به گزارش خبرگزاری ایمنا، آسمان شب همیشه آرام و بیاتفاق نیست؛ بعضی شبهای سال زمین در مسیر حرکت خود به دور خورشید از ناحیهای عبور میکند که پر از ذرات و بقایای بهجامانده از دنبالهدارها و سیارکهاست. ورود این ذرات با سرعت زیاد به جو زمین، درخشش کوتاه و چشمگیری ایجاد میکند؛ همان چیزی که ما آن را شهاب مینامیم.
یکی از مشهورترین این رویدادها، بارش شهابی برساوشی است؛ بارشی که تقریبا هر سال در فصل تابستان تکرار میشود و به دلیل تعداد به نسبت زیاد شهابها و امکان رصد آن در شبهای گرم تابستانی، از محبوبترین رویدادهای نجومی برای علاقهمندان به آسمان شب به شمار میرود.
منشأ برساوشیها دنبالهدار ۱۰۹P/Swift–Tuttle است. این دنبالهدار در مدار خود به دور خورشید، ذراتی را در مسیر حرکتش باقی گذاشته است و زمین هر سال در حوالی ماههای تابستان از میان بخشی از این مسیر عبور میکند. برخورد این ذرات با جو زمین، بارش شهابی برساوشی را شکل میدهد.
چرا به آن «برساوشی» میگویند؟
اگر مسیر ظاهری شهابهای این بارش را در آسمان دنبال کنیم، به نقطهای در نزدیکی صورت فلکی برساوش میرسیم. این نقطه را «کانون بارش» یا Radiant مینامند و نام بارش نیز از همین صورت فلکی گرفته شده است.
البته این به معنای آن نیست که شهابها تنها در صورت فلکی برساوش دیده میشوند. شهابها میتوانند در بخشهای مختلف آسمان ظاهر شوند و بهتر است هنگام رصد، تمام آسمان را زیر نظر داشته باشیم.
برای دیدن برساوشیها چه کار کنیم؟
یکی از جذابیتهای بارش شهابی برساوشی این است که برای تماشای آن به تلسکوپ نیاز نداریم. حتی در بسیاری از موارد، استفاده از تلسکوپ به دلیل میدان دید محدود، انتخاب مناسبی برای شکار شهابها نیست.
البته چشمها نیز برای رصد آسمان به زمان نیاز دارند. بهتر است پس از رسیدن به محل تاریک حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه از نگاه کردن به منابع نور شدید و صفحه تلفن همراه خودداری کنیم تا چشمها با تاریکی سازگار شوند.
یک زیرانداز یا صندلی راحت، لباس مناسب و کمی صبر میتواند تجربه رصد را بهتر کند؛ چراکه ممکن است شهابها با فاصله چند ثانیه از یکدیگر ظاهر نشوند و گاهی لازم باشد چند دقیقه منتظر بمانیم.
نمایشی که از دل یک دنبالهدار میآید
شاید جذابترین بخش داستان برساوشیها این باشد که آنچه در آسمان میبینیم، ردپایی از سفری بسیار طولانی در منظومه شمسی است. دنبالهدار سوئیفت-تاتل در مسیر خود به دور خورشید، ذراتی را بر جای میگذارد و زمین سالانه از میان بخشی از این بقایا عبور میکند.
هر شهاب در واقع لحظهای کوتاه از برخورد زمین با این میراث کیهانی است؛ ذرهای کوچک که پس از ورود به جو، در چند لحظه میسوزد و ناپدید میشود، اما رد نورانی آن برای ناظر زمینی به یکی از زیباترین منظرههای آسمان شب تبدیل میشود.
ایلیا گلابی، سردبیر نجوم شهروندی مرکز نجوم ادیب اصفهان به خبرنگار ایمنا میگوید: بارشهای شهابی تراکم پیمایش بارشها در طول آسمان جو هستند، اما در طول سال نیز قابل مشاهده هستند.
وی میافزاید: بارشهای شهابی متعددی از جمله بارش شهابی برساوشی و جوزایی در طول سال وجود دارند؛ بارش شهابی برساوشی بازمانده دنبالهدار سوییفت-تاتل است، این جرم بزرگ آسمانی از ماورای منظومه شمسی میآید.
سردبیر نجوم شهروندی مرکز نجوم ادیب عنوان میکند: شهابها خرده سنگهای آسمانی هستند که از منظومه شمسی وارد جو زمین میشوند و با سرعت بیش از ۶۰ کیلومتر بر ثانیه، به دلیل اصطحکاک عظیم و تکانه بزرگ، نوری را از خود ساتع میکنند که به آنها شهاب میگوییم.
برساوشی از شامگاه تا سپیدهدم در انتظار شماست
گلابی با بیان اینکه شهاب نور حاصل از سوختن جرم آسمانی در جو زمین است، ادامه میدهد: این شهابها اگر خیلی بزرگ باشند و بیشتر بتوانند از خودشان استقامت نشان دهند، سوزش و نور بیشتری خواهد داشت و وارد ارتفاعهای کمتر میشوند و قابل رویتتر خواهند بود.
وی با بیان اینکه بارش شهابی در امتداد صورت فلکی برساوشی رخ میدهد، اضافه میکند: سال جاری نور ماه اجازه رصد بارش شهابی در شرایط بهتر را میدهد و بارش حدود ۵۰ تا ۱۰۰ شهاب در ساعت برای رصدگران به شرط قرار گرفتن در مکان مناسب و نبود آلودگی در آسمان قابل دیده شدن است.
سردبیر نجوم شهروندی مرکز نجوم ادیب اصفهان خاطرنشان میکند: آغاز بارش شهابی صورت فلکی برساوشی از بیستوششم تیرآغاز شده است وافزایش محسوس شهابها از شانزدهم امرداد است؛ اوج این بارش شهابی شبهای بیستویکم و بیستودوم مرداد یعنی (دوازدهم و سیزدهم آگوست) است.
گلابی تاکید میکند: نه تنها ایران بلکه در اطراف ایران و کشورهای همسایه نیز تحت اوج بارش شهابی برساووشی قرار میگیرند، البته امنیت، تاریکی و تمیزی آسمان محل برای رصد بارش شهابی بسیار مهم است.
وی ادامه میدهد: در یک مکان پر از ضایعات و آلودگی نوری تنها میتوان شهابهای بزرگ و پرنور را مشاهده کرد، اما اگر فرد علاقهمند است بارش شهابی را به صورت محسوس و با تعداد بالا در هر ساعت مشاهده کند باید به نواحی خارج از شهر و نه حتی حومه شهر، برود.
این کارشناس نجوم با بیان اینکه مکانهای مناسب برای رصد پراکنده هستند، میگوید: ایران دو گوهر نایاب در جهان یعنی کویر مرکزی و کویر لوت را برای لذت بردن از آسمان شب دارد؛ نواحی نزدیک به این دو منطقه بزرگ در ایران، ویژگیهای متناسب برای فعالیت مرتبط با آسمان شب از جمله عکاسی حرفهای وکسب اطلاعات از آسمان، برگزاری تورهای نجومی و رصد بارش شهابی را دارند.
گلابی اضافه میکند: البته نواحی دیگر از جمله بهاباد یزد، حارثآباد اصفهان، کویر مصر، ورزنه، نواحی ابوزیدآیاد و تله شیطان مکانهای مناسبی هستند و میتوان در آنها بیشتر از ۵۰ شهاب در ساعت را مشاهده کرد.
به گزارش ایمنا، رکن بسیار پر اهمیت مکان های توصیه شده در ایران به عنوان رصدگاه ، امنیت محل برای استقرار علاقهمندان هست و قبل از انتخاب هر ناحیه باید درباره اطمینان و سلامت امنیتی ناحیه مورد نظر بررسی و تحقیق انجام داد.
نه تنها بارش شهابی برساوشی بلکه تمام رویدادها و وقایع طبیعی، با رعایت شرایط لازمه، مناسب رویت رخداد و ذهنیت درست و غیر اغراقآمیز میتوان از زیبایی واقعی رویداد نهایت لذت رو برد.
برساوشیها در نهایت یک پیام ساده هم دارند؛ برای دیدن بخشی از شگفتیهای جهان، همیشه به تجهیزات پیچیده نیاز نیست. گاهی کافی است از نور شهر فاصله بگیریم، تلفن همراه را کنار بگذاریم و چند دقیقه چشم به آسمان بدوزیم.
آسمان تابستانی، در اوج برساوشیها، خودش یک سالن نمایش بزرگ است؛ سالنی بدون بلیت که پردهاش با هر شهاب برای چند ثانیه روشن میشود.
نظر شما