراحی ابتکاری علاوه بر برطرف کردن مشکل تأمین، توانسته است هزینهها را نیز کاهش دهد و توسعه چنین همکاریهایی میتواند بخشی از وابستگی مراکز درمانی به تجهیزات خارجی را کاهش دهد و در شرایط نوسانات ارزی، مسیر تأمین بعصی قطعات و تجهیزات تخصصی را پایدارتر کند.
چشمپزشکی در آستانه عصر فناوری
علیرضا پیمان، فلوشیپ قرنیه و خارج چشمی درباره روشهای اصلاح عیوب انکساری از جمله LASIK، Femto-LASIK و SMILE به خبرنگار ایمنا میگوید: هیچ روش جراحی را نمیتوان برای تمام بیماران بهصورت یکسان در نظر گرفت و انتخاب روش مناسب باید پس از بررسی دقیق وضعیت چشم، شرایط قرنیه و ویژگیهای هر بیمار انجام شود.
وی با بیان اینکه برخورداری از فناوری پیشرفته بهتنهایی تضمینکننده نتیجه مطلوب نیست و زمانی میتوان انتظار نتیجه مناسب داشت که روش درمانی متناسب با شرایط هر فرد انتخاب شود، میافزاید: نقش هوش مصنوعی در حوزه چشمپزشکی رو به گسترش است و این فناوری میتواند در تحلیل تصاویر و اطلاعات پزشکی، شناسایی الگوهای بیماری و کمک به تشخیص زودهنگام نقش داشته باشد.
تصویر آینده چشمپزشکی؛ جایگاه هوش مصنوعی کجاست؟
فلوشیپ قرنیه و خارج چشمی تصریح میکند: با این حال استفاده از هوش مصنوعی به معنای حذف نقش پزشک نیست، چراکه همچنان تفسیر شرایط بیمار، کنار هم قرار دادن یافتههای مختلف و تصمیمگیری درباره مسیر درمان، به تخصص و قضاوت پزشک وابسته است.
پیمان با بیان اینکه بر این اساس، آینده چشمپزشکی را میتوان نه در جایگزینی پزشک با فناوری، بلکه در همکاری میان دانش پزشکی و ابزارهای هوشمند برای افزایش دقت و سرعت تشخیص تصور کرد، ادامه میدهد: استفاده از فناوریهای نوین در چشمپزشکی زمانی میتواند اثربخش باشد که در کنار دانش و تجربه پزشک قرار گیرد؛ به این معنا که ابزارهای هوشمند میتوانند روند تشخیص را دقیقتر و سریعتر کنند، اما ارزیابی نهایی شرایط بیمار و انتخاب مسیر مناسب درمان همچنان بر عهده پزشک است.
آنچه از نگاه متخصصان چشمپزشکی برمیآید، این است که حفظ سلامت بینایی نباید به زمان بروز علائم یا آغاز یک بیماری موکول شود. توجه به عوامل خطر و انجام معاینههای دورهای، بهویژه برای گروههایی که احتمال ابتلا در آنها بیشتر است، میتواند امکان شناسایی زودهنگام مشکلات را فراهم کند و مسیر مداخله درمانی را تغییر دهد.
در بخش درمان نیز پیشرفت فناوری بهمعنای کنار گذاشتن اصول پزشکی نیست. روشهای جدید جراحی زمانی میتوانند به نتایج مطلوب منجر شوند که پس از ارزیابی دقیق شرایط بیمار انتخاب شوند و فناوری نیز در خدمت تصمیمگیری تخصصی قرار گیرد و همین اصل درباره هوش مصنوعی نیز صدق میکند؛ ابزاری که میتواند سرعت و دقت تحلیل را افزایش دهد، اما همچنان به تفسیر و قضاوت پزشک نیاز دارد.
از سوی دیگر، تداوم ارائه خدمات تخصصی باکیفیت، تنها به دانش و تجهیزات پزشکی وابسته نیست و شرایط اقتصادی نیز در آن نقش دارد. افزایش هزینه تجهیزات و وابستگی به منابع ارزی، مراکز درمانی را با چالشهایی مواجه کرده است؛ چالشهایی که توجه بیشتر به ظرفیت تولید داخلی میتواند بخشی از پاسخ به آنها باشد و زمینه تأمین پایدارتر بعضی قطعات و تجهیزات را فراهم کند.
مسیر آینده چشمپزشکی را میتوان در پیوند میان پیشگیری، تشخیص زودهنگام، تخصص پزشکی، فناوریهای نوین و تقویت ظرفیتهای داخلی جستوجو کرد. در چنین مسیری هدف تنها درمان بیماری نیست، بلکه تلاش برای آن است که بیماری زودتر شناسایی شود، روش درمان متناسب با شرایط هر بیمار انتخاب شود و دسترسی به خدمات تخصصی با حفظ کیفیت امکانپذیر بماند.
نظر شما