به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرها مسئول بیش از ۷۰ درصد انتشار گازهای گلخانهای جهان بهطور مستقیم و غیرمستقیم هستند و به همین دلیل بهعنوان کانون اصلی چالش و در عین حال راهحل بحرانهای اقلیمی تبدیل شدهاند. فعالیتهای شهری از گرمایش و سرمایش ساختمانها گرفته تا حملونقل، مصرف برق، ساختوساز و مدیریت پسماند سهم قابلتوجهی در آلودگیهای محیطی و در نتیجه بحرانهای اقلیمی دارد.
در سالهای اخیر مفهوم «کربنخنثی» بهعنوان یک راهبرد محوری در برنامهریزی شهری معرفی شده است تا بر این چالش غلبه کند. میزان انتشار سالانه گازهای گلخانهای شهر کربنخنثی شهری با مقدار جذب و جبران کربن آن برابر است. راهبرد پیشرفتهتری که مطرح است، «شهر انرژیمثبت» است که بیش از مصرف خود، انرژی پاک تولید میکند و مازاد آن را به شبکه بازمیگرداند.
تحقق کربنخنثی در مقیاس شهری نیازمند تغییرات ساختاری گسترده در سه محور است. نخستین محور، گذار به انرژیهای تجدیدپذیر و افزایش بهرهوری انرژی در ساختمانهاست. ساختمانها در بسیاری از شهرها بیش از ۴۰ درصد مصرف انرژی را به خود اختصاص میدهند، بنابراین عایقبندی حرارتی، پنجرههای سهجداره، سیستمهای هوشمند مدیریت انرژی، پمپهای حرارتی و توسعه شبکههای گرمایش و سرمایش منطقهای از ارکان اصلی تحول بهشمار میرود. سرمایهگذاری در نیروگاههای بادی، خورشیدی، زیستتوده و زمینگرمایی نیز بخش تولید انرژی پاک را تقویت میکند.
محور دوم، تحول در حملونقل شهری است. خودروهای شخصی بنزینی یکی از منابع اصلی انتشار در شهرها هستند. توسعه مترو، تراموا، اتوبوسهای برقی، مسیرهای ایمن دوچرخهسواری و سیاستهای محدودکننده تردد خودرو، نقش تعیینکنندهای در کاهش انتشار دارند. برقیسازی ناوگان حملونقل و توسعه زیرساخت شارژ سریع نیز به این روند شتاب میبخشد.
محور سوم، سیاستگذاری اقلیمی و تأمین مالی است. تعیین اهداف زمانی مشخص، قیمتگذاری کربن، انتشار اوراق قرضه سبز، مشوقهای مالیاتی برای ساختمانهای کممصرف و مشارکت بخش خصوصی از ابزارهای کلیدی این مسیر هستند. شهرهای موفق، نظام پایش دقیق انتشار و گزارشدهی شفاف دارند و پیشرفت خود را بهطور سالانه منتشر میکنند.
سنگاپور؛ فناوری هوشمند در اقلیم گرمسیری برای رسیدن به کربنخنثی شدن
سنگاپور بهدلیل محدودیتهای زمین و منابع طبیعی، نمیتواند فقط به منابع سنتی انرژی تجدیدپذیر متکی باشد و برای کاهش انتشار کربن خود به فناوریهای پیشرفته و نوآورانه روی آورده است. این کشور با هدف دستیابی به کربنخنثی شدن، برنامه ملی خورشیدی گستردهای را اجرا میکند که شامل نصب چند گیگاوات ظرفیت پنلهای خورشیدی است. نکته قابلتوجه در این برنامه، استفاده از پنلهای خورشیدی شناور بر مخازن آبی است که بهینهسازی فضای محدود را ممکن میسازد و با این روش، علاوه بر تولید انرژی پاک، تبخیر آب نیز کاهش پیدا میکند. این اقدام نشاندهنده استفاده هوشمندانه از فضا و منابع شهری است که به کاهش چشمگیر انتشار گازهای گلخانهای کمک میکند.
در بخش ساختمانها، استاندارد اجباری «نشان سبز» تعریف شده است که هدف آن افزایش بهرهوری انرژی در ساختمانهای جدید و بازسازیشده است. یکی از فناوریهای کلیدی زیرساختی در این زمینه سامانههای سرمایش منطقهای است که میتواند مصرف انرژی را تا ۳۰ درصد کاهش دهد. این سامانهها با استفاده از فناوریهای پیشرفته، انرژی لازم برای سرمایش ساختمانها را بهینه و به کاهش کلی انتشار کربن کمک میکنند. سنگاپور میلیاردها دلار در توسعه این زیرساختها سرمایهگذاری کرده است تا پایداری و کارایی انرژی در ساختوسازهای شهری را بهبود بخشد.
حملونقل نیز یکی از حوزههای مهم در برنامههای کاهش کربن سنگاپور است. این کشور با بهکارگیری سیاستهایی از جمله سهمیهبندی خودروهای شخصی و قیمتگذاری ترافیک، انگیزههایی برای کاهش استفاده از خودروهای سوخت فسیلی ایجاد کرده است. توسعه شبکه حملونقل سریع ریلی (MRT) و حرکت به سمت برقی شدن ناوگان اتوبوسرانی پایههای اصلی سیاست حملونقل پایدار سنگاپور هستند. هزینههای سنگینی بالغ بر دهها میلیارد دلار، صرف توسعه این زیرساختها شده که این کار در راستای تحقق اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانهای است.
سنگاپور بهمنظور ایجاد شفافیت و افزایش مسئولیتپذیری صنایع، مالیات کربن وضع کرده و صنایع بزرگ را ملزم به گزارشدهی دقیق انتشار گازهای خود کرده است. به علاوه، توسعه فضاهای سبز عمودی در شهرهای پرجمعیت و پروژههای جذب کربن همچون جنگلهای کوچک شهری و فناوریهای جذب کربن از دیگر راهکارهای مکمل هستند که به کاهش خالص انتشار کربن کمک میکنند. این شهر با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته، سیاستهای هوشمندانه کاهش مصرف و انتشار و توسعه زیرساختهای پایدار نشان داده است که حتی با محدودیت منابع طبیعی، میتوان به هدف کربنخنثی شدن دست پیدا کرد و الگویی موفق برای سایر شهرهای پرجمعیت و محدود از نظر فضا ارائه داد.
ملبورن؛ پیشگام در برنامههای کربنخنثی شهری
ملبورن، دومین شهر بزرگ استرالیا با رویکردی جامع به مسئله کربنخنثی شدن پرداخته است و یکی از پیشروترین شهرهای منطقه آسیا و اقیانوسیه در این زمینه محسوب میشود. برنامه جامع «ملبورن کربن صفر تا ۲۰۵۰» این شهر را بهسوی دستیابی به هدف کربنخنثی شدن هدایت میکند. این برنامه شامل کاهش انتشار گازهای گلخانهای در بخشهای مختلفی همچون انرژی، حملونقل، ساختمان و مدیریت پسماند است.
ملبورن در حوزه انرژی، گامهای بزرگی برای افزایش استفاده از منابع تجدیدپذیر برداشته است. بخش عمدهای از انرژی مصرفی این شهر از پنلهای خورشیدی، توربینهای بادی و نیروگاههای برقآبی تأمین میشود و برنامههایی برای جایگزینی شبکههای سنتی سوختهای فسیلی با انرژی پاک در حال اجراست. استانداردهای سختگیرانه برای ساخت و بازسازی ساختمانها تصویب شده است که ساختمانهای با انتشار کربن نزدیک به صفر را تضمین میکند. این استانداردها شامل استفاده از سیستمهای گرمایش و سرمایش کممصرف، استفاده از مواد ساختمانی دوستدار محیط زیست و نصب تجهیزات انرژی خورشیدی است.
این شهر توسعه زیرساختهای حملونقل عمومی پاک، مسیرهای دوچرخه و تقویت شبکههای اتوبوس و قطار برقی را در اولویت قرار داده است. هدف اصلی دستیابی به سهم ۷۰ درصدی سفرهای شهری با حملونقل پایدار تا سال ۲۰۵۰ است، همچنین توسعه شبکههای شارژ خودروهای برقی، تشویق به استفاده از خودروهای الکتریکی و کاهش وابستگی به خودروهای سوخت فسیلی از برنامههای مهم این شهر است.
ملبورن در زمینه تأمین منابع مالی، به سیاست مالیات کربن منطقهای و صندوقهای سرمایهگذاری سبز متکی است که بخشی از درآمد آنها به پروژههای کاهش انتشار کربن اختصاص پیدا میکند. از سوی دیگر، این شهر یک کارزار مشارکت مردمی فعال را در پیش گرفته است که شهروندان، کسبوکارها و سازمانها را در تحقق اهداف زیستمحیطی سهیم میکند. ملبورن با سیاستهای مستحکم، سرمایهگذاری در فناوریهای نوین و مشارکت جامعه، نمونه موفقی از شهری است که در مسیر کربنخنثی شدن به شکل جامع و پایدار پیش میرود و میتواند الگویی مفید برای سایر شهرهای استرالیا و جهان باشد.
هلسینکی؛ شهری پایدار با تعهد به کربنخنثی تا ۲۰۳۵
هلسینکی، پایتخت فنلاند یکی دیگر از شهرهای پیشرو در زمینه کربنخنثی است که برنامه جامع «کربن صفر تا ۲۰۳۵» را با هدف کاهش قابلتوجه انتشار گازهای گلخانهای دنبال میکند. این شهر از دههها پیش برای کاهش تأثیرات زیستمحیطی خود سرمایهگذاری کرده و سیاستهای نوآورانهای را در بخشهای مختلف اجرا کرده است.
یکی از اقدامات کلیدی هلسینکی، استفاده گسترده از انرژیهای تجدیدپذیر است. حدود ۷۰ درصد انرژی این شهر از منابعی همچون انرژی بادی، برقآبی و زیستتوده تأمین میشود. بهمنظور کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، برنامههایی برای افزایش راندمان انرژی و استفاده گستردهتر از انرژی خورشیدی در بخش مسکونی و تجاری در حال پیشرفت است، همچنین قوانین سختگیرانهای برای ساخت ساختمانهای جدید با انتشار کربن نزدیک به صفر تصویب شده است و پروژههای بازسازی سبز برای ساختمانهای تاریخی و قدیمی اجرا میشود.
هلسینکی در حوزه حملونقل، توسعه زیرساختهای حملونقل عمومی پایدار را در اولویت قرار داده است. استفاده از اتوبوسهای برقی، ترمواهای برقی و شبکه گسترده مسیرهای دوچرخه، سهم استفاده از حملونقل پاک را بهطور چشمگیری افزایش داده است. شبکه شارژ خودروهای الکتریکی نیز توسعه پیدا کرده است تا مردم به استفاده از خودروهای کم کربن تشویق شوند. هدف این است که تا سال ۲۰۳۵ بیش از ۸۰ درصد سفرهای شهری به روشهای پایدار انجام شود.
این شهر با بهرهگیری از منابع مالی از جمله مالیات کربن ملی و کمکهای اتحادیه اروپا، تأمین بودجه پروژههای محیط زیستی خود را تضمین کرده است. علاوه بر این، مشارکت شرکتهای فناوری و نوآور در ایجاد راهحلهای سبز و حمایت جامعه محلی، اهمیت زیادی در پیشرفت شهر داشته است. برنامههای جامع و بلندپروازانه هلسینکی در کاهش کربن، موجب شده است این شهر به الگویی واقعی در نحوه برخورد با چالشهای تغییرات اقلیمی بدل شود و مدل مناسبی برای سایر شهرهای پیشرفته جهان باشد.
ونکوور؛ نمونهای برجسته در مسیر کربنخنثی شدن
ونکوور، شهری پیشرو در قاره آمریکا، برنامه «اقدامات سبزترین شهر» را با هدف رسیدن به کربنخنثی شدن اجرا میکند. این شهر متعهد است تا ۱۰۰ درصد انرژی مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کند. بیش از ۹۰ درصد برق ونکوور از نیروگاههای برقآبی با انتشار کربن بسیار کم تأمین میشود که این موضوع نقش مهمی در کاهش رد پای کربنی شهر ایفا میکند. استاندارد «ساختمان کربنخنثی» برای تمام ساختمانهای جدید اجباری شده است؛ مطابق این استاندارد، ساختمانها باید با استفاده از پمپهای حرارتی، پنلهای خورشیدی و عایقبندی پیشرفته ساخته شوند تا نیاز به انرژیهای فسیلی به حداقل برسد و در نهایت انتشار خالص کربن آنها صفر شود.
برای ساختمانهای قدیمی که استاندارد جدید را ندارند، برنامههای بازسازی یارانهدار پیشبینی شده است که با اختصاص بودجههای قابلتوجه، مالکان را تشویق به نصب تجهیزات کمکربن و بهینهسازی مصرف انرژی میکند. بودجه سالانه اختصاص یافته به پروژههای اقلیمی در ونکوور به صدها میلیون دلار کانادا میرسد و این امر یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شهر بهشمار میرود.
ونکوور با سرمایهگذاری چند میلیارد دلاری در توسعه شبکههای قطار هوایی و خطوط اتوبوس تندرو، سعی در کاهش وابستگی به خودروهای شخصی دارد. هدف اصلی این است که تا سال ۲۰۳۰ بیش از دوسوم سفرهای داخل شهری با وسایل نقلیه عمومی، دوچرخه و پیادهروی انجام شود. توسعه زیرساختهای شارژ خودروهای برقی و مسیرهای مخصوص دوچرخه از دیگر اقدامات مهم این شهر است که حملونقل را پاکتر و کارآمدتر میکند.
مسئله تأمین مالی این گذار اقلیمی از طریق مالیات کربن استانی و صندوقهای سرمایهگذاری سبز مدیریت میشود. این ابزارها منابع مالی لازم برای پیادهسازی پروژههای گسترده انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش کربن را فراهم میکنند، همچنین مشارکت قوی شهروندان و بخش خصوصی در این برنامهها، پشتوانه اجتماعی قوی برای تحقق اهداف کربنخنثی شدن ونکوور به وجود آورده است. این شهر نمونهای موفق از تبدیل یک کلانشهر به شهری پایدار و دوستدار محیط زیست بهشمار میآید و الگویی قابل اعتنا برای سایر شهرهای جهان است.
نظر شما