از گوشت قرمز تا کم‌تحرکی؛ عوامل پنهان افزایش خطر سرطان روده بزرگ

به گزارش خبرگزاری ایمنا، سرطان روده بزرگ از بیماری‌هایی است که اگرچه می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت فرد به همراه داشته باشد، اما برخلاف بسیاری از سرطان‌ها، مسیر شکل‌گیری آن در بسیاری از موارد قابل شناسایی و مداخله است. همین ویژگی، پیشگیری و غربالگری را به دو ابزار مهم برای کاهش بار این بیماری تبدیل کرده است؛ ابزارهایی که می‌توانند پیش از رسیدن بیماری به مراحل پیچیده، فرصت درمان مؤثر را فراهم کنند.

سبک زندگی نیز در این میان نقش قابل‌توجهی دارد، الگوی تغذیه، میزان فعالیت بدنی، وزن، مصرف دخانیات و بعضی عادت‌های روزمره، مجموعه‌ای از عوامل هستند که می‌توانند احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن و از جمله سرطان روده بزرگ را تحت تأثیر قرار دهند و به همین دلیل، توجه به سلامت روده تنها نباید به زمان بروز علائم محدود شود و مراقبت پیشگیرانه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند، از سوی دیگر، همه افراد در شرایط یکسانی قرار ندارند. سن، سابقه خانوادگی و بعضی زمینه‌های ژنتیکی می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد و ضرورت توجه جدی‌تر به علائم و بررسی‌های پزشکی را ایجاد کند. شناخت این عوامل به افراد کمک می‌کند تا متناسب با شرایط خود، برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام تصمیم‌ بگیرند.

در شرایطی که افزایش سن جمعیت و تغییر الگوهای زندگی، زمینه بروز بیماری‌های مزمن را بیشتر کرده است، آگاهی عمومی می‌تواند نقش مهمی در مقابله با سرطان روده بزرگ داشته باشد. تشخیص در مراحل اولیه نه‌تنها روند درمان را آسان‌تر می‌کند، بلکه در مواردی می‌تواند از شکل‌گیری سرطان جلوگیری کند؛ موضوعی که اهمیت آموزش، اصلاح سبک زندگی و مراجعه به‌موقع را دوچندان می‌کند.

یک گام قبل از سرطان؛ اهمیت شناسایی تغییرات پیش‌سرطانی روده

مریم رجالی، متخصص پزشکی خانواده در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه سرطان روده بزرگ یکی از اولویت‌های مهم حوزه سلامت است و لازم است هم نظام سلامت و هم مردم با رویکردی مسئولانه نسبت به پیشگیری و تشخیص زودهنگام آن اقدام کنند، اظهار کرد: اهمیت این بیماری از آن جهت است که برخلاف بسیاری از بیماری‌ها، سرطان روده بزرگ در بسیاری از موارد فرصت مناسبی برای پیشگیری در اختیار ما قرار می‌دهد؛ به این معنا که بیماری از یک مرحله پیش‌سرطانی آغاز می‌شود و در صورت شناسایی و درمان به‌موقع تغییرات سلولی و پولیپ‌ها، می‌توان از تبدیل آن‌ها به سرطان جلوگیری کرد.

وی با بیان اینکه سرطان روده بزرگ از علل مهم مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در جهان به‌شمار می‌رود، اما نکته امیدوارکننده این است که بخش قابل‌توجهی از موارد آن قابل پیشگیری است، افزود: حدود ۴۰ درصد موارد سرطان روده بزرگ را می‌توان با اقدامات پیشگیرانه کاهش داد و در افرادی که بیماری در مرحله پیش‌سرطانی و پیش از تبدیل پولیپ یا تغییرات سلولی به سرطان تشخیص داده شود، با برداشتن پولیپ یا بافت تغییریافته، امکان بازگشت فرد به یک زندگی طبیعی بسیار بالا است.

متخصص پزشکی خانواده تصریح کرد: در این مرحله، بیش از ۹۰ درصد افراد می‌توانند پس از درمان مناسب، زندگی نزدیک به شرایط طبیعی داشته باشند و از نظر عوامل خطر، سرطان روده بزرگ را می‌توان به دو گروه عمده عوامل محیطی و عوامل ارثی تقسیم کرد که در میان عوامل محیطی، تغییر سبک زندگی نقش بسیار مهمی دارد.

از سفره غذا تا غربالگری برای پیشگیری از سرطان روده بزرگ

رجالی با بیان اینکه رژیم غذایی نامناسب، مصرف زیاد غذاهای پرچرب، مصرف بیش از حد گوشت قرمز، کم‌تحرکی و زندگی بی‌تحرک از عوامل شناخته‌شده افزایش‌دهنده خطر هستند، ادامه داد: مصرف سیگار و الکل نیز می‌تواند در افزایش خطر ابتلا نقش داشته باشد، بنابراین بخشی از بار این بیماری با اصلاح شیوه زندگی قابل کاهش است.

وی با بیان اینکه در کنار عوامل محیطی، عوامل ارثی نیز اهمیت دارند، گفت: افرادی که در خانواده، به‌ویژه در میان بستگان درجه یک، سابقه ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند، در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند، همچنین بعضی سندرم‌های ارثی می‌توانند احتمال ابتلا به این سرطان را افزایش دهند.

متخصص پزشکی خانواده اضافه کرد: به طور کلی، بخش عمده موارد سرطان روده بزرگ با عوامل فردی و تغییرات سبک زندگی ارتباط دارد، در حالی که بخش دیگری به زمینه‌های ارثی مربوط می‌شود. افزایش امید به زندگی نیز یکی از عواملی است که موجب افزایش مشاهده بیماری‌های مزمن از جمله سرطان‌ها شده است و هرچه جمعیت به سنین بالاتر می‌رسد، احتمال بروز بیماری‌های مزمن افزایش پیدا می‌کند. در کنار افزایش سن، عواملی همچون آلودگی هوا و سایر عوامل محیطی نیز می‌توانند در افزایش بروز و شیوع بیماری‌ها نقش داشته باشند.

پیشگیری از سرطان روده بزرگ فقط به اقدامات پیچیده و پرهزینه وابسته نیست و بخشی از آن از تصمیم‌های روزمره افراد آغاز می‌شود. داشتن تحرک کافی، توجه به کیفیت رژیم غذایی و پرهیز از رفتارهایی که خطر ابتلا را افزایش می‌دهند، می‌تواند گامی مؤثر برای حفظ سلامت در سال‌های آینده باشد.

در کنار اصلاح سبک زندگی، شناخت سابقه خانوادگی و توجه به عوامل خطر اهمیت زیادی دارد. افرادی که در خانواده خود سابقه ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند، نباید موضوع را فقط به افزایش سن موکول کنند و بهتر است درباره زمان و نوع بررسی‌های مورد نیاز با پزشک مشورت کنند.

با توجه به اینکه این بیماری می‌تواند پیش از ایجاد سرطان از مرحله تغییرات پیش‌سرطانی عبور کند، فرصت برای مداخله زودهنگام اهمیت ویژه‌ای دارد. شناسایی و درمان این تغییرات می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و شانس برخورداری از یک زندگی عادی پس از درمان را افزایش دهد.

مقابله با سرطان روده بزرگ تنها وظیفه پزشک یا نظام سلامت نیست؛ آگاهی فردی و مسئولیت‌پذیری در برابر سلامت نیز بخش مهمی از این مسیر است و هرچه شناخت جامعه از عوامل خطر، نشانه‌های هشداردهنده و اهمیت تشخیص زودهنگام بیشتر شود، می‌توان امیدوار بود که شمار بیشتری از موارد این بیماری پیش از رسیدن به مراحل جدی شناسایی و کنترل شوند.