به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، با وجود سرمایهگذاری گسترده کشورهای مختلف در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و حرکت تدریجی جهان بهسوی کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، تازهترین آمارها نشان میدهد زغالسنگ همچنان جایگاه خود را بهعنوان بزرگترین منبع تولید برق در جهان حفظ کرده است. بررسیهای جدید حاکی از آن است که مصرف جهانی زغالسنگ در سال ۲۰۲۵ برای ششمین سال متوالی به رکوردی تازه رسیده و بخش عمده این تقاضا همچنان از سوی اقتصادهای آسیایی بهویژه چین و هند، هدایت میشود.
بر اساس دادههای منتشرشده در گزارش آماری انرژی جهان ۲۰۲۶ مؤسسه انرژی (Energy Institute)، مصرف اولیه زغالسنگ جهان در سال ۲۰۲۵ به ۱۶۶ اگزاژول رسید؛ رقمی که بالاترین میزان ثبتشده تاکنون محسوب میشود و نشان میدهد با وجود روند جهانی گذار انرژی، این سوخت فسیلی همچنان نقشی حیاتی در تأمین برق و فعالیتهای صنعتی بسیاری از کشورها ایفا میکند.
چین همچنان با فاصله بسیار زیاد بزرگترین مصرفکننده زغالسنگ جهان است. این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۲.۲ اگزاژول زغالسنگ مصرف کرده که معادل ۵۵.۶ درصد کل مصرف جهانی است، به عبارت دیگر، چین بهتنهایی بیش از مجموع تمام کشورهای دیگر جهان زغالسنگ مصرف کرده است. این حجم عظیم مصرف، بازتابدهنده ابعاد گسترده شبکه تولید برق، صنایع سنگین و بخش تولیدی وابسته به زغالسنگ در دومین اقتصاد بزرگ جهان است.
هند نیز با مصرف ۲۳.۱ اگزاژول در جایگاه دوم قرار دارد و نزدیک به ۱۴ درصد از مصرف جهانی زغالسنگ را به خود اختصاص داده است. در مجموع، چین و هند حدود ۷۰ درصد کل زغالسنگ مصرفشده در جهان را استفاده میکنند؛ آماری که نشاندهنده نقش تعیینکننده این دو کشور در بازار جهانی انرژی و اهمیت زغالسنگ برای تداوم رشد اقتصادی و صنعتی آنها است.
ایالات متحده آمریکا با مصرف ۸.۷ اگزاژول سومین مصرفکننده بزرگ زغالسنگ جهان بهشمار میرود. پس از آن، اندونزی با ۵.۲ اگزاژول و ژاپن با ۴.۴ اگزاژول در رتبههای چهارم و پنجم قرار دارند. با این حال، مجموع مصرف زغالسنگ این سه کشور نیز به کمتر از یکپنجم میزان مصرف چین میرسد که شکاف قابل توجه میان بزرگترین مصرفکننده جهان و سایر کشورها را نشان میدهد.
اگرچه تولید برق از نیروگاههای زغالسنگسوز در چین و هند برای نخستین بار طی بیش از نیم قرن گذشته روندی کاهشی را تجربه کرده است، اما تقاضای جهانی زغالسنگ همچنان در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت. این موضوع نشان میدهد کاهش نسبی مصرف در برخی بخشها نتوانسته مانع رشد کلی تقاضای جهانی شود.
کارشناسان بخش عمده این افزایش را ناشی از رشد سریع اقتصادهای نوظهور جنوب شرق آسیا میدانند. کشورهایی همچون اندونزی و ویتنام در سالهای اخیر برای پاسخگویی به نیاز روزافزون برق، ظرفیت نیروگاههای زغالسنگسوز خود را بهطور قابل توجهی افزایش دادهاند. هر دو کشور از سال ۲۰۱۵ تاکنون بیش از دو برابر گذشته زغالسنگ مصرف میکنند. اندونزی اکنون چهارمین مصرفکننده بزرگ زغالسنگ جهان است و ویتنام نیز پس از یک دهه رشد سریع، در جایگاه نهم قرار گرفته است.
در بسیاری از کشورهای آسیایی، زغالسنگ همچنان بهعنوان منبعی نسبتاً ارزان، قابل اتکا و در دسترس برای تأمین برق، توسعه صنایع تولیدی، گسترش شهرنشینی و پاسخگویی به رشد تقاضای انرژی شناخته میشود. به همین دلیل، با وجود توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، کنار گذاشتن این سوخت در کوتاهمدت برای بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه امکانپذیر نیست.
در ایالات متحده نیز روند مصرف زغالسنگ در سال ۲۰۲۵ برخلاف سالهای گذشته تغییر کرد. مصرف این سوخت حدود ۱۰ درصد افزایش یافت، زیرا افزایش قیمت گاز طبیعی موجب شد برخی نیروگاهها دوباره به استفاده از زغالسنگ روی آورند. این تغییر، روند دو سال متوالی کاهش دورقمی مصرف زغالسنگ در آمریکا را متوقف کرد و نشان داد حتی اقتصادهای پیشرفته نیز در شرایط نوسان بازار انرژی همچنان به زغالسنگ بهعنوان یک گزینه جایگزین اتکا میکنند.
در مقابل، بسیاری از کشورهای پیشرفته اروپایی همچنان مسیر کاهش مصرف زغالسنگ را دنبال میکنند. تعطیلی تدریجی نیروگاههای زغالسنگسوز و توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر موجب شده است مصرف این سوخت در بخش بزرگی از اروپا کاهش پیدا کند. با این حال، کشورهایی همچون آلمان، لهستان و جمهوری چک همچنان از بزرگترین مصرفکنندگان زغالسنگ در قاره اروپا محسوب میشوند، در حالی که سهم بیشتر کشورهای اروپایی از مصرف جهانی زغالسنگ بسیار محدود است.
دادههای جدید نشان میدهد اگرچه روند گذار جهانی به سمت انرژیهای پاک ادامه دارد و سرمایهگذاری در منابع تجدیدپذیر با سرعت در حال افزایش است، اما زغالسنگ همچنان جایگاهی عمیق و ریشهدار در ساختار انرژی جهان دارد. وابستگی گسترده صنایع، شبکههای برق و اقتصادهای بزرگ بهویژه در آسیا و حتی بخشی از اقتصاد آمریکا، موجب شده است این سوخت فسیلی همچنان نقش کلیدی خود را در تأمین انرژی جهانی حفظ کند و چشمانداز حذف کامل آن در آینده نزدیک همچنان دور از دسترس باشد.
نظر شما