به گزارش خبرگزاری ایمنا از اصفهان، مهدی جمالینژاد شب گذشته _دوشنبه نوزدهم مرداد_ در اختتامیه نخستین همایش ملی میراث محتشم کاشانی که در برج آزادی تهران برگزار شد، با ارج نهادن به حضور اساتید ادبیات، شاعران صاحبذوق، مداحان اهل معرفت و ایرانشناسان دغدغهمند اظهار کرد: امروز در محضر یادمان مردی ایستادهایم که نه فقط یک شاعر، بلکه یک پدیده فرهنگیتاریخی است؛ مردی که با یک ترکیببند، مسیر شعر فارسی را برای همیشه دگرگون کرد.
وی با اشاره به جایگاه محتشم کاشانی در ادبیات دوره صفوی افزود: محتشم، وارث مکتب وقوع و شاعر روزگار صفوی، با زبانی ساده و بیپیرایه، فاصله میان شعر درباری و شعر مردمی را پر و ادبیات را به متن زندگی عوام نزدیک کرد.
استاندار اصفهان با اشاره به ویژگیهای ساختاری ترکیببند محتشم تصریح کرد: ترکیببند دوازدهگانه او، نه تنها یک مرثیه، بلکه یک اثر ساختاری بینظیر است؛ جایی که وزن، قافیه، ردیف و محتوا چنان هماهنگ شدهاند که پس از پنج قرن، هنوز تکرارناپذیر مانده است.
جمالینژاد ادامه داد: محتشم در فضایی شعر خود را سرود که گفتمان تشیع در ایران رو به تثبیت بود، اما به جای ورود به مناقشات کلامی، از دریچه هنر و احساس، حماسه عاشورا را چنان ترسیم کرد که مخاطب بیواسطه با آن ارتباط برقرار میکند.
وی زبان محتشم را زبانی «بینابین» توصیف کرد و گفت: زبان محتشم نه چنان فاخر است که از دسترس مردم خارج شود و نه چنان عامیانه که ادبیت خود را از دست بدهد و همین ویژگی، راز ماندگاری و نفوذ شگفتانگیز اوست.
استاندار اصفهان با اشاره به نوآوری محتشم در عین وفاداری به سنت خاطرنشان کرد: او با بهرهگیری از عناصر بلاغی همچون تشبیه، استعاره و کنایه، فضایی حماسیعاطفی خلق کرد که تأثیر آن بر مخاطب، فراتر از مرثیههای تنها سوگوارانه است.
جمالینژاد با تأکید بر ضرورت مطالعه جامعهشناختی شعر محتشم اظهار کرد: محتشم توانست با تکیه بر باورهای عمیق دینی مردم، سرمایه اجتماعی عظیمی خلق کند که تا امروز باقی مانده است.
وی با مقایسه جایگاه محتشم با شاعران همدوره خود گفت: محتشم از نظر تأثیرگذاری اجتماعی، کمنظیر و بلکه بینظیر است؛ او مرز میان ادبیات خاص و عام را درنوردید و شعر را به آئین جمعی تبدیل کرد.
استاندار اصفهان با اشاره به ثبت روز اول محرم به نام ادبیات آیینی خاطرنشان کرد: این اقدام تأخیری صدساله را جبران کرد، اما همچنان در پژوهش درباره زندگی، منابع و تأثیرات محتشم کاستیهایی داریم که باید دانشگاهیان به آن بپردازند.
جمالینژاد تصریح کرد: تصحیح انتقادی دیوان محتشم، شناسایی نسخههای خطی و بازخوانی ترکیببند او با رویکردهای نوین ادبی، از ضرورتهای امروز پژوهش ادبی است.
وی محتشم را بخشی از هویت فرهنگی جهان تشیع دانست و گفت: محتشم فقط شاعر ایرانیان نیست؛ او بخشی از هویت فرهنگی جهان تشیع است و بررسی تطبیقی تأثیر او بر مرثیهسرایی در شبهقاره و عراق میتواند افقهای تازهای از پژوهش را بگشاید.
استاندار اصفهان با اشاره به نقش مداحی و تعزیه در حفظ میراث شعر محتشم ادامه داد: حوزه مداحی و تعزیه، میراثدار واقعی شعر محتشم است و مداحان امروز باید با حفظ اصالت، راه او را با زبان و نغمههای متناسب با نسل جدید ادامه دهند.
جمالینژاد با آسیبشناسی شعر آیینی امروز خاطرنشان کرد: شعر آیینی امروز از دو آسیب «تکرار کلیشهها» و «سطحیشدن احساسات» رنج میبرد و بازگشت به ساختار و عمق محتشم، نسخه شفابخش این آسیبهاست.
وی محتشم را پلی میان سنت و مدرنیته دانست و افزود: شعر او ظرفیت آن را دارد که با رویکردهای نشانهشناسی، روایتشناسی و تحلیل گفتمان، به جهانیان معرفی شود.
استاندار اصفهان گفت: آنچه امروز از محتشم به یادگار داریم، تنها یک دیوان نیست؛ یک جریان زنده و پویاست که با حضور شاعران، مداحان، پژوهشگران و ایرانشناسان همچنان جاری است و این میراث، امانتی در دستان اهل آن است و پاسداری از آن بر عهده ماست.
نظر شما