به گزارش خبرگزاری ایمنا، رشد شتابان شهرنشینی، افزایش وابستگی به خودروهای شخصی و گسترش بیرویه شهرها، مدیران شهری جهان را به سمت الگوهایی سوق داده است که بتواند ضمن کاهش سفرهای درونشهری، کیفیت زندگی شهروندان را نیز ارتقا دهد.
یکی از این الگوها، «شهر ۱۵ دقیقهای» است؛ مفهومی که طی سالهای اخیر در بسیاری از شهرهای جهان مورد توجه قرار گرفته و اکنون به یکی از موضوعات مهم برنامهریزی شهری تبدیل شده است.
در این مدل شهروندان باید بتوانند نیازهای روزمره خود از جمله دسترسی به مراکز آموزشی، درمانی، خرید، فضای سبز، خدمات اداری، مراکز فرهنگی و حملونقل عمومی را در مدت زمان حداکثر ۱۵ دقیقه پیاده یا با دوچرخه تأمین کنند، رویکردی که علاوه بر کاهش وابستگی به خودرو، به تقویت تعاملات اجتماعی، رونق اقتصاد محلی و کاهش مصرف انرژی نیز کمک میکند.
تحقق این الگو مستلزم توسعه متوازن خدمات در محلهها است، در بسیاری از شهرهای ایران، تمرکز مراکز اداری، درمانی، تجاری و خدماتی در بخشهای خاص شهر موجب افزایش سفرهای روزانه و تشدید ترافیک شده است؛ موضوعی که فاصله زیادی با اصول شهر ۱۵ دقیقهای دارد.
بررسی تجربه شهرهایی همچون پاریس، ملبورن، بارسلونا و بوگوتا نشان میدهد توسعه مسیرهای پیاده و دوچرخه، افزایش سرانه خدمات محلهای، محدودسازی استفاده از خودروهای شخصی و سرمایهگذاری در حملونقل عمومی از مهمترین اقدامات برای تحقق این الگو بوده است.
در ایران نیز طی سالهای اخیر برخی برنامههای مدیریت شهری از جمله توسعه مراکز محله، احداث بوستانهای محلی، گسترش مسیرهای دوچرخه، تقویت خدمات الکترونیک و توسعه حملونقل عمومی، در راستای نزدیک شدن به این رویکرد ارزیابی میشود؛ هرچند هنوز فاصله قابل توجهی تا تحقق کامل آن وجود دارد.
متخصصان برنامهریزی شهری بر این باورند که تحقق شهر ۱۵ دقیقهای بیش از آنکه به اجرای پروژههای عمرانی وابسته باشد، نیازمند تغییر نگاه در مدیریت شهرها است. توزیع عادلانه خدمات، جلوگیری از توسعه نامتوازن، تقویت هویت محلهای، افزایش اختیارات مدیریت محله و توجه به نیازهای ساکنان، از مهمترین پیشنیازهای اجرای این مدل به شمار میرود.
از سوی دیگر، ساختار بسیاری از کلانشهرهای ایران که طی دهههای گذشته بر پایه توسعه خودرومحور شکل گرفته، اجرای این الگو را با چالشهایی همچون کمبود زمین برای ایجاد خدمات محلهای، تراکم بالای ساختمانی و نابرابری در توزیع امکانات روبهرو کرده است.
اجرای کامل شهر ۱۵ دقیقهای در کوتاهمدت ممکن نیست، اما میتوان با بازآفرینی محلهها، توسعه کاربریهای ترکیبی، افزایش فضاهای عمومی، تکمیل شبکه حملونقل همگانی و ارتقای خدمات محلی، گامهای مؤثری در این مسیر برداشت.
در شرایطی که شهرهای ایران با مشکلاتی همچون ترافیک، آلودگی هوا، اتلاف زمان و افزایش هزینههای جابهجایی روبهرو هستند، حرکت به سمت محلهمحوری و کاهش نیاز به سفرهای غیرضروری میتواند یکی از راهکارهای مؤثر برای ارتقای کیفیت زندگی شهری باشد؛ مسیری که هرچند به سرمایهگذاری و برنامهریزی بلندمدت نیاز دارد، اما میتواند چشمانداز تازهای برای توسعه پایدار شهرها ترسیم کند.
نظر شما