به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، سالخوردگی جمعیت دیگر پدیدهای محدود به کشورهای توسعهیافته و پیر جهان نیست، بلکه اکنون با شتابی چشمگیر در حال گسترش به اقتصادهای جوانتر است. تازهترین تحلیلهای مجمع جهانی اقتصاد (WEF) بر پایه دادههای گزارش «چشمانداز جمعیت جهان ۲۰۲۴» سازمان ملل متحد نشان میدهد که طی فاصله سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۴۰، سریعترین رشد جمعیت سالمندان در کشورهایی رخ خواهد داد که امروز هنوز از نظر ساختار سنی، جوان محسوب میشوند. کاهش نرخ باروری، افزایش امید به زندگی و حرکت نسلهای پرجمعیت به سمت سن بازنشستگی، چهره جمعیتی این کشورها را با سرعتی بیسابقه دگرگون خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، عربستان سعودی با ثبت رشد پیشبینیشده ۱۱۵ درصدی جمعیت افراد ۶۵ سال و بالاتر، در صدر کشورهای مورد بررسی قرار دارد. این بدان معناست که جمعیت سالمندان این کشور طی تنها ۱۵ سال بیش از دو برابر خواهد شد. پس از عربستان، امارات متحده عربی با رشد ۸۰ درصدی، مالزی با ۷۸ درصد، ویتنام و کلمبیا هر یک با ۷۷ درصد، اندونزی با ۷۵ درصد و مکزیک با ۷۴ درصد قرار دارند. چین نیز افزایش ۶۹ درصدی و هند رشد ۶۸ درصدی جمعیت سالمندان خود را تا سال ۲۰۴۰ تجربه خواهند کرد؛ روندی که نشان میدهد حتی پرجمعیتترین کشورهای جهان نیز وارد مرحلهای تازه از گذار جمعیتی شدهاند.
در میان سایر اقتصادهای منتخب، جمعیت سالمندان سنگاپور و برزیل هر یک ۵۹ درصد، نیجریه و کرهجنوبی ۵۸ درصد، تایلند ۵۵ درصد، کانادا ۳۲ درصد، ایالات متحده و هلند ۲۸ درصد، بریتانیا ۲۶ درصد و فرانسه ۲۲ درصد افزایش خواهد یافت. در مقابل، کرواسی و ژاپن با رشد تنها هفت درصدی، کمترین افزایش جمعیت سالمندان را در میان کشورهای بررسیشده ثبت خواهند کرد.
در نگاه نخست ممکن است این نتایج متناقض به نظر برسد، زیرا کشورهایی مانند ژاپن سالهاست به عنوان پیرترین جوامع جهان شناخته میشوند، اما کارشناسان تأکید میکنند که سرعت رشد سالمندی الزاماً به معنای پیرتر بودن یک جامعه نیست. در واقع، کشورهایی که امروز جمعیت جوانتری دارند، تازه وارد مرحله شتابان سالمندی شدهاند و به همین دلیل نرخ رشد جمعیت سالمندان در آنها بسیار بیشتر از کشورهایی است که این تحول را دههها پیش پشت سر گذاشتهاند.
مقایسه سن میانه جمعیت نیز این واقعیت را بهخوبی نشان میدهد. سن میانه جمعیت عربستان سعودی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۹.۶ سال برآورد شده است، در حالی که این شاخص در امارات ۳۱.۶ سال، مالزی ۳۱ سال، ویتنام ۳۳.۴ سال، چین ۴۰.۱ سال و هند تنها ۲۸.۸ سال است. در مقابل، ژاپن با سن میانه ۴۹.۸ سال، پیرترین جامعه در میان کشورهای مورد بررسی محسوب میشود و کرواسی و کرهجنوبی نیز به ترتیب با ۴۵.۳ و ۴۵.۶ سال در زمره جوامع سالخورده قرار دارند.
روندهای جمعیتی در آفریقا نیز تصویر متفاوتی ارائه میدهد. نیجریه با وجود آنکه سن میانه جمعیتش تنها ۱۸.۱ سال است و یکی از جوانترین کشورهای جهان به شمار میرود، تا سال ۲۰۴۰ شاهد رشد ۵۸ درصدی جمعیت سالمندان خواهد بود. این الگو در بسیاری از کشورهای آفریقایی نیز مشاهده میشود؛ بهگونهای که پیشبینی میشود جمعیت سالمندان قاره آفریقا تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۲۳۵ میلیون نفر برسد؛ رقمی که از کل جمعیت سالمندان آمریکای شمالی نیز فراتر خواهد رفت.
در سوی دیگر، ژاپن نمونهای از مرحله نهایی گذار جمعیتی است. اگرچه این کشور همچنان یکی از پیرترین جوامع جهان به شمار میرود و سن میانه جمعیت آن به حدود ۵۰ سال نزدیک شده است، اما جمعیت سالمندان آن تا سال ۲۰۴۰ تنها هفت درصد افزایش خواهد یافت. علت این موضوع آن است که سهم سالمندان از جمعیت ژاپن هماکنون نیز بسیار بالا است و بخش عمده فرآیند سالمندی جمعیت این کشور طی دهههای گذشته رخ داده است.
در مقیاس جهانی نیز روند سالمندی همچنان با سرعت ادامه خواهد داشت. بر اساس پیشبینیها، جمعیت افراد ۶۵ سال و بالاتر در جهان تا سال ۲۰۴۰ حدود ۵۳ درصد افزایش مییابد. این نرخ از رشد پیشبینیشده جمعیت سالمندان در ایالات متحده (۲۸ درصد)، بریتانیا (۲۶ درصد)، کانادا (۳۲ درصد) و حتی چین (۴۰ درصد) بیشتر است و نشان میدهد سالمندی جمعیت به یکی از مهمترین تحولات جمعیتی قرن بیستویکم تبدیل شده است.
کارشناسان معتقدند رشد سریع جمعیت سالمندان در اقتصادهای جوان الزاماً به معنای تبدیل فوری آنها به پیرترین کشورهای جهان نیست، بلکه نشاندهنده سرعت بالای تغییر ساختار سنی این جوامع است. کاهش مداوم نرخ باروری، افزایش امید به زندگی، بهبود خدمات بهداشتی و درمانی و ورود نسلهای پرجمعیت به سنین بازنشستگی، موجب شده است تعداد سالمندان در این کشورها از پایهای نسبتاً کوچک با سرعت زیادی افزایش یابد.
این تحول پیامدهای گستردهای برای سیاستگذاری اقتصادی و اجتماعی به همراه خواهد داشت. افزایش تقاضا برای خدمات درمانی، مراقبتهای بلندمدت، نظامهای بازنشستگی، تأمین اجتماعی، مسکن مناسب سالمندان و زیرساختهای شهری سازگار با نیازهای این گروه سنی، از مهمترین چالشهایی است که کشورهای جوان امروز باید خود را برای مواجهه با آن در دهههای آینده آماده کنند. در مقابل، کشورهایی که پیشتر این گذار جمعیتی را تجربه کردهاند، اکنون بیش از آنکه با رشد تعداد سالمندان روبهرو باشند، درگیر مدیریت پیامدهای اقتصادی و اجتماعی ناشی از سالخوردگی گسترده جمعیت هستند.
نظر شما